'Nederlands verzet tijdens WOII wijder verspreid dan aangenomen'

Het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog was wijder verspreid dan historici hebben aangenomen op grond van het werk van Loe de Jong. Dat stelt Marjan Schwegman bij haar vertrek als directeur van het NIOD, het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies.

Cor Speksnijder
null Beeld anp
Beeld anp

In een interview met De Volkskrant zegt Schwegman: 'De Jong ging in zijn standaardwerk over de oorlog uit van georganiseerd verzet, van mensen die daar full time mee bezig waren. Hoe meer je erover leest, hoe meer je erachter komt dat veel mensen iets deden in het verzet, naast een gewone baan, naast een legaal bestaan. Je kunt niet zeggen dat die mensen geen deel uitmaakten van de verzetsnetwerken.'

Volgens Schwegman was meedoen aan het verzet voor veel mensen een deel van het gewone leven. Ze maakten deel uit van de infrastructuur die nodig is om het verzet en de hulp aan onderduikers mogelijk te maken. 'Van de bakker die extra brood afleverde op een onderduikadres kun je zeggen dat hij weinig risico liep, maar om te begrijpen hoe het verzet werkte heb je die bakker wel nodig.'

Het interview

Marjan Schwegman (1951) heeft negen jaar leiding gegeven aan het NIOD. Ze wil de komende tijd weer onderzoek gaan doen, zonder aanstelling bij een universiteit. Op 18 februari houdt ze haar afscheidsrede in de Rode Hoed in Amsterdam. Lees hier het complete interview: 'Door naar de rol van vrouwen te kijken kom je op fundamentele vragen over wat wel en niet belangrijk wordt gevonden in de geschiedenis.'

De vertrekkend NIOD-directeur denkt niet dat De Jong, een van haar voorgangers, een deel van het verzetswerk over het hoofd heeft gezien. 'Hij keek anders dan ik en dat is begrijpelijk. Hij moest ergens beginnen. Nu is de tijd rijp voor een nieuwe blik.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over