doe mij er ook zo eenwormgaten

Wanneer kunnen we de kosmos doorkruisen met wormgaten?

Wetenschapsredacteur George van Hal bespreekt begerenswaardige uitvindingen uit sciencefictionfilms en -series en zoekt uit of ze realiteit kunnen worden. Vandaag: het doorreisbare wormgat.

Sciencefictionhit Interstellar heeft zijn zaakjes goed op orde.  Beeld
Sciencefictionhit Interstellar heeft zijn zaakjes goed op orde.

Wat?

Een tunnel door het weefsel van ruimte en tijd waarmee je in een zucht aan de andere kant van het heelal staat.

Waar gezien?

Of het nu de mysterieuze bol vlak bij Saturnus is die men ontdekt in de sciencefictionhit Interstellar, de tunnel door ruimte en tijd bij ruimtestation Deep Space 9 in het Star Trek-universum, of de tunnel waardoor legereenheid SG-1 elke week naar andere werelden reist in Stargate SG-1, het wormgat speelt een belangrijke rol in sciencefictionreeksen.

Hoe dichtbij zijn we?

Het goede nieuws eerst: wormgaten bestaan. Of nou ja, op papier dan toch. Het zijn serieuze oplossingen van Einsteins algemene relativiteitstheorie, de theorie die beschrijft hoe het weefsel van ruimte en tijd zich gedraagt, het kosmisch toneel waarop onze levens zich uitspelen.

Dat toneel, zo dicteert de theorie, is vierdimensionaal. Het heeft drie ruimtedimensies (voor - achter, links - rechts, boven - onder) en eentje van tijd (eerder - later). Met een wormgat snijd je een tunnel in dat vierdimensionale grafiekpapier van de werkelijkheid waarmee je razendsnel van de ene kant van het heelal naar de andere kunt reizen.

De ingang van zo’n tunnel ziet eruit als een bol, zo laat de film Interstellar zien. Want: als de opening van een driedimensionale tunnel een cirkel is (tweedimensionaal), dan is de opening van een vierdimensionale tunnel een driedimensionale bol. Logisch.

Dat Interstellar zijn zaakjes zo goed op orde heeft, is óók logisch. Achter het script van die film schuilen de ideeën van fysicus en Nobelprijswinnaar Kip Thorne. Dezelfde man die als één van de eersten bedacht dat je wormgaten als handige reismethode kunt gebruiken.

Thorne kwam destijds op dat idee na een verzoek van collega-astronoom Carl Sagan, die bezig was met zijn sciencefictionboek Contact, dat later zou worden verfilmd met Jodie Foster in de hoofdrol. In dat verhaal moest het hoofdpersonage een reusachtige afstand afleggen. Thorne stelde na wat rekenwerk een wormgat voor.

Tot zover het goede nieuws, want wie doorrekent ontdekt al snel dat de meeste wormgaten direct dichtklappen zodra je erin vliegt. Maar ook daarvoor bestaan – op papier – oplossingen. Zo schreven fysici Juan Maldacena en Alexey Milekhin afgelopen maart in het vakblad Physical Review D dat je wormgaten misschien tóch open kunt houden.

Maar: hoewel je hun wormgat daadwerkelijk ín kunt, is er ook een nadeel. De tijd die je nodig hebt om via het wormgat te reizen moet lánger zijn dan de tijd die het kost om buiten het wormgat te reizen.

Alsnog zinloos dus? Niet helemaal. In het wormgat tikt de klok namelijk trager dan daarbuiten, zo rekenen de fysici voor. Jijzelf kunt dus veel sneller op je plek van bestemming zijn. Maar als je vrienden en familie achterlaat, heb je pech: voor hen is er bij terugkomst zóveel tijd verstreken dat ze allang niet meer leven. Voor echt praktische wormgaten kun je dus beter wachten op een vakartikel dat ook die onhebbelijkheid uit de natuurkundeboeken schrapt.

Meer over