nieuws

WHO keurt eerste malariavaccin goed: een ‘historisch moment’

De wereldgezondheidsorganisatie WHO geeft groen licht voor grootschalige toepassing van een malariavaccin bij jonge kinderen in landen waar malaria heerst. WHO-directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus spreekt van een ‘historisch moment’ en ‘een doorbraak voor de wetenschap en voor de gezondheid van kinderen’.

Tijdens een grootschalige proef met het malariavaccin in 2019 krijgt een kind het vaccin toegediend. Beeld AFP
Tijdens een grootschalige proef met het malariavaccin in 2019 krijgt een kind het vaccin toegediend.Beeld AFP

Malaria is een ziekte die ontstaat door een parasiet die via een muggenbeet in het lichaam komt. Kinderen zijn het kwetsbaarst. Alleen al in Afrika sterven jaarlijks ruim 260.000 kinderen van vijf jaar en jonger aan de ziekte. Daarnaast zorgt malaria voor een grote druk op het zorgstelsel en de economie, bijvoorbeeld doordat mensen niet kunnen werken omdat ze zelf ziek worden of voor zieke gezinsleden met malaria zorgen.

Het goedgekeurde vaccin, RTS,S/AS01 geheten, werd eerder getest in Ghana, Kenia en Malawi. Sinds 2019 deden ruim 800.000 kinderen mee aan deze proef. De WHO concludeert op basis van die studies dat het vaccin veilig is en dat tweederde van de kinderen die niet onder een muggennet slapen ervan profiteren. Ook in gebieden waar men wel onder geïmpregneerde muggennetten slaapt en waar goede toegang is tot medische zorg bleek het vaccin goed uit te pakken, met een afname van 30 procent van ernstige, potentieel dodelijke malaria. Ook positief: gezinnen die het vaccin kregen aangeboden, bleven evenveel gebruik maken van andere beschermingsmiddelen tegen malaria, zoals muggennetten.

‘Logistieke uitdaging’

Sander Koenraadt, entomoloog en muggenexpert aan de Wageningen Universiteit, reageert enthousiast. ‘Elk nieuw wapen in de strijd tegen deze vreselijke ziekte is welkom. Wel zie ik een logistieke uitdaging om ervoor te zorgen dat deze vaccins op de goede plek terecht komen. Bij coronavaccins gaat dat ook al zo stroef in Afrika, met soms moeilijk bereikbare gebieden.’

Martin Grobusch, hoogleraar tropische geneeskunde en reizigersgeneeskunde bij Amsterdam UMC, is ook verheugd met de komst van het nieuwe vaccin. Hij wijst erop dat een vaccin ontwikkelen tegen een parasiet – de boosdoener bij malaria – veel complexer is dan een vaccin tegen een virus. Na een infectie met een virus worden mensen vaak voor langere tijd immuun. Maar op een parasiet reageert het immuunsysteem beduidend minder sterk – je kunt meerdere keren per jaar een malaria-infectie oplopen. Dat er nu toch een vaccin is tegen malaria noemt Grobusch ‘enorm goed nieuws’. Samen met andere maatregelen, zoals muggennetten, ‘kan dit het hele systeem van overdracht van malaria in doen storten. Zeker als er de komende jaren nog betere vaccins komen, er is nog van alles in ontwikkeling, onder andere met de mRNA-techniek die ook gebruikt wordt voor coronavaccins.’

Het huidige malariavaccin is nog verre van volmaakt, zegt Grobusch. ‘Het beschermt lang niet iedereen en de werkzaamheid duurt slechts een of twee jaar. Maar zelfs dan heeft die gedeeltelijke bescherming in die periode al een enorme positieve impact.’

Over de distributie van het vaccin maakt hij zich weinig zorgen. ‘Sommige coronavaccins moet je diepgevroren vervoeren, maar dat hoeft bij dit malariavaccin niet. Bovendien kun je het gewoon opnemen in de reguliere programma's voor kinderinentingen die er al zijn in veel Afrikaanse landen.’

Grobusch verwacht een hoge vaccinatiebereidheid: ‘Bijna iedereen in Afrika heeft wel een familielid verloren door malaria. Iedereen is zich doordrongen van de ernst van deze ziekte.’

- Beeld -
-Beeld -
Meer over