nieuws

Nederland lanceert eerste militaire satelliet en zet voorzichtig stapje richting ruimtemacht

Nederland heeft voor het eerst een militaire satelliet richting ruimte gestuurd. Brik II, grofweg zo groot als twee melkpakken, dient vooral als technologische proefpakket, maar is tegelijk het eerste voorzichtige stapje op weg naar Nederland als militaire ruimtemacht.

Een replica van de Brik-II nanosatelliet tijdens de presentatie van de Defensievisie 2035. Beeld ANP
Een replica van de Brik-II nanosatelliet tijdens de presentatie van de Defensievisie 2035.Beeld ANP

De satelliet vertrok woensdagmiddag, iets voor vijf uur ’s middags Nederlandse tijd, richting een baan om de aarde. Dat gebeurde na lancering met een draagraket vanaf een Boeing 747 van ruimtevaartbedrijf Virgin Orbit. Eenmaal aangekomen op een grove 500 kilometer boven het oppervlak zal Brik II straks continu om de aarde cirkelen, waarbij één ronde anderhalf uur duurt.

De communicatiesatelliet, ontwikkeld door de luchtmacht in samenwerking met onder meer de TU Delft en de Universiteit van Oslo, is een zogeheten microsatelliet. Met een afmeting van 30 bij 20 bij 10 centimeter is het een klein opdondertje in vergelijking met de duizenden kilogrammen zware militaire satellieten van geopolitieke grootmachten als de Verenigde Staten en China.

Waar zulke landen al complete militaire communicatienetwerken om de aarde hebben draaien, markeert de lancering van Bik II pas het eerste bescheiden Nederlandse stapje richting kosmos. De satelliet moet vooral dienen als technologische test, om de ervaring met dit soort satellieten bij de Nederlandse krijgsmacht te vergroten.

Het apparaat kan vanuit zijn baan om de aarde straks het radioverkeer in bepaalde gebieden oppikken, verstoringen van radiosignalen in kaart brengen en berichten versturen naar radiostations op de grond.

Vijfde krijgsdomein

Eind 2019 erkende de NAVO de ruimte als vijfde oorlogsdomein, naast land, zee, lucht en cyber. Mede daarom schreef demissionair minister van Defensie Ank Bijleveld deze week in een kamerbrief over de lancering dat Nederland de doelstelling heeft om in 2030 een volwaardige ruimtemacht te zijn. Tegen die tijd moet ons land naast satellieten in de ruimte, ook infrastructuur op de grond hebben om de informatie van die satellieten te verwerken.

‘Defensie is al jaren bezig met de ruimte en volgt actief de actuele ruimtegerelateerde ontwikkelingen. Niet alleen in NAVO- en EU-verband, maar ook de activiteiten van landen zoals China en Rusland’, schreef de minister onder meer aan de kamer. Bovendien stelt Bijleveld dat Nederland zich bewust is dat het militaire gebruik van de ruimte over de hele wereld is toegenomen en steeds belangrijker wordt.

Dat Nederland zich wil ontwikkelen tot ruimtemacht betekent overigens niet dat we nu plotsklaps sciencefictionachtige satellietwapens gaan bouwen die onze geopolitieke vijanden vanuit de hemel kunnen reduceren tot hoopjes stof. Op dergelijke wapens rust via het ruimteverdrag van de Verenigde Naties al sinds de jaren zestig van de vorige eeuw een verbod.

In plaats daarvan worden de meeste militaire satellieten gebouwd voor communicatie- of spionagedoeleinden. Ook in Nederland komt de nadruk bij een toekomstige satellietvloot te liggen op ‘communicatie, positiebepaling, navigatie en observatie’, schrijft Bijleveld.

Brik II is vernoemd naar ‘De Brik’, uit 1913. Dat vliegtuig van de Luchtvaartafdeling der Koninklijke Landmacht, de voorloper van de luchtmacht, was het eerste militaire vliegtuig van Nederland.

Meer over