Verbaasd wandelen langs astronautenbedjes

Grote kans dat de top van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA af en toe de cd-rom Space Station Simulator van producent Maris Multimedia knarsentandend in de speler zal stoppen....

Met slechts een beperkt aantal muisklikken is al een aardig stationnetje op te bouwen voor onderzoek in de ruimte. Zelfs het complete ruimtestation, zoals dat volgens plan omstreeks 2002 rond de aarde moet draaien, is met betrekkelijk weinig moeite op het scherm te toveren.

In werkelijkheid loopt de bouw van het ruimtestation, dat is bedoeld voor wetenschappelijk onderzoek onder gewichtsloze condities, de ene na de andere vertraging op. De belangrijkste reden is het chronische geldgebrek in de voormalige Sovjet-Unie, waardoor cruciale Russische onderdelen niet of veel te laat gereedkomen.

Het station ISS (International Space Station) is een samenraapsel van Russische en Amerikaanse plannen. Enkele jaren geleden zijn beide uit bezuinigingsoverwegingen in elkaar geschoven tot één ruimtestation.

Het zal worden opgebouwd uit een Russisch deel met een bemanningsverblijf, een module voor onderzoek en een centraal deel voor de energievoorziening. Daaraan zullen de bouwers reusachtige zonnepanelen bevestigen.

Dit Russische part wordt gekoppeld aan een westers deel, opgebouwd met laboratoriummodules voor Europese, Amerikaanse en Japanse onderzoekers. Ook op dit gedeelte komen zonnepanelen voor de stroomvoorziening.

Over een jaar - juni 1998 - wordt het eerste onderdeel met een Russische draagraket gelanceerd naar een baan van enkele honderden kilometers boven het aardoppervlak. Vervolgens zullen in vier jaar tijd de diverse onderdelen in de ruimte worden gebracht, met Europese en Russische draagraketten en met Amerikaanse space shuttles. Een veertigtal vluchten is gepland.

Met de cd-rom-simulator is de ISS op te bouwen. Dat is standaard voorgeprogrammeerd en onderdeel na onderdeel in elkaar te zetten. Hiervoor is een snelle machine nodig, liefst met een Intelchip waarbij gebruik is gemaakt van de zogeheten MMX-technologie. Met zo'n computer is een zelf in elkaar gesleuteld ruimtestation, afgebeeld in de vorm van een perfect 3D-beeld, razendsnel om zijn drie assen te draaien, zonder enige computeraarzeling.

Er kan tot in detail op onderdelen ervan worden ingezoomd. Bovendien is elk onderdeel door middel van een ruimtewandeling van dichtbij te bekijken. Dit levert geen fascinerende beelden op, maar wel de voortdurende verbazing dat dergelijke driedimensionale uitstapje tegenwoordig met relatief simpele computers zijn uit te voeren.

Met een enkele muisklik is de binnenkant van het ruimtestation te betreden. Vervolgens kan een wandeling worden gemaakt door het doolhof van gangen, woonmodules en laboratoria. De astronautenbedjes en de rekken voor de wetenschappelijke experimenten zijn tot in detail te bekijken; zelfs de werking van de ruimtedouche kan de gebruiker gedemonstreerd krijgen.

Een omissie is dat het programma de robotarm voor het Russische deel, die door Fokker Space in Leiden zal worden gebouwd, niet kent. De robotarm die de Canadezen gaan bouwen voor manipulaties tijdens de bouw van het westerse deel, is wel te installeren.

Het simulatieprogramma heeft nog een andere onhebbelijkheid. De basis van elk ruimtestation dat je wilt bouwen, is dezelfde, een Russische servicemodule die als eerste zou worden gelanceerd. Ze was oorspronkelijk bedoeld als opvolger van de Mir, het Russische ruimtestation dat al meer dan tien jaar banen rond de aarde trekt. Maar het afbouwen van de module heeft vanwege financiële problemen vertraging opgelopen.

De lancering ervan is minstens een jaar uitgesteld. Dit noopte NASA onlangs tot enige ingrijpende aanpassingen in het bouwschema zoals de lancering van een ruimtemodule die de Amerikaanse marine nog had liggen.

Deze module moet een deel van de energievoorziening verzorgen, in afwachting van de komst van de cruciale, eerste Russische servicemodule. De computersimulator kan deze recente verandering nog niet aan.

De ruimtestationsimulator is gebouwd door het softwarebedrijfje Maris in Londen, dat ruim tweehonderd werknemers in dienst heeft. Het merendeel van hen werkt in de Moskouse vestiging. Daar zijn de lonen voor goed opgeleid personeel relatief laag terwijl er veel expertise is op de terreinen waar Maris Multimedia al jaren sterk in is: sterrenkunde, ruimtevaart en vliegtuigbouw.

De nieuwe cd-rom moet vooral worden gezien als een interactief naslagwerk, meent Nick Maris, eigenaar van het gelijknamige bedrijf. In mei was hij in Noordwijk op de Space Expo ter gelegenheid van de Nederlandse presentatie van de simulator.

De cd-rom is een van de pilot-projecten waarmee de Amerikaanse chipproducent Intel zijn nieuwe MMX-technologie wil promoten. MMX is een nieuwe chip-architectuur die snelle verwerking van grafische gegevens mogelijk maakt. De cd-rom is ook bespeelbaar op computers met een minder snelle (minimaal 90 MHz) Pentium-chip.

Bij de totstandkoming van de cd-rom is nauw samengewerkt met de Amerikaanse en Europese ruimtevaartorganisaties, NASA en ESA, alsmede met de Russen. Programmeurs van Maris bezochten enkele Russische bases en onderzoeksinstituten die tot voor kort verboden terrein waren. Daar deden de gastheren een oogje dicht terwijl de softwaremakers foto's maakten van de onderdelen van Russische modules voor het station.

Broer Scholtens

Space Station Simulator

Maris Multimedia, distributie The Dolphin Company, Leiden; ¿ 124,95

Meer over