REPORTAGE

Waarom startups Silicon Valley inruilen voor Amerika's duurste stad

Wie jong, hip en internetondernemer is, mijdt Silicon Valley en strijkt neer in de opbloeiende wijken van het nabije San Francisco. In de buurt van Twitter, Uber en Airbnb. De huizenprijzen rijzen er de pan uit. Dreigt hier een nieuwe zeepbel? 'Dom geld vertrekt net zo snel als het komt.'

Bewoners van 20Mission, woongemeenschap voor ambitieuze jonge ondernemers uit de hele wereld die het in San Francisco willen proberen. Zittend: programmeur Hugo.Beeld Io Cooman

'We zijn de nieuwe hippies.' Felix Haüsler (25) gaat met een bakje albinoframbozen rond aan de keukentafel van 20Mission, een woongemeenschap in San Francisco, niet voor de protestgeneratie uit de jaren zestig, maar speciaal voor hippe ondernemers van nu.

De bleekgekleurde vruchten zijn misschien wel zijn beste ontdekking hier in de wijk tot nu toe, legt hij huisgenoot Stephanie (33) uit. Ze proeft er een, knikt instemmend, duikt snel weer weg achter haar laptop. Vanaf het aanrecht klinkt gepruttel van koffie, vers gemalen met de handmolen. 'Ook wij veranderen de wereld. Alleen hebben wij geen bloemen in ons haar, maar doen we dat met computers en geld.'

Het is zondagochtend. De zon schijnt heerlijk buiten, maar voor de meeste bewoners van dit pand waar de volgende Facebook of Google geboren moet worden, is het vandaag nog iets te vroeg voor de revolutie. Ze liggen te slapen, of zijn de hort op.

In de gangen zijn de muren gedecoreerd met uit papier geknipte sneeuwvlokjes en muurschilderingen van groene, gele en blauwe vlinders die toch erg veel doen denken aan de flowerpowertijd. Her en der slingeren er schoenen, kabels en lege bierflessen rond. Ook huiskat Tesla - niet vernoemd naar de elektrische auto maar de Servisch-Amerikaanse uitvinder van wisselstroom Nikolas Tesla - verkeert in hogere sferen. Hij ligt te spinnen op het terras.

(tekst loopt door onder de foto)

Mensen aan het werk in het hoofdkantoor van Airbnb in San Francisco.Beeld Io Cooman

Start-uphuizen

Voor Felix kan de dag echter niet vroeg genoeg beginnen. De uit Wenen overgewaaide appbouwer heeft net een financiering van 1,3 miljoen dollar (1,14 miljoen euro) binnengehaald voor zijn start-up, een Twitter voor bedrijven. Dankzij de investering kan hij het zich permitteren 'een werkvakantie te houden in San Francisco' en het dure appartement in deze populaire wijk in San Francisco betalen. Zijn Amerikaanse geldschieters zien in hem een talent, zegt hij, iemand die weleens de volgende Mark Zuckerberg of Steve Jobs kan worden.

De ruim veertig bewoners in dit start-uphuis komen overal en nergens vandaan en werken er apart of in kleine groepen aan hun onderneming. Sommigen zitten er voor een paar maanden tot een half jaar, anderen voor onbepaalde tijd. Vanaf 1.800 dollar per maand huren ze hier een kamer met gedeelde douche en toilet en kunnen ze zich vanaf het ontbijt tot aan het tandenpoetsen volledig onderdompelen in de wereld van technologie.

Zo is Stephanie een Canadese blogger die een pornosite runt en andere vrouwen wil helpen hetzelfde te doen. De uit New York afkomstige Hugo (21) ontwikkelt een nieuwe computertaal voor de opslag en verspreiding van digitale muziek.

