ANALYSEDroge huid

Schilfers, barsten of jeuk? Vijf dingen die helpen tegen die droge winterhuid

null Beeld Marie Wanders, make-up Samera Pronk
Beeld Marie Wanders, make-up Samera Pronk

In de wintermaanden zien dermatologen meer mensen met klachten over een droge huid, die kan schilferen, barsten en jeuken. Vijf tips om die te bestrijden.

Elk jaar ziet dermatoloog Tamar Nijsten (Erasmus MC) hetzelfde patroon: de temperaturen dalen, en meer patiënten melden zich met huidklachten of een verergering ervan. Want de winter is geen best seizoen als je een gevoelige huid hebt. De natuurkunde dicteert namelijk: hoe kouder de lucht, hoe minder vocht ze kan vasthouden. Warm je deze drogere lucht vervolgens op door de verwarming hoger te draaien, dan kan ze weer meer water opnemen − waardoor er flink aan het vocht in je huid wordt getrokken.

Dit kan, naast onder meer droge ogen en een droge keel, leiden tot een huid die gaat schilferen, barsten en jeuken. Vanuit je lekker verwarmde woning de gure buitenlucht instappen, of omgekeerd, verergert de zaak nog eens. Dat levert extra stress op voor de huid, die de temperatuur van je lichaam mede regelt.

Niet zo verwonderlijk dus dat klachten over een droge huid en eczeem vaker optreden in landen met een kouder klimaat, zoals Deense en Nederlandse onderzoekers in 2015 concludeerden na een literatuurstudie. Al zijn er ook mensen met eczeem die juist in de warmere maanden meer last ervaren, doordat ze dan meer zweten, benadrukt Nijsten.

Schattingen van hoeveel mensen last hebben van een droge huid (medische term: xerosis cutis) lopen nogal uiteen, maar vaststaat dat het er veel zijn. Een Duitse studie uit 2019, onder vijftigduizend mensen, kwam uit op bijna 30 procent. Bij mensen van middelbare leeftijd en ouder, die een dunnere huid hebben, gaat het om meer dan de helft, blijkt uit onder meer een studie van het Erasmus MC

Dat sommigen een gevoeligere huid hebben, lijkt voor een belangrijk deel genetisch te verklaren, zegt Nijsten. ‘De huid bestaat uit gestapelde cellen, vergelijk het met een bakstenen muur. Daartussen zit cement, van eiwitten, dat de boel bij elkaar houdt en zorgt dat de muur goed afsluit. Bij mensen met een droge huid of zelfs eczeem zie je dat er hier en daar gaten in dat cement zitten. Dan snap je al: daar lekt meer vocht uit weg.’ 

null Beeld Marie Wanders, make-up Samera Pronk
Beeld Marie Wanders, make-up Samera Pronk

Gelukkig kun je maatregelen treffen om de winter door te komen met zo min mogelijk jeuk. Vijf tips:

1. Douche kort en lauw

Niet alleen vuil spoelt weg als je doucht, dat geldt ook voor het watervasthoudende beschermlaagje. En hoe heter het water, hoe sneller dit gebeurt. Dermatoloog Tamar Nijsten houdt daarom een maximumtemperatuur aan van 35 graden. Douche verder zo lang als nodig om jezelf schoon te krijgen, niet langer. 

Door zeep wast het vetlaagje nog sneller door het doucheputje. Douche-olie of andere zeeploze producten zijn daarom beter voor de huid. Die laten vaak juist een dun laagje olie achter, dat extra hydrateert, aldus Nijsten. ‘En we hebben het idee dat elke dag douchen hygiënisch is. Maar voor mensen met een droge huid en eczeem is dat helemaal niet aan te bevelen.’

2. Laat de wollen kleding hangen

De verkeerde kleding verergert de jeuk als je een droge huid hebt. Vooral wol is berucht. Ook synthetische stoffen kunnen de klachten verergeren, omdat je hierin sneller zweet. Katoen draagt volgens Nijsten het prettigst: dat is zacht en absorbeert vocht goed.

3. Zoek een zalf die niet lekker smeert

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch last van je huid? Dan is de beste remedie: smeren. Crèmes en zalfjes voegen geen vocht toe, maar leggen een vetlaagje aan waar vocht niet doorheen kan. Nijsten: ‘Mijn duimregel is daarbij: hoe vettiger, hoe prettiger.’ Een dik smeersel dus, dat zich minder makkelijk laat uitsmeren dan de waterige varianten. 

Kies verder een soort met zo min mogelijk parfums en conserveermiddelen: die kunnen allergieën uitlokken. Een goed moment om je in te smeren is volgens Nijsten na het douchen. Dan is je huid kwetsbaarder voor uitdroging, bovendien maken resterende waterdruppels op je lichaam het smeren makkelijker. Vergeet ook de lippen niet: die kun je beschermen met lippenbalsem.

4. Draag handschoenen en houd handcrème in de buurt

Nu we vaker onze handen moeten wassen, wat de huid verder uitdroogt, is het extra raadzaam om de handen te beschermen. Vooral op de rug van de hand ontstaan ’s winters vaak droge plekken of eczeem, zegt Nijsten. Trek handschoenen aan als je naar buiten gaat en smeer als je last hebt geregeld je handen in met crème of zalf, raadt hij daarom aan. ‘Denk een keer of vijf per dag. Neem als je op pad gaat bijvoorbeeld standaard een potje of tube mee in je tas of jaszak.’ 

5. Let op met luchtbevochtigers

Als droge lucht in huis leidt tot huidklachten, kan het helpen om een luchtbevochtiger aan te schaffen. Maar pas wel op. Zo kan de lucht ook droog aanvoelen door een te hoge temperatuur of luchtverontreiniging − dan haalt zo’n bevochtiger niks uit, concludeerde het RIVM in 2008. En houd je de bevochtiger niet goed schoon, dan kunnen er ziektekiemen als bacteriën en schimmels in het waterreservoir groeien, die vervolgens worden rondgespoten.

Bovendien kan een te hoge luchtvochtigheid ook leiden tot problemen, zoals schimmel. Sterker nog, zulke problemen komen in Nederland vaker voor dan problemen met droge lucht, zegt Rob van Strien, adviseur milieu en gezondheid van de GGD Amsterdam. ‘Over het algemeen raden wij het gebruik van luchtbevochtigers daarom af.’ En een bakje water op de verwarming? ‘Dat helpt hoogstens een beetje, en alleen vlak bij het bakje.’

Lees verder over huidproblemen

Waar kun je het best mee smeren na al dat handen wassen? De Volkskrant test handcrèmes onder de 10 euro.

Chronische jeuk – een op de zeven Nederlanders lijdt eraan – kan iemands leven overhoop gooien. De wetenschap boekt succes met nieuwe behandelmethoden

Is het verstandig om regelmatig je nagelriemen terug te duwen?

Meer over