doe mij er ook zo een

Wanneer krijgen we te maken met autonome moordrobots zoals in Robocop of Terminator?

Wetenschapsredacteur George van Hal bespreekt begerenswaardige uitvindingen uit sciencefictionfilms en -series en zoekt uit of ze realiteit kunnen worden. Vandaag: de iets mínder begerenswaardige moordrobots uit Robocop of Terminator.

ED 209 in Paul Verhoevens Robocop (1987). Beeld
ED 209 in Paul Verhoevens Robocop (1987).

Wat?

Kunstmatig intelligente robots die zelfstandig de trekker kunnen overhalen.

Waar gezien?

Of het nu moordlustige politierobots zijn (uit Robocop), een autonoom gevechtsvliegtuig (Stealth), of Hunter Killer-drones die op mensen jagen (The Terminator), laat een robot zelfstandig schieten en het loopt in Hollywood zelden goed af.

Hoe dichtbij zijn we?

‘Dames en heren: ED 209!’, zo begint een van de beruchtste scènes uit sciencefictionfilm Robocop (1987) van Paul Verhoeven. De machine, ‘een geavanceerde ordehandhaafrobot’ volgens de makers, heeft twee machinegeweren als armen. Bij wijze van presentatie stampt hij de bestuurskamer van een multinational binnen, slaat daar op hol en schiet op grafische wijze één van de aanwezigen overhoop. Oeps!

Van alle futuristische zaken die films de kijker voorschotelen – van tijdmachines tot spectaculaire ruimtemotoren waarmee je de kosmos kunt verkennen – zijn robots die mensen overhoop schieten vermoedelijk zo’n beetje de minst begeerlijke.

Robotfabrikant Boston Dynamics maakte zich bijvoorbeeld eerder dit jaar nog boos dat zijn kekke robothond Spot door een kunstgroepering was uitgerust met een paintballgeweer op de rug. Het bedrijf liet in een verklaring weten dat het niet blij was dat hun technologie in verband werd gebracht met geweld. Een tikje hypocriet, dat wel: voorloper Big Dog werd namelijk expliciet ontwikkeld als militaire robot.

Ging Big Dog nog zonder wapens door het leven, intussen hebben wapenfabrikanten de volgende stap gezet, bleek toen het Amerikaanse bedrijf Ghost Robotics vorige week een robothond presenteerde met een scherpschuttersgeweer op de rug waarmee je tot op een afstand van 1.200 meter doelwitten kunt raken.

Robothond met geweer op de rug. Beeld Ghost robotics
Robothond met geweer op de rug.Beeld Ghost robotics

Met z’n vier poten loopt-ie volgens de fabrikant moeiteloos over lastig, heuvelachtig terrein waar je met wielen of rupsbanden niet goed kunt komen. Ook kan hij min of meer zelfstandig z’n route bepalen en onderweg obstakels ontwijken.

Waarom je zo’n ding zou willen bouwen? In de verder weinig gedenkwaardige sciencefictionfilm Stealth, waarin een autonoom gevechtsvliegtuig de boel op stelten zet, duidt de verantwoordelijke commandant het als volgt: ‘Hoe vertel jij straks tegen de ouders van soldaten dat we de beschikking hebben over een intelligent wapen, maar er toch voor kozen om hun zonen en dochters in gevaar te brengen?’

In tegenstelling tot het vliegtuig uit die film kan de robothond van Ghost Robotics overigens niet zelf de trekker overhalen. ‘Hij wordt op afstand bestuurd’, zei ceo Jiren Parikh tegen populairwetenschappelijk weekblad New Scientist. ‘Een mens bedient het wapen. Daarin is hij niet zelfstandig.’

Autonome wapensystemen zijn een behoorlijk hoofdpijndossier. De technologische mogelijkheden bestaan namelijk al. Zo hebben de experts van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties het vermoeden dat in maart vorig jaar autonome drones ingezet zijn om jacht te maken op mensen in Syrië, zo schreven ze eerder dit jaar in een rapport. Daarmee zijn de toen nog dystopische Hunter Killer-drones uit de filmreeks Terminator plotseling werkelijkheid geworden.

Met dergelijke schrikbeelden in het achterhoofd is er een breed gesteunde internationale campagne, de Campaign to Stop Killer Robots, die pleit voor een verbod op de ontwikkeling van zulke moordrobots. Al was het al maar omdat, zoals een piloot in Stealth het zegt, mensen tenminste nog zoiets kennen als moraliteit. ‘Ik denk niet dat je in een oorlog ooit je acties moet kunnen scheiden van de gevolgen.’

Meer over