Ook websiteontwerper Alina (30) uit Miami heeft haar leven een wending gegeven. Na een backpack-reis door Australië en Nieuw-Zeeland zegde ze haar kantoorbaan op. Vervolgens vond ze tijdelijk onderdak bij een vriendin in New York, op een matras achter de tv. Hier in San Francisco komt ze evenmin aan veel slaap toe, maar zet ze alles op alles om haar met internet verbonden sieraden op de markt te brengen. Haüsler: 'Deze plek is geweldig. Alsof ik op een andere planeet ben beland.'

Nieuwe trend

20Mission is onderdeel van de nieuwe trend in Silicon Valley, waarbij beginnende ondernemers zich niet langer in een van de vele slaapsteden langs de honderd kilometer lange Baai van San Francisco vestigen, maar in de opkomende wijken. Waren er jarenlang geen technologiebedrijven te bekennen in het centrum, nu dreigt San Francisco er door uit haar voegen te barsten.

Zeker 11.132 start-ups staan er op een of andere manier geregistreerd, blijkt uit cijfers van Angel List, een rekruteringswebsite voor bedrijfjes en investeerders. In de bus, op straat, in het park en in de hoge glimmende gebouwen in de financiële wijk, overval kom je de programmeurs tegen met hun kaki broeken, gympen en T-shirts met logo's van hun start-ups.

Als gevolg daarvan is er een financiële hotspot rond start-ups ontstaan, waarbij banken en investeerders op de invasie inspelen. Alleen al in het tweede kwartaal werd er volgens onderzoeksbureau CB Insights door hen 6,1 miljard dollar in de babybedrijven in San Francisco geïnvesteerd, een verdubbeling ten opzichte van een kwartaal eerder en goed voor tweederde van de totale investeringen in Silicon Valley.

Maar met het geld groeien tevens de zorgen. Door de trek naar de stad is het leven namelijk veel duurder geworden. Zo duur zelfs dat het voor de start-ups ondanks hun investeringen eigenlijk niet meer op te brengen is.

(tekst loopt door onder de foto)

Felix Haüsler aan het ontbijt in 20Mission.Beeld Io Cooman

Duurste stad in de staat

Waar de tussen heuvels ingeklemde stad tot ver na de hippietijd nog gold als gemoedelijk en betaalbaar, is San Francisco uitgegroeid tot de duurste stad van de Verenigde Staten. De gemiddelde huurprijs van een eenkamerappartement is 3.500 dollar per maand. Als gevolg daarvan schieten tevens de salarissen van de programmeurs door het dak en moet een bedrijf al snel meer dan 100 duizend dollar neertellen per werknemer per jaar.

Voor de start-ups in San Francisco geldt: het kapitaal dat ze ophalen, gaat grotendeels op aan huur van hun kantoor en de lonen, waardoor ze steeds minder overhouden om te investeren.

'Het is crazy. Waar je vroeger met een miljoen dollar twee jaar de tijd kreeg om aan je bedrijf te bouwen, krijg je nu een fractie daarvan', zegt Anne Donker (45), beleidsmedewerker op het Consulaat Generaal in San Francisco, onderdeel van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Donker is eind jaren negentig voor het internationale organisatieadviesbureau Accenture naar Silicon Valley verhuisd met als voornaamste taak Europese bedrijven ter plaatse te adviseren. Vervolgens werd ze technologieadviseur voor Franse bedrijven. Sinds vijf jaar helpt ze het vestigingsklimaat voor Nederlandse ondernemers te verbeteren.

Donker loopt hier al zo lang rond dat ze haar Nederlands vermengt met allerlei Amerikaans-Engelse superlatieven. Vooral de termen crazy, insane en bubble vallen herhaaldelijk, terwijl ze vanaf de dertigste verdieping in het hart van de stad uitkijkt op de vele in aanbouw zijnde kantoren. Donker: 'Het is een zeepbel die vroeg of laat zal knappen.'

Hipsterwijken

Tot een jaar of acht jaar geleden gold San Francisco juist als het getto van Silicon Valley. De bedrijven vestigden zich veelal in Palo Alto, Mountain View of een van de andere tientallen slaapsteden ten zuiden van de stad. Donker: 'Het was not done je hier te vestigen tussen de kunstenaars en junkies.'

