NieuwsRuimtevaart

Verenigde Staten vuren robotwagen en experimentele helikopter af richting Mars

En dat is drie. Nadat de Verenigde Arabische Emiraten en China eerder deze maand al succesvol missies richting Mars schoten, volgde donderdagmiddag ook de VS.

De Atlas V-raket met robotwagen en helikopter aan boord, verlaat de aarde, op weg naar buurplaneet MarsBeeld REUTERS

Om 13:50 Nederlandse tijd vertrok vertrok de Atlas-V raket vanaf Cape Canaveral, Florida met bulderende motoren richting het zwart van de ruimte en het rood van onze buurplaneet. Aan boord van het ruimteschip is het Marswagentje Perseverance, alweer de vijfde in de succesvolle familie van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. Perseverance lijkt als twee druppels water op voorganger Curiosity, die nog altijd over de rode planeet rijdt en daar onderzoek doet. Alleen is Perseverance - net als met de volgende generatie van vlaggenschiptelefoons van Apple of Samsung - qua meegeleverde technische snufjes wel flink verbeterd.

Hoewel het wagentje met die instrumenten de Marsbodem nog beter in kaart kan brengen dan zijn voorgangers, ziet NASA Perseverance vooral als begin van een nog ambitieuzere missie. ‘Ondanks de grote technologische capaciteiten van deze rover, zijn de laboratoria en wetenschappelijke instrumenten op aarde veel krachtiger dan we ooit naar Mars zouden kunnen sturen’, schreef de ruimtevaartorganisatie al maanden terug in een uitgebreide persbriefing

Het nieuwe wagentje moet de voorbereidingen treffen voor een toekomstige Marsmissie. Die moet door Perseverance verzameld materiaal terug naar aarde brengen. Het wagentje heeft daarom in zijn binnenste 43 buisjes zitten waarin het monsters van Marsgesteente kan opslaan. Die buisjes laat hij straks achter op het oppervlak. 

De missie die de buisjes uiteindelijk naar aarde retourneert wordt waarschijnlijk uitgevoerd samen met de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Zo’n missie zou in 2026 kunnen lanceren en de stenen vervolgens in 2031 op aarde kunnen afleveren. Als andere landen hen niet voor zijn - ook China denkt na over een verzamel- en terugkeermissie - is dat voor het eerst dat materiaal van Mars zijn weg terugvindt naar aarde. 

Op livebeelden van NASA volgden tienduizenden kijkers over de hele wereld de reis van de raket vanaf de aarde tot in het donker van de ruimte.Beeld AFP

Marshelikopter

Naast Perseverance vliegt met de missie ook de eerste Marshelikopter mee, Ingenuity. Die zit nog in de testfase. In de toekomst moeten dit soort helikopters onder meer de route verkennen voor Marswagens en gedeelten van het oppervlak onderzoeken waar rijdende wagentjes niet gemakkelijk kunnen komen.  

Ingenuity beschikt over twee kleine rotoren met bladen van koolstoffibers. Tijdens een vlucht draaien die een duizelingwekkende 2400 keer per minuut om hun as - vele malen sneller dan een helikopter op aarde - zodat de drone in de ijlere Marslucht blijft hangen.

Naast de ijle lucht en de extreme temperaturen (tot wel 90 graden onder nul), is ook het gebrek aan menselijke besturing een grote uitdaging voor het helikoptertje. Van afstand besturen met een joystick, zoals bij een aardse drone, is vanwege de grote afstand tot Mars onmogelijk. Daarom moeten bestuurders ruim vooraf al commando's naar Ingenuity sturen en moet hij bovendien goed autonoom kunnen vliegen. 

‘Echt spectaculair’, noemde Inge Loes ten Kate (Universiteit Utrecht) die eerder onder meer meewerkte aan Nasa’s huidige Marswagen Curiosity, de helikopter eerder in de Volkskrant. ‘Maar het is ook het spannendste onderdeel van de missie. Ik denk dat men bij het missieteam nachtmerries heeft dat die drone per ongeluk op de wagen crasht’, lacht ze. ‘Dat zou namelijk echt het allerslechtst denkbare scenario zijn.’

Microfoons en lasers

Perseverance en Ingenuity zullen op 18 februari in de Jezerokrater op Mars landen. De missie heeft een geplande levensduur van tenminste één Marsjaar (zo’n 687 aardse dagen), al hebben de meeste van NASA's Marskarretjes het in het verleden juist veel langer volgehouden dan gepland. Rover Opportunity (2004 - 2019) reed zelfs vijftien jaar over het oppervlak van de rode planeet. Die missie was gepland voor slechts drie maanden. 

Eenmaal op het oppervlak zal Perseverance ons niet alleen nieuwe hogeresolutiefoto's tonen van het Marsoppervlak, maar ook voor het eerst de geluiden van de rode planeet laten horen. Het wagentje heeft microfoons aan boord die het geraas van de landing en het geblaas van wind en stof op het  Martiaanse oppervlak naar aardse huiskamers moet brengen. Een tweede microfoon kan zelfs het geplop laten horen van de rotsen die de rover - in een poging hun samenstelling te doorgronden - met zijn lasers kapotschiet. 

Verken Mars verder

Onbemande sonde ‘Hoop’ van de Verenigde Arabische Emiratenvertrekt deze week naar Mars. De missie vormt het startschot van een periode waarin ook China en de VS naar onze buurplaneet vertrekken. Succes is onzeker: de rode planeet is een kosmisch kerkhof van gefaalde ruimtemissies.

China heeft een onbemand ruimtevaartuig gelanceerd dat op weg is naar Mars. De raket met het vaartuig steeg op vanaf het zuidelijke eiland Hainan. Volgens de autoriteiten was de lancering een succes.

De lancering van het Europese Marswagentje Rosalind Franklin wordt uitgesteld tot 2022. De betrokken ruimtevaartorganisaties denken dit jaar onvoldoende tijd te hebben om de benodigde tests te voltooien voor een veilige lancering

Vijftien jaar lang betoverde hij de mensheid met ongekend scherpe beelden van onze buurplaneet Mars. Daarmee hield hij het veel langer vol dan tweelingbroer Spirit, die in 2011 de geest gaf. Toch viel woensdagavond ook het doek voor robotwagen Opportunity (2004 - 2019). Een stofstorm maakte een einde aan een leven in dienst van de wetenschap.

Marssonde InSight is maandagavond geland op de rode planeet. De ‘robotseismoloog’ moet de geheimen van het diepste binnenste van Mars onthullen

Meer over