'Wij waren allen boekenkinderen'

Mijn moeder was een analfabeet (Mets/Novib; fl. 29,90) is een boek dat deels optimistisch stemt, omdat vrouwen uit vrijwel alle delen van de wereld die in Nederland succes hebben, erin aan het woord komen....

In het boek worden hun levensverhalen opgeschreven door Geke van der Wal (redactie), Anet Bleich, Angela Dekker en Marjo van Soest. Die verhalen gaan deels ook over de ellende van deze eeuw; de oorlog, de Culturele Revolutie in China, de onderdrukking in de vroegere Sovjet-Unie, de apartheid in Zuid-Afrika, de honger en het geweld in Ethiopië. Maar het ondervonden leed heeft deze vrouwen niet gebroken.

Alle twaalf hebben zij een verschillende achtergrond. 'Ik ben een boekenkind', zegt de schrijfster Irina Grivnina die na haar gevangenschap in de toenmalige Sovjet-Unie, waar ze woordvoerster was van een groep dissidenten, naar Nederland kwam. 'Die term boekenkinderen is van de zanger en dichter Vladimir Vysotski en gaat op voor mijn generatie. We waren allemaal boekenkinderen, het echte leven kenden we niet.'

Een heel andere vrouw is Aicha uit Marokko. 'Ik was veertien en analfabeet toen ik naar Nederland kwam.' In haar Marokkaanse dorp gingen alleen jongens naar school. Maar hier ging ze leren. 'Ik ben op mijn vijftiende begonnen als schoonmaakster bij het CBV hier in Tilburg en nu geef ik er een cursus gezondheidsvoorlichting en opvoeding.'

Steeds weer blijkt hoe belangrijk de rol van de moeder was. 'Ze is sterk, ze was mijn voorbeeld', zegt de uit Ethiopië afkomstige Saba Habte. En ook Yasmine Allas uit Somalië is vol bewondering: 'Ik ben niet zo. Kon mijn hart maar van zulk goud zijn.' De fotografe Eva Besnyö, in 1910 in Hongarije geboren, vormt een uitzondering. Zij benadrukt de stimulerende rol van haar vader. 'Mijn vader, een gezien advocaat en jurist die zelf omhooggeklommen was uit een arm joods onderwijzersgezin, heeft ons intellectueel gevormd.'

Alle vrouwen onderstrepen het belang van goed onderwijs. 'Ik had al snel door dat kennis het beste is, wat je kunt hebben', zegt Saba Habte. En de zangeres Denise Jannah uit Suriname: 'Kennis is macht, pas dan word je voor vol aangezien.'

Veel vrouwen leven met twee culturen, en dat roept de vraag op naar identiteit. Nebahat Albayrak, in Turkije geboren, hier opgegroeid en nu Kamerlid voor de PvdA: 'Ik denk dat ik symbool ben voor een soort overgang, ik ben honderd procent Nederlands zonder dat ik mijn Turkse identiteit kwijtraak.'

Meer over