Daarin kwam verandering na de huizencrisis in 2007, toen de venture capitalfondsen - beleggers gespecialiseerd in het financieren van start-ups - jonge ondernemers aanspoorden een kantoor in San Francisco te openen. Op de industrieparken in Silicon Valley was er een tekort aan ruimte, waren de huurprijzen relatief hoog. Het centrum van de stad lag er na het vertrek van menige bank juist verlaten bij en daar was de huur toen nog laag. Mede geholpen door belastingvoordelen vestigden opkomende sociale mediabedrijven zoals Twitter en later ook taxiapp Uber en huizendeelsite Airbnb zich in destijds vervallen stadsdelen, zoals South of Market en Mission.

Gaandeweg is 'het prettige, maar te dure leven' in de hipsterwijken door veel meer programmeurs en ondernemers ontdekt. Zelfs de allergrootste bedrijven zoals Google en Apple - hun campussen zijn een half uur van de stad gevestigd - moeten tegenwoordig hun werknemers dagelijks vanuit de stad ophalen met bussen. Nu wil iedereen hier wonen.

De verplaatsing heeft echter tot eenzijdige economische groei geleid. Vooral de vastgoedbedrijven, werkplekaanbieders, start-upopleidingsinstellingen, werkcafés, eettenten en uitgangsgelegenheden bloeien op. Ze spelen op de vraag in en zijn duurdere broodjes, mooiere wijnen en kantoren met nog meer luxe gaan aanbieden.

Onderwijl draaien veel start-ups nog jaren verlies. 'Het is net als bij de goudkoorts', zegt Haüsler. Hij houdt de albinoframbozen omhoog, gekocht in zijn favoriete biologische buurtwinkel om de hoek. 'Toen werden vooral degenen rijk die het dynamiet, de houwelen en hamers verkochten en niet degenen die naar het goud zelf zochten. Zo is het hier in San Francisco ook.'

(tekst gaat verder onder de foto)

Het hoofdkwartier van Airbnb in San Francisco.Beeld Io Cooman

Dom geld

De grote vraag is hoe lang de digitale goudkoorts hier nog standhoudt. Er vloeit veel geld de stad in. 'Maar het probleem is wel dat het vooral dom geld is', zegt Donker. Volgens haar beginnen dezelfde venture capitalfondsen die de start-ups eerst aanspoorden naar de stad te gaan zich terug te trekken. Ze investeren hun vermogen alleen nog in bedrijven die ver in hun ontwikkeling zijn. Donker: 'De rendementen zijn laag. Ze worden voorzichtig.'

In plaats daarvan staan Russische en Chinese investeerders klaar met enorme bedragen, vaak in contanten. Ze worden gelokt door de hoge bedragen waartegen de bedrijven die nog naar de beurs moeten, zoals Uber en Airbnb, gewaardeerd worden. Ook zijn er allemaal investeringsfondsen van bedrijven die geen geschiedenis hebben met Silicon Valley, maar er desondanks miljoenen investeren. Denk aan de Amerikaanse keten van gemakswinkels 7Eleven - te vinden op haast iedere straathoek en nu eveneens als start-upinvesteerder actief.

De geldbron kan opdrogen, zegt Donker. Nu wimpelen de 'domme' investeerders de risico's van zich af, maar hoe kijken ze er straks tegenaan als de stemming omslaat, de angst voor een recessie terugkeert? Donker: 'Als dat gebeurt dan gaat het hard. Dom geld vertrekt namelijk net zo gemakkelijk als het komt.'

