Nieuws

Primeur: robotseismoloog InSight legt diepe geheimen van Mars bloot

De aardse hoeders van Marsrobot Insight onthullen in drie artikelen in vakblad Science details over wat zich afspeelt onder het roestrode oppervlak van onze buurplaneet. Het is de eerste seismologische studie ooit naar het binnenste van een andere wereld.

'Robotseismoloog' InSight kijkt uit over het oppervlak van Mars Beeld NASA/JPL-Caltech
'Robotseismoloog' InSight kijkt uit over het oppervlak van MarsBeeld NASA/JPL-Caltech

‘Robotseismoloog’ InSight staat sinds 2018 op het Mars-oppervlak en keek daar naar het rillen en trillen van de planeet, zogenoemde Marsbevingen, die de inwendige toestand van onze kosmische buurman kunnen onthullen. De afgelopen twee jaar trokken er onder zijn spreekwoordelijke voeten ruim vijfhonderd voorbij.

Door die bevingen nauwkeurig te volgen, konden de onderzoekers het binnenste van de planeet reconstrueren. De snelheid en richting van zulke seismische golven zijn namelijk afhankelijk van het materiaal waar ze doorheen reizen. Eerder waren dat soort gegevens alleen beschikbaar over de aarde en de maan.

Grote vloeibare kern

Na analyse van de golven konden drie internationale onderzoeksteams structuren tot 800 kilometer onder het oppervlak ‘zien’. Ook onthulden de meetgegevens dat de korst van Mars met een dikte van 24 tot 72 kilometer dikker is dan die van de aarde, die onder de oceanen slechts 7 kilometer meet. De korst bestaat bovendien uit twee of drie lagen.

In het binnenste van de planeet klotst zoals verwacht een vloeibare kern, die met een diameter van 1.830 kilometer wel iets groter blijkt dan gedacht. De buitenrand van die vloeibare bol loopt zelfs tot halverwege het oppervlak en het midden van de planeet.

Ook ontdekte men dat Mars onder zijn oppervlak slechts één ondergrondse rotslaag heeft, van 500 kilometer dikte, terwijl de aarde er twee kent. De kern, die net als die van de aarde hoofdzakelijk uit ijzer en nikkel bestaat, heeft bovendien een wat minder hoge dichtheid dan gedacht.

Alles bij elkaar moeten de resultaten helpen bij het reconstrueren van de geboorte van Mars, miljarden jaren geleden. De komende jaren zal InSight nog meer bevingen registreren, waardoor de blik op het binnenste van de planeet scherper wordt. Op die manier hopen onderzoekers ook te ontdekken wat er daarbinnen allemaal is gebeurd de afgelopen miljarden jaren.

Grootste vulkaan

Mars kent nog een paar grote mysteries, zoals de vraag waarom de planeet de grootste vulkaan uit het zonnestelsel heeft (de inmiddels uitgedoofde Olympus Mons), terwijl zij in vergelijking met de aarde tegenwoordig juist weinig tot geen vulkanisme kent. Door het binnenste van beide planeten in detail te onthullen, kan men ontdekken waar de verschillen vandaan komen.

Een andere open vraag is waar het magneetveld van Mars is gebleven. Op aarde dient de klotsende kern als een soort dynamo, die het veld opwekt, maar op Mars is zo’n veld nagenoeg afwezig. Een mogelijke verklaring – dat de ooit vloeibare kern inmiddels gestold is – kan met de nieuwe meetgegevens alvast van tafel.