NieuwsGevolgen coronacrisis

Wereldwijd scherpe daling CO2-uitstoot, emissie op niveau van 2006

De coronapandemie heeft geleid tot flink minder CO2-uitstoot. De emissie ligt momenteel op het niveau van 2006. ‘Je krijgt het gevoel dat we dit soort ellende moeten meemaken om de doelstellingen van Parijs te halen.’

‘Er was de afgelopen maanden veel minder wegverkeer, maar dat zal in de loop van het jaar bijtrekken’, zegt Martien Visser, lector energietransitie.Beeld ANP

De coronapandemie heeft wereldwijd geleid tot een scherpe daling van de CO2-uitstoot. Wetenschappers berekenden dat de dagelijkse emissies begin april 17 procent lager waren dan het gemiddelde niveau van 2019. Ze schatten dat over heel 2020 tussen de 4 en 7 procent minder zal worden uitgestoten. Een dergelijke vermindering ligt volgens hen in de orde van de jaarlijkse afname die de komende decennia nodig is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad.

Door de lockdowns die vrijwel overal op de wereld werden afgekondigd, werd het energieverbruik abrupt lager. Industrie, (lucht)transport en consumptie kwamen deels tot stilstand. De dagelijkse uitstoot van het broeikasgas bereikte niveaus die overeenkwamen met die van 2006. ‘De cijfers plaatsen de sterke groei van de wereldwijde uitstoot in de afgelopen 14 jaar en de uitdaging die we hebben om de klimaatdoelen van Parijs te halen in perspectief’, schrijven de wetenschappers in Nature Climate Change.

Een ontluisterende constatering, reageert atmosfeeronderzoeker Wouter Peters, hoogleraar aan de Wageningen Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Je krijgt het gevoel dat we dit soort ellende moeten meemaken om de doelstellingen van Parijs te halen. Je kunt ook zeggen dat we een manier moeten vinden om op dit niveau van koolstofemissie te blijven en de maatschappij functionerend te krijgen.’

Grootste afname op 7 april

De effecten van de coronacrisis op de CO2-uitstoot laten zich niet eenvoudig in cijfers vangen door de concentraties in de atmosfeer te meten. Die zijn onderhevig aan een grote natuurlijke variatie. Daarom hebben de onderzoekers gegevens gebruikt van onder meer energievoorziening, verkeer, industrie, luchtvaart en handel om de hoeveelheden uitgestoten koolstofdioxide te schatten. Ze keken naar de periode van 1 januari tot eind april. 

De wereldwijd grootste afname ten opzichte van vorig jaar werd bereikt op 7 april: 17 procent, oftewel 17 miljoen ton. In individuele landen nam de uitstoot gemiddeld met maximaal 26 procent af, maar omdat die dalingen zich niet overal tegelijk voordeden, valt de wereldwijde maximale afname op 7 april lager uit.

De eerste vier maanden van dit jaar werd in totaal 8,6 procent minder CO2 uitgestoten ten opzichte van diezelfde periode vorig jaar. De afname was het sterkst in de luchtvaart (60 procent). De afname bij in de transportsector was 36 procent, in de industrie 19 procent. Het transport, de industrie en de energievoorziening nemen samen 86 procent van de totale reductie voor hun rekening. De daling was het grootst in China, gevolgd door de VS en Europa.

Momentopname

De afname van de totale uitstoot over 2020 hangt af van de snelheid waarmee de beperkende maatregelen worden opgeheven en de economie weer op gang komt. Uitgaand van een optimistisch scenario waarbij de beperkingen medio juni zijn opgeheven, schatten de auteurs dat de afname over het hele jaar 4 procent zal bedragen. Als tot het eind van het jaar een deel van de beperkingen intact blijft, voorzien ze een daling van 7 procent.

Peters, niet betrokken bij de publicatie, waarschuwt dat prognoses met grote onzekerheden zijn omgeven. Net als de auteurs gaat hij ervan uit dat de economie in de loop van het jaar geleidelijk weer op gang komt. ‘Ik vermoed dat we het niet volhouden om door te gaan op de voet van de eerste vier maanden.’

Studies als dit zijn quick and dirty, zegt Peters. Onderzoekers verzamelen zoveel mogelijk informatie en voegen die bij elkaar. ‘Het is makkelijk om gaten te schieten in dit soort werk, maar zouden de conclusies veel anders zijn als je die gaten zou dichten? Waarschijnlijk niet. Er is onmiskenbaar een flinke teruggang in CO2-emissies.’ De hoogleraar wijst erop dat 17 procent minder uitstoot heel wat lijkt, maar dat dit voor de CO2-concentratie in de atmosfeer zeer beperkt effect heeft. ‘Het tikt pas aan als je dit jaren volhoudt. Die 17 procent is een momentopname die eerder de economische malaise weergeeft dan het voordeel voor het klimaat.’

En de CO2-uitstoot in Nederland?

De CO2-uitstoot in Nederland is door de coronacris in maart en april gedaald met 3 miljoen ton, schat Martien Visser, lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen. Hij verwacht dat de afname nog even doorzet en dat aan het eind van het jaar tussen de 10 en 12 miljoen ton minder koolstofdioxide in de atmosfeer terecht zal zijn gekomen. Dat is tussen de 5,5 en 6,5 procent minder dan vorig jaar, toen in Nederland 180 miljoen ton werd uitgestoten.

‘Ik ga uit van een geleidelijke terugkeer naar normaal’, zegt Visser. ‘Er was de afgelopen maanden veel minder wegverkeer, maar dat zal in de loop van het jaar bijtrekken. De daling bij de zware industrie zal nog wel even aanhouden. In die sector, waar grote voorraden zijn opgebouwd, duurt het langer voordat je weer bent opgestart.’ Visser wijst op een indirect effect van de coronacrisis: het aardgas is mede daardoor zo goedkoop geworden dat momenteel kolencentrales worden uitgezet en gascentrales worden ingeschakeld. ‘Ook dat scheelt flink wat uitstoot. Kolencentrales produceren ongeveer twee keer zoveel CO2 als gascentrales.’

Meer over CO2

‘Herbebossen voor het klimaat is veel moeilijker dan we denken’
Onderzoek aan jaarringen van bomen leert ons veel over klimaatverandering door de eeuwen heen. De Vlaamse wetenschapper Valerie Trouet schreef er een boek over.

Windparken op zee kosten (te) veel en leveren steeds minder op
Vanmiddag sluit inschrijving voor een windpark voor de kust van Egmond. Probleem: er valt amper meer iets te verdienen met windmolens op de Noordzee, behalve als de industrie massaal gaat elektrificeren. Wie durft nog?

Meer over