'Er is geen bubbel, want nu is alles anders'

Onheilsprofeten, doemdenkers, dat zijn ze, al die investeerders, economen en journalisten die schrijven dat er in Silicon Valley een bubbel is. Dat vindt investeerder Marc Andreessen (40) van Andreessen Horowitz (investeerder in 206 start-ups, zoals Facebook en Pinterest). Andreesseen, een grote jongen in Silicon Valley, wil een tegengeluid laten horen. Hij vindt iedere vergelijking met de dotcombubbel eind jaren 90 onterecht. Toen was het pas de begintijd van het internet. De internetbedrijven zijn volwassener geworden. Consumenten gebruikten hun apps echt. Dat was met de vele 'flopwebsites' destijds anders. Tegen The New Yorker: 'In 2000 waren er 50 miljoen internetgebruikers, nu zijn er drie miljard, in combinatie met twee miljard smartphones'.

Maar waarom willen de start-ups koste wat kost bij Uber en Airbnb om de hoek blijven wonen als ze een paar metrohaltes verderop bijvoorbeeld in het veel goedkopere Oakland kunnen zitten? Ook Los Angeles, Austin (in Texas) en Seattle presenteren zich inmiddels als alternatief.

Bij 20Mission hebben ze er geen echt antwoord op. Velen proberen het uit te zingen met geld van familie en vrienden in de hoop op tijd ontdekt te worden. Ze managen hun bedrijf voorlopig vanaf hun stapelbed of schuiven overdag hun matras tegen de muur om plaats te maken voor hun computers. Het stempel Made in San Francisco weegt vooralsnog zwaarder dan de hoge prijs die ze ervoor betalen.

Haüsler: 'We maken hier en nu geschiedenis. Daar wil je echt wel bij zijn.'

PROFIELEN

'Meedoen in een wereld waarover ik van veraf las'

Sytse Sijbrandij - Van Ondiep naar South of Market

Waar Mark Zuckerberg (Facebook) op zijn 23ste succes kreeg en Steve Jobs op zijn twintigste Apple bedacht, vindt de doorbraak van de Utrechtse programmeur Sytse Sijbrandij pas op 'latere leeftijd' plaats.

Sijbrandij, net 36 geworden, is medeoprichter van GitLab, een bij technologiebedrijven populaire online-applicatie om met meerdere programmeurs tegelijk aan computercode te werken. Hij heeft recent de Utrechtse volksbuurt Ondiep verruild voor de hippe wijk South of Market, vlak bij Airbnb en Twitter, nadat hij miljoenen aan investering heeft opgehaald in Silicon Valley. Vanaf zijn balkon kijkt hij naar de strakblauwe hemel boven San Francisco. 'Geweldig. Opeens ben ik participant in een wereld waarover ik eerst alleen van veraf de verhalen las.'

Het startschot viel vorig jaar oktober, met een voicemail. Hij had eerder die dag een presentatie gegeven voor de selectiecommissie van Y Combinator, een exclusief opleidingsprogrammavoor start-ups in Mountain View, ten zuiden van de stad. Y Combinator zit onder meer achter het succes van huizendeelsite Airbnb. 'Ik moest verkopen waarmee ik ruim een jaar lang dag en nacht bezig was. Makkelijk, zou je zeggen. Toch klopt je hart in je keel.'

Hij was op dat moment op het vliegveld van San Diego dat Karen hem opwachtte - toen zijn vriendin, nu zijn vrouw. 'Een geweldig moment. We hebben een fles champagne opengetrokken.'

GitLab

Sinds: 2013

Wie: Sytse 'Sid' Sijbrandij

Werknemers: 22

Waar: San Francisco, Utrecht

Opgehaald: 6 miljoen dollar

Sytse Sijbrandij.Beeld Io Cooman

Dankzij het opleidingsprogramma van drie maanden heeft hij zijn bedrijf van een kleinschalig Utrechts initiatief omgevormd tot product dat vanuit Silicon Valley de wereldmarkt moet veroveren. GitLab stelt programmeurs bij grote bedrijven in staat met meerderen tegelijk aan software te werken. Met de applicatie van GitLab weten ze precies wie welke wijziging heeft aangebracht en raken ze het overzicht niet kwijt. 'We helpen zo dure fouten voorkomen.' Van 10 duizend dollar omzet per maand is GitLab gegroeid naar meer dan 100 duizend.

