Ruimtevaart

NASA spint net zo slim als Hollywood

Hoe de pr-machine van NASA van elke gebeurtenis een maanlanding probeert te maken.

NASA, toen afgelopen zomer de sonde New Horizons langs Pluto scheerde. Een socialemediastrategie was van tevoren precies uitgestippeld. Beeld AFP
NASA, toen afgelopen zomer de sonde New Horizons langs Pluto scheerde. Een socialemediastrategie was van tevoren precies uitgestippeld.Beeld AFP

De opwinding was groot, vorige week. Ruimtevaartorganisatie NASA zou met een major aankondiging komen over Mars. Astronauten twitterden dat er iets opwindends aan zat te komen. Wat wisten zij dat wij nog niet weten? In de media werd volop gespeculeerd. Is er misschien eindelijk leven gevonden op Mars? Maakt de eerder ontdekