NIEUWSCoronatesten

Nieuwe coronatest geeft binnen een uur uitslag, teststraten gaan experimenteren met voorrang voor onderwijzers en zorgpersoneel

Coronateststraten krijgen er binnenkort mogelijk een ‘fastlane’ bij, voor mensen die voorrang krijgen omdat ze bijvoorbeeld voor de klas staan of in de zorg werken. Dit verwachten onderzoekers van TNO, die samen met onder meer de GGD Amsterdam en het RIVM een test hebben ontwikkeld die al in een uur tijd uitslag geeft.

De sneltest van TNO maakt onder meer gebruik van UV-licht: als een monster groen oplicht, betekent dit positief getest op corona.Beeld TNO

Bij het testen zelf zal men er overigens weinig van merken: nog steeds is er voor de test een wattenstaafjesmonster nodig, met weefsel uit de keel- of neusholte. Alleen de analyse die daarop volgt gaat een stuk sneller. Dat maakt de test meteen ook nuttig voor bijvoorbeeld toepassingen op luchthavens, denkt TNO: klaar terwijl u in- of uitcheckt.

De sneltest is een zogeheten ‘LAMP’-test, een techniek om genetisch materiaal te analyseren die twintig jaar geleden werd bedacht in Japan. Maar nu hebben wetenschappers onder leiding van TNO-onderzoeker Bart Keijser de test geschikt gemaakt voor de coronateststraat: met zo min mogelijk materiaal, en benodigdheden die niet ook al nodig zijn voor de steeds schaarsere ‘gewone’ coronatests. Zo maakt de LAMP-test gebruik van enzymen die bij DSM kunnen worden gefabriceerd.

‘Het ziet er allemaal zeer gunstig uit’, vertelt Keijser, die de techniek de afgelopen tijd testte in een lab op een aantal al eerder afgenomen monsters van echte coronapatiënten. ‘De techniek is tot dusver net zo gevoelig als de huidige PCR-test, en reageert niet op de aanwezigheid van andere verkoudheids- en coronavirussen.’

Of dat ook zo blijft bij grotere aantallen, moet de volgende onderzoeksronde uitwijzen. Het team wil de test over een week bij de teststraat in de RAI Amsterdam op de achtergrond laten meedraaien met de gewone wattenstaafjestest, om te controleren of hij wel dezelfde uitkomsten geeft. En om ervaring op te doen met allerlei praktische zaken, zegt Keijser.

Magnetische kraaltjes 

LAMP staat voor de scheikundige mondvol ‘loop-mediated isothermal amplification’. Na de afname van het keelmonster wordt het virus opengebroken, het erfelijk materiaal eruit gevist met microscopische magnetische kraaltjes, en vermeerderd door gebruik te maken van zelfstartende dna-fragmentjes. Dat maakt de techniek veel sneller dan de oude, ‘PCR’-manier (‘polymerase chain reaction’), waarbij de reactie telkens moet worden aangeduwd door de temperatuur te verhogen en te verlagen.

De LAMP-test is niet de enige sneltest in onderzoek. Zo zijn er diverse ‘zwangerschapstests’ op komst, tests die binnen vijftien minuten controleren of er viruseiwitten in een keelmonster zitten en dat laten zien met een streepje. Ook in aantocht: een blaastest, die aan de hand van bepaalde moleculen in de adem afleest of er een virusinfectie gaande is in de keel. De tests worden de komende weken op betrouwbaarheid getoetst in de praktijk, zegt RIVM-viroloog Chantal Reusken, die de controle-onderzoeken coördineert.

Voorselectie

De sneltests zijn in eerste instantie vooral bedoeld om de huidige, overbelaste teststraten te ontlasten. Een sneltest zou dan bijvoorbeeld een voorselectie kunnen maken, van mensen die het virus zeker niet hebben, waarna de overblijvers nog eens grondig worden getest met de preciezere PCR-test, die eigenlijk is bedoeld voor ziekenhuispatiënten.

De LAMP-test kan zowel draaien op bestaande apparatuur, als op eenvoudigere, andere analysemachines, vertelt Keijser. Bovendien is de test ongeveer half zo goedkoop als de PCR-test, die rond de 65 euro kost. ‘En ik denk dat het nog verder omlaag kan’, zegt Keijser.

Meer over