Dat gaat groeien, zegt Sijbrandij. Onder meer ruimtevaartorganisatie NASA, beursconcern Nasdaq en de Zwitserse deeltjesversneller CERN hebben zijn applicatie ontdekt. 'Superklanten. We weten niet hoe ze onze tool inzetten, maar we fantaseren dat ze er hun raketten veiliger mee de ruimte in krijgen.'

Op de demodag, een evenement ter afsluiting van Y Combinator, liep hij Ashton Kutcher tegen het lijf. De Hollywood-acteur (bekend van sitcoms That 70's show en Two and a Half Men), blijkt ook te investeren in jonge techbedrijven. Het klikte. Kutcher is via Khosla Ventures zijn voornaamste investeerder en met zijn 37 jaar net als Sijbrandij al 'een man op leeftijd' hier.

'Twintigduizend dollar huur, maar hier zit het grote geld'

Bastiaan Janmaat - Zelf aan de wieg staan van een succes

Het is goed als de bubbel knapt, de stad wordt weer lekker rustig en hopelijk goedkoper', zegt Bastiaan Janmaat (30), medeoprichter van bedrijfsdataverzamelaar Datafox. De ondernemer betaalt voor zijn kantoor halverwege 5th Street, in het centrum maar niet tussen wolkenkrabbers, bijna twintigduizend dollar huur per maand. 'Dat is nog goedkoop, omdat ik mijn huurbaas persoonlijk ken.'

Janmaat heeft zijn bedrijf met drie Amerikanen opgericht vanuit Stanford, de universiteit waar tevens Google uit is voortgekomen, ten zuiden van de stad. Toch is hij verhuisd. 'Hier zithet grote geld.'

Datafox heeft Google Ventures en Goldman Sachs als geldschieters. Die zien potentie in zijn speciale algoritmes, computers die automatisch het internet afspeuren naar gegevens over bedrijven. Datafox kent de ins en outs van 600 duizend bedrijven in het midden- en kleinbedrijf . Tegen betaling verleent hij banken of grote bedrijven, die producten aan kleine bedrijven willen verkopen, toegang tot de database.

Zo gebruikt sociale mediasite LinkedIn Datafox om naar managers te zoeken en hun e-mails te sturen met aanbiedingen voor betaalde abonnementen. De strategieafdeling van industrieel conglomeraat General Electric weet op haar beurt dankzij Datafox wie de nieuwe concurrenten zijn.

Datafox

Sinds: 2013

Wie: Bastiaan Janmaat

Werknemers: 31

Waar: San Francisco

Opgehaald: 7 miljoen dollar

Bastiaan Janmaat.Beeld Io Cooman

Het is geen toeval dat Goldman Sachs in hem geloofd. Hij werkte drie jaar als analist voor de Amerikaanse zakenbank in Londen. Op de afdeling 'speciale situaties' leerde hij door bubbels heen te prikken. Zo probeerden ondernemers hem in de woestijn van Kenia voor te spiegelen hoe daar binnen no time honderden windmolens zouden verrijzen. Ook hoorde hij 'de blufkikkers' van Better Place aan. De Israelische start-up zou overal ter wereld 'tankstations' voor elektrische auto's neerzetten, maar ging failliet. Janmaat bedankte ook bij hen voor de uitnodiging te investeren. 'Om succesvol te zijn, kun je beter iets ontwikkelen waar al een markt voor is.'

