Reportage

Quadcopterracen: Om het hardst net boven de grond

Het ziet er niet uit, met die rare brillen, maar leuk is het: tegen elkaar racen met quadcopters (géén drones!). Vliegen terwijl je rustig op een bankje zit.

Hans Pieter Van Stein Callenfels
Mannen besturen hun quadcopters. Beeld Hans Pieter van Stein Callenfels
Mannen besturen hun quadcopters.Beeld Hans Pieter van Stein Callenfels

Het moet een raar gezicht zijn geweest voor de voorbijgangers die naar een huwelijksfeest in het Oude Slot Heemstede gaan. Een open veldje, vlak aan de ringvaart tussen Heemstede en Cruquius. Rond een paar bankjes staat een groepje mannen. Ze zijn zo tussen de 30 en 40 en hebben hun ogen en neus verborgen achter grote virtualrealitybrillen. In hun handen forse zenders met schakelaars, hendels, antennes en knoppen. Rondom in het gras liggen koffers met gereedschap, snoeren, accu's en reserveonderdelen. Meest opvallend: door de lucht zwermen kleine, vierarmige robots, met op elke arm een propeller. De apparaten razen met een rotgang over het veld, nemen scherpe bochten en duiken tussen bomen door. Met hun zenders besturen de bebrilde mannen deze zoemende quadcopters - en noem het alsjeblieft geen drones, want dat zijn toch echt andere dingen. Drones gooien bommen op verdachte dorpjes in Afghanistan. Met quadcopters kun je keihard racen, verder doe je er weinig mensen kwaad mee.

Het is een groeiende trend, dit 'fpv-racen', zegt Björn Heirman (37) uit Heemstede. Hij - eigen bedrijf in IT-spullen, servers, netwerkapparatuur, dat werk - is sinds december bezig met zijn 'quad', nadat hij enthousiast was geraakt door een paar YouTube-filmpjes. Voor de lol begon hij ook maar het internetforum fpv-racing.nl en zie: elke dag stromen de nieuwe leden binnen. Nu, half juni, zijn er al bijna meer berichten geplaatst dan in april en mei samen. Heirman schat dat er in Nederland tegen de duizend man actief bezig zijn met fpv-racen, maar dat aantal groeit hard.

Waarom 'fpv' zo populair is? Dat zit in de beleving. Fpv staat voor first person view. De meeste 'gewone' quadcopters en, vooruit, drones die je in de (speelgoed)winkel koopt - de Hema had laatst een aanbieding, een mini-drone voor 16 euro - zijn uitgerust met een camera die beelden op een geheugenkaartje opslaat. Vanuit de lucht kun je immers prachtig filmen; denk aan de hobbyist die de Domtoren in Utrecht in dromerige mistflarden vastlegde, de journalist die de opkomst van Ajax en Feyenoord in De Kuip in één prachtshot filmde, of natuurfilmers die hun camera laten zweven boven een kudde hollende gnoes.

Een quadcopter. Beeld getty
Een quadcopter.Beeld getty

Realtime camerabeelden

Wat fpv doet, legt Heirman uit, is de beelden van de camera rechtstreeks en in realtime doorsturen naar een ontvanger. Een schermpje, of, veel toffer natuurlijk, een bril. Daardoor lijkt het alsof je als bestuurder in de cockpit zit van de quadcopter, terwijl je die met een rotgang - 50 kilometer per uur is geen uitzondering - tussen de bomen door en vlak over de grond stuurt. De spelers vergelijken het met de 'pod races' uit de eerste Star Wars-film.

'Spectaculair. Je beleeft zo'n vlucht totaal, terwijl je zelf gewoon op een bankje zit', zegt Heirman. Wie dan met een paar andere liefhebbers een parkoersje uitzet - een paar opblaasbare bogen, wat rood-wit lint - kan mooi wedstrijdjes doen. Dat het er van buiten een beetje koddig uitziet - groepjes mannen die zo kunnen doorgaan voor de leden van Daft Punk - doet er niet toe. Met zo'n bril zit de speler ín de game. Maar dan niet virtueel.

In Amerika en sommige Europese landen worden al fpv-kampioenschappen georganiseerd, in Nederland staat het fpv-racen nog in de kinderschoenen. Maar als het aan Gerard de Vries (56, marketingdeskundige) uit Haarlem ligt, gaat daar verandering in komen. Volgend voorjaar wil hij het eerste Nederlands kampioenschap organiseren in de Jaarbeurs in Utrecht. Binnenkort gaat hij in een van de hallen met een paar man proefvliegen. 'Liefst zouden we het buiten doen, maar in Nederland is het weer te onbetrouwbaar. Met een beetje wind kun je nog wel vliegen, maar in de regen is het snel afgelopen. Het is allemaal vrij gevoelige elektronica', zegt hij terwijl hij een propeller op zijn quad vastschroeft.

