Nederlandse luis bijt tanden stuk op exoot

Dat was de centrale vraag in het onderzoek van Tim Engelkes en Elly Morriën van het Nederlands Centrum voor Ecologisch Onderzoek, dat vandaag in het tijdschrift Nature verschijnt....

Omdat het warmer wordt kunnen planten die in warmere delen van Europa voorkwamen zich nu ook in Nederland handhaven. Dat is niks nieuws. Wel nieuw is waarom ze zo kunnen woekeren.

De onderzoekers, die hulp kregen van wetenschappers uit Wageningen, Leiden en de universiteit van Florida, wilden weten welke mechanismen achter dit succes schuilgaan. En daarmee is dit onderzoek uniek in zijn soort, zegt Engelkes.

In kassen werden inheemse planten zoals kleverig kruiskruid, korenbloem en knoopkruid, en de bovengenoemde exoten uit Europa, Azië, Amerika en Afrika geconfronteerd met bladluizen en sprinkhanen. Ook werd gekeken welk effect ziektenverwekkers zoals schimmels en wormen in de grond uit de Millingerwaard op de planten hadden.

Het bleek dat de nieuwkomers geen last hadden van de bodempathogenen en ze waren veel beter bestand tegen bladluis en sprinkhanen dan de inheemse planten.

‘Misschien komt het omdat hun natuurlijke vijanden hier ontbreken. Daarnaast hebben we het sterke vermoeden dat ze over stoffen beschikken waar de inheemse insecten en bodemorganismen niet tegen kunnen. Zo bleken de exoten meer afweerstoffen, fenolen, bij zich te hebben dan de inheemse planten. Dit wijst op een verschil in verdedigingsstoffen’, zegt Engelkes.

In de Millingerwaard wint de exoot late guldenroede terrein ten koste van de inheemse planten. In de bloeitijd overheerst het geel van deze plant. ‘Een landschap met alleen guldenroede is een verarming. Waar vroeger veertig plantensoorten stonden zijn er nog vijf over en dat is een verschraling van de biodiversiteit’, aldus Engelkes. Deze verschraling heeft ook effect op de insectenrijkdom en kan uiteindelijk ecosystemen beïnvloeden.

Engelkes is ook de eerste om het woekeren van exoten – bio-invasies – en daarmee het verdringen van inheemse planten te relativeren. Slechts een op de duizend exoten ontwikkelt zich tot woekeraar. De studie laat echter zien dat door klimaatverandering het aantal potentiële woekeraars toeneemt.

Meer over