Voor de deur van Datafox liggen 's ochtends soms zwervers te slapen. De betonnen muren, ramen met tralies en zijn logo op de voordeur (een zwarte vossenkop) ogen meer op een verlaten vechtsportschool dan op het zenuwcentrum van de nieuwe Google. Binnen zitten echter allemaal begin twintigers ongestoord te werken met koptelefoons op, in blauwe bedrukte T-shirts, eveneens met vossenkoppen erop. Hij heeft de programmeurs bij Google en LinkedIn 'gestolen', zegt hij. 'Ze verdienen hier minder geld, maar hebben wel de kans zelf aan de wieg te staan van iets groots. Dat levert status op.' Maar ook zij stellen hoge eisen. 'Tijdens sollicitaties stellen zij de vragen, niet andersom.'

'Wij mobiliseren de good guys tegen de bad guys'

Merijn Terheggen en Michiel Prins - Hacken teneinde sites veiliger te maken

Twitter, Airbnb, LinkedIn en al die andere internetbedrijven mogen de ouders van 'ethische hackers' Michiel Prins (25) en Jobert Abma (25) wel bedanken. Zonder hen had HackerOne nooit bestaan en waren nu al 13 duizend veiligheidslekken bij bedrijven wellicht onopgemerkt gebleven. De twee jongens zelf waren mogelijk op het verkeerde pad beland.

Nadat de gamefreaks dankzij een boek over programmeren uit de bibliotheek in Drachten zichzelf spelenderwijs het hacken aanleerden, pleegde het duo op 14-jarige leeftijd een internetinbraak bij een groot internationaal concern. Ze wisten het voorval uit de pers te houden, werden niet opgepakt, maar hun ouders kwamen er wel achter. Prins: 'Ze spoorden ons toen aan iets goeds te doen met ons talent. Een bedrijf te beginnen.'

Digibeten in hun woonplaats Drachten werden hun eerste klanten. Prins en Abma spoorden wifi-netwerken zonder wachtwoord op in de buurt, ze belden aan, best brutaal. 'Voor ieder wachtwoord dat we fixten kregen we een euro.'

HackerOne

Sinds: 2013

Wie: Michiel Prins, Merijn Terheggen en Jobert Abma

Werknemers: 22

Waar: San Francisco/Groningen/Den Haag

Opgehaald: 34 miljoen dollar

Merijn Terheggen en Michiel Prins.Beeld Io Cooman

Tegen de tijd dat ze aan hun studie informatica in Groningen begonnen, werd het menens. Allerlei overheidsorganisaties, zoals de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), lieten zich tegen betaling door hen op de digitale pijnbank leggen.

'Ze waren twintig, verdienden veel te veel geld, klaar voor de volgende stap, alleen wisten ze dat zelf nog niet', zegt Merijn Terheggen (42), die hen naar Silicon Valley haalde. Samen runnen ze nu HackerOne, Prins en Terheggen vanuit San Francisco, Abma vanuit Groningen.

Ze verrichten nobel werk, zo voelen ze dat. Het barst immers van de internetcriminelen die dagelijks proberen sites te kraken op zoek naar creditcardgegevens en andere gevoelige zaken. Tegelijkertijd zijn er veel hackers in de dop. Zij zien de bugs (fouten), maar laten die onvermeld, bang een advocaat achter zich aan te krijgen.

Via HackerOne kunnen internetbedrijven - inmiddels zijn dat er 400 - hun website veilig laten hacken. Terheggen: 'We mobiliseren zo de good guys tegen de bad guys.'

Het prijzengeld vormt eveneens een prikkel om op het goede pad te blijven. Dat varieert van 50 euro tot 50 duizend dollar per gesignaleerd lek. De ondernemers rekenen 20 procent commissie.

Ze zijn nu zo hot in San Francisco dat ze in korte tijd 34 miljoen dollar hebben opgehaald bij verschillende geldschieters. Ook zag Alex Rice, ex-hoofd productbeveiliging bij Facebook, wat de ouders van Prins en Abma zagen; hij heeft stante pede zijn ontslag ingediend bij Mark Zuckerberg en is nu technisch directeur bij HackerOne. Prins: 'Dat is eveneens een hack.'

Meer over