Nieuws

SpaceX van Elon Musk brengt de eerste vrouw naar de maan

Voor de eerstvolgende bemenste vlucht naar de maan, met voor het eerst een vrouw aan boord, ging Nasa in zee met SpaceX van techgigant Elon Musk. Die keuze markeert een breuk met het verleden.

Een impressie van de Lunar Starship van SpaceX op het oppervlak van de maan. Beeld SpaceX
Een impressie van de Lunar Starship van SpaceX op het oppervlak van de maan.Beeld SpaceX

Als er over een paar jaar voor het eerst een vrouw naar de maan reist, doet ze dat in Lunar Starship – een kolossale maanlander van techgigant Elon Musk. Onlangs koos Nasa ervoor om met Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX in zee te gaan voor het nieuwe maanprogramma Artemis. Musk troefde daarmee zijn rivaal Jeff Bezos af, die met zijn eigen bedrijf Blue Origin aasde op het contract. Ook de derde partij in de race, Dynetics, had het nakijken.

Je zou kunnen denken dat het weinig uitmaakt welk bedrijf de hardware levert voor een bemenste vlucht naar de maan. Wie weet bijvoorbeeld nog dat de maanlander van het Apollo-programma, ruim een halve eeuw geleden, gebouwd was door vliegtuigbouwer Grumman? Toch markeert Nasa’s keuze een belangrijke breuk met het verleden voor de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie.

Capsules

‘Om te beginnen had niemand verwacht dat er maar één ontwerp zou worden uitgekozen’, zegt ruimtevaartconsultant Erik Laan van Eye On Orbit. Traditiegetrouw speelt Nasa bij nieuwe projecten op safe. Zo zijn er door twee bedrijven capsules gebouwd voor Amerikaanse vluchten naar het ruimtestation ISS: SpaceX en Boeing. De Crew Dragon van SpaceX maakte vorige week zijn tweede operationele vlucht; Boeings Starliner verkeert nog in de testfase.

Dat Nasa bij de maanlander alleen voor SpaceX koos, had alles met geld te maken. De landers van Blue Origin en Dynetics waren veel duurder. Musk mag straks een factuur sturen voor ‘slechts’ 2,9 miljard dollar (ongeveer 2,4 miljard euro). Dat past in het beperkte budget dat Nasa kreeg van het Amerikaanse Congres voor het Artemis-programma in 2021.

Lunar Starship is een volledig herbruikbaar ruimtevaartuig, gebaseerd op het Starship-ontwerp waarmee SpaceX tot nu toe vier deels succesvolle tests heeft uitgevoerd. Een groot deel van de ontwikkelkosten hoeft dus niet door Nasa te worden betaald. Bovendien gaat het om een contract met een vaste prijs. ‘Wat er ook tegenzit, SpaceX krijgt geen cent méér’, zegt Laan. ‘Het risico ligt bij de industriële partner en dat is nieuw.’

De tweede testvlucht van het Starship SN10-prototype van SpaceX  in Brownsville, Texas, 3 maart. Het prototype landde succesvol maar crashte daarna. Beeld AFP
De tweede testvlucht van het Starship SN10-prototype van SpaceX in Brownsville, Texas, 3 maart. Het prototype landde succesvol maar crashte daarna.Beeld AFP

Ter vergelijking: Boeing ontwikkelt voor overheidsorganisatie Nasa de krachtige SLS-raket (Space Launch System), maar de kosten daarvoor zijn de afgelopen jaren gestegen tot ruim 20 miljard dollar. De Orion-capsule van Lockheed Martin, die met de SLS gelanceerd moet worden, kost ook al de helft van dat bedrag. En dat zijn cost plus-contracten, waarvoor de belastingbetaler uiteindelijk de rekening gepresenteerd krijgt.

SLS-raket

Overigens zijn SLS en Orion vooralsnog onmisbaar om weer iemand op de maan te krijgen. Lunar Starship wordt onbemenst gelanceerd, met behulp van de Super Heavy-raket van SpaceX, die zijn eerste testvlucht trouwens nog moet maken. In een baan om de aarde wordt het ruimteschip bijgetankt door een tweede Starship, om vervolgens aan de oversteek van bijna 400 duizend kilometer te beginnen en rondjes te gaan draaien om de maan.

De twee astronauten (van wie in elk geval één vrouw) worden gelanceerd met de SLS-raket, reizen in hun Orion-capsule naar de maan en koppelen daar tijdelijk aan Lunar Starship. Als ze zijn overgestapt, daalt de 50 meter hoge maanlander (uitgerust met een liftcabine) af naar het oppervlak. Na afloop van de missie stijgt hij weer in zijn geheel op; de astronauten stappen weer over in de Orion en de driedaagse thuisreis kan beginnen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat een klein ruimtestation in een baan om de maan gaat draaien en als overstappunt dienst gaat doen: de Lunar Gateway.

Er moet nog heel wat logistiek ontwikkeld worden voordat er weer mensen op de maan rondlopen, zegt Laan. Onderdeel van het contract met SpaceX is dat het landen en opstijgen eerst een keer zonder bemanning wordt gedemonstreerd. Daarvoor moet ook de Super Heavy-raket bedrijfsklaar zijn en moet het bijtanken in de ruimte geoefend worden. ‘De eerste demonstratie vindt mogelijk pas in 2027 plaats’, zegt Laan.

Lancering en landing

Tegen die tijd heeft het ambitieuze SpaceX misschien het volledige retourtraject wel onder de knie, inclusief lancering en landing. ‘Mijn verwachting is dat SLS en Orion hooguit één of twee keer zullen vliegen’, aldus Laan. Dat Nasa niet nu al een streep door deze twee dure projecten haalt, heeft alles te maken met de enorme bedragen die er – in opdracht van het Amerikaanse Congres – al in zijn geïnvesteerd. Uiteindelijk zal er toch worden gekozen voor de goedkoopste optie.

Bill Nelson, de nieuwe Nasa-directeur, sprak anderhalve week geleden tijdens een hoorzitting in het Congres zijn volledige steun uit voor de keuze voor SpaceX. Opmerkelijk, want de 78-jarige Democratische oud-senator voor ruimtevaartstaat Florida heeft zich altijd fel uitgesproken tegen de samenwerking van Nasa met commerciële partners. Critici waren bang dat de nieuwe wind die er binnen de ruimtevaartorganisatie is gaan waaien, met de komst van Nelson weer zou gaan liggen, maar dat lijkt dus mee te vallen.

Nelson, wiens benoeming later dit voorjaar wordt verwacht, benadrukte wel dat het contract met SpaceX na de eerste bemenste maanlanding afloopt. Het is de bedoeling dat voor latere vluchten een nieuwe aanbesteding wordt gedaan. Wie weet maakt Jeff Bezos dan alsnog een kans.

Meer over