Mag dat?

Wettelijk zitten quadcopters en drones nog in een grijs gebied. Als hobbyist mag veel - zolang je maar niet binnen dichtbebouwde gebieden vliegt en altijd direct zicht houdt op je vliegapparaat. Bij fpv-racing is dat lastig, omdat de bestuurder het apparaat zelf niet ziet. Volgens de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart komt de hobbyist daar wel mee weg zolang er een 'spotter' naast hem staat die de quadcopter in de gaten houdt. Vanaf 1 oktober worden nieuwe regels van kracht die onder meer bepalen dat 'drones' minimaal 50 meter van elkaar moeten blijven. Dat kan moeilijkheden gaan opleveren voor de fpv-racers

'Om mee te doen met quad-vliegen moet je wel een beetje handig zijn.' Beeld Hans Pieter van Stein Callenfels
'Om mee te doen met quad-vliegen moet je wel een beetje handig zijn.'Beeld Hans Pieter van Stein Callenfels

Goedkoper

Dat van die elektronica is te zien. Op een van de bankjes zit Walter Kort (28, adviseur nieuwe media) te prutsen aan zijn quad, die hij met een snoertje aan zijn laptop heeft hangen. Zijn fpv-bril heeft hij even opzij gelegd. Kort heeft net een nieuw frame voor zijn quad, het vorige was gebroken bij een iets te harde crash. 'Gelukkig kun je die onderdelen allemaal redelijk goedkoop krijgen.' Dat is meteen een ander verschil met de traditionele filmdrones: die vliegen minder hard, maar zijn groter, duurder en kwetsbaarder. Als die neerstorten, kost dat meteen veel geld. Fpv-quads zijn licht, klein, snel en redelijk goedkoop. Crashen hoort er ook een beetje bij.

Korts herstelde quad gaat nog niet zo lekker de lucht in. Het is er een van het meest gebruikte formaat, een centimeter of vijfentwintig lang. De elektronica zit er op geschroefd en gesoldeerd, de draden open en bloot. Hier en daar wat tape en krimpkous. De accu, een blok zo groot als een pakje sigaretten, zit er met klittenband bovenop. Die moet er namelijk makkelijk af kunnen, want na een minuut of zes vol gas vliegen, is 'ie leeg. Maar nu klopt er iets niet in de software. Kort: 'Ik heb een nieuw besturingssysteem geïnstalleerd in de flight controller, het computertje dat de propellers aanstuurt. Maar het werkt niet.' Elke keer als hij probeert weg te vliegen, maakt zijn quad een paar schokkerige bewegingen en valt weer in het gras.

Kant-en-klare fpv-quads bestaan nauwelijks, dus om mee te doen met quad-vliegen moet je wel een beetje handig zijn, erkent Heirman. 'Wat dat betreft is het echt voor geeks. Je koopt alle onderdelen los, die soldeer je aan elkaar en vervolgens moet je de boel programmeren.' Dat wil niet zeggen dat je écht een computernerd moet zijn, met een beetje gevoel voor techniek en een internetverbinding kom je ook een heel eind, roept Kort vanaf het bankje, de quad op zijn knieën. 'En anders staat alles op YouTube!'

Fpv-racers in actie zien? Op 12 en 13 september wordt op Vliegbasis Twente een grote drone-beurs gehouden waar ook geracet gaat worden. Zie thedronexpo.com.

Ook vliegen? Zo werkt het

Standaard quadcopters die zijn uitgerust met een fpv-set zijn nog nauwelijks te krijgen. Wie mee wil doen, zal dus zelf moeten knutselen. Op modelbouwsites zijn onderdelen te krijgen, al dan niet als bouwpakket - handleidingen te over op internet en op forums als fpv-racing.nl is hulp te krijgen. Veel hobbyisten halen hun spullen uit China (banggood.com en hobbyking.com zijn populair). Nodig zijn: een frame, vier motortjes en ESC's (electronic speed controllers), flink wat setjes propellers, een flight controller (het computertje dat de propellers aanstuurt), een camera, een videozender, een antenne, een rits accu's en een lader, een ontvanger, een zender waarmee je de quadcopter bestuurt en natuurlijk een bril. Wie het simpel houdt, kan in totaal voor minder dan 500 euro klaar zijn. Maar wie een sjieke bril van bijvoorbeeld het merk FatShark koopt, is daarvoor alleen al 350 tot 500 euro kwijt. Idem voor de zender: de simpelste kost 80 euro, voor de duurste is the sky the limit.

Meer over