Wat elke over onze planeet aarde moet weten alien

Aurora Borealis, het noordelijke poollicht, is één van de vijf geofysische fenomenen die iedere bezoeker van planeet aarde, hoe gehaast ook, móet bekijken....

Martijn van Calmthout

Zoals een heuse reisgids betaamt laat die daar in één oogopslag zien waarom het reisdoel, in dit geval de derde planeet bij de zon, een bezoekje meer dan waard is. Ook aan aardbewoners zelf.

En dus volgen meteen nog vier top-bezienswaardigheden, zogeheten geo-sights, die iedereen gedaan moet hebben.

De IJslandse breuk, onderdeel van de breukzone die midden op de bodem van de Atlantische Oceaan ligt en Eurazië en de Amerika’s uit elkaar drukt. De Niagara waterval, niet de grootste, wel de meest toegankelijke. Het Great Barrier Reef, grootste levende organisme op onze planeet. En, iets te Brits misschien, het Lake District, tastbaar restant van de laatste grote ijstijd in Engeland.

The Rough Guide To: The Earth is geen echte reisgids. Net als de voorgaande (voorbeeldige) gidsen over klimaatverandering en over het weer wordt vooral het format van de reishulp gebruikt om veel informatie prettig structuur te geven.

Een handleiding voor aliens, dat is het eigenlijk. En in handen van wetenschapsjournalist en aardwetenschapper Martin Ince blijkt dat ook voor aardbewoners interessant. Handzaam ingedeeld in de aarde als planeet, de korst, de ondergrond, lucht, water, ijs, de aarde als woonplaats, laat de gids veel bekends passeren, maar steeds met de eigenwijzigheid die Rough Guides nu eenmaal hebben.

Zo waren wij alweer vergeten dat de beroemde Niagara watervallen, meer dan een kilometer breed en vijftig meter hoog, per jaar anderhalve meter achteruitkruipen, uitgesleten door honderdduizend liter water per seconde. Weg over vijftigduizend jaar.

En wat betreft de voortgang van de wetenschap: wat te denken van Hawaii, de keten vulkaaneilanden die midden op een aardschol liggen, in plaats van aan de rand, zoals het geofysisch hoort. Gangbaar is het idee dat onder Hawaii een zogeheten hot spot zit, die als een soort snijbrander van binnenuit littekens in de korst brandt. Enige nadeel van die opvatting: seismische reflecties laten eigenlijk te weinig mantelpluim zien om een goeie verklaring te bieden.

In een van de laatste hoofdstukken gaat Ince ook in op de mens en zijn planeet. Onze invloed, zegt hij, is groter dan we denken, vooral via bevolkingsdruk, landgebruik en de verandering van de atmosfeer, die het klimaat verandert. Anderzijds blijft hij ook de typische aardwetenschapper, als hij er fijntjes op wijst dat we nog steeds bij bosjes sterven bij natuurrampen. Kwestie van baas boven baas.

Martijn van Calmthout

Meer over