ColumncASPER aLBERS

Songfestivaluitslagen zijn als theebladeren: iedereen leest er in wat hij graag wil lezen

cas Beeld .
casBeeld .

Het Eurovisie Songfestival zit er weer op. Duncan Laurence en Gagnamagnið konden zelf helaas niet aanwezig zijn vanwege positieve testuitslagen. Wie er verder op het songfestival besmet is geraakt, wilden de onderzoekers van Fieldlab angstvallig geheimhouden ondanks dat ze beweren wetenschappelijk onderzoek te verrichten. Pas na ophef zeiden ze toe deze getallen toch te openbaren.

Zo’n songfestival is niet alleen een muziekfestival maar ook een statistiekenfestival. De uitslagen zijn als theebladeren: iedereen leest er in wat hij graag wil lezen. De vier slechtst presterende landen deden geen van alleen mee aan een halve finale. Alleen in de finale mogen optreden lijkt dus een nadeel te zijn – totdat je je realiseert dat de twee hoogstgeplaatste landen ook alleen de finale hoefden te doen. Net zomin als dat je de nul punten van Groot-Brittanië een Brexit-effect kan noemen: want drie pro-EU-landen (Duitsland, Spanje en Nederland) kregen ook nul punten van het Europese volk.

Rechtse politici en opiniemakers zagen in de slechte score van Jeangu Macrooy het bewijs dat Europa helemaal niet zat te wachten op ‘woke liedjes’. Maar onder meer de Toppers en Sieneke, en zelfs Joan Franka (uiterst politiek incorrect verkleed als indiaan) scoorden slechter dan Jeangu. ‘Woke’ kan dus niet de tegenvallende score dit jaar verklaren.

De ene helft van de punten wordt door de vakjury’s uitgedeeld en de andere helft via televoting. En de jury heeft compleet andere voorkeuren dan de kijker. (In statistische termen: de correlatie is slechts 0,60; waarbij een score 1 betekent dat de voorkeuren compleet overlappen.) En dat terwijl de juryleden het onderling best eens zijn: de voorkeuren van de vijf Nederlandse juristen overlapten onderling veel sterker met elkaar dan met de Nederlandse kijker. Zo haalden Rusland en België de top-5 van de jury, maar van de stemmende Nederlander niet eens de top-10.

Winnaar Eurovisie Song Festival 2021 - Måneskin uit Italië

 Beeld Brunopress
Winnaar Eurovisie Song Festival 2021 - Måneskin uit ItaliëBeeld Brunopress

De einduitslag is een kunstmatig mengsel van twee compleet verschillende ranglijsten. Ofwel je vindt dat het volk het voor het zeggen moet hebben en dan stem je via televoting; ofwel je vindt dat het volk daartoe ongeschikt is en dan geef je jury’s het woord. Maar het volk half geschikt vinden is een onuitlegbaar compromis.

De bekendmaking van de uitslag was trouwens ook speciaal. Het is van tevoren bekend dat er in totaal 4.524 punten te verdelen zijn (39 landen, en 2 x 58 punten per land). Vlak voor het einde moesten alleen Frankrijk en Zwitserland hun punten nog krijgen. Voor beide landen samen waren nog 416 punten beschikbaar en de score van Frankrijk werd als eerste bekendgemaakt. Zodra duidelijk was dat Frankrijk er 251 kreeg was ook duidelijk dat Zwitserland er dus 165 kreeg. Toch hield Jan Smit de kijker maar liefst 164 seconden in spanning (ik heb het nageteld) voordat de winnaar ‘bekendgemaakt’ werd.

Tip voor volgend jaar: houd een rekenmachine bij de hand, dan kan je mooi drie minuten eerder naar bed.

Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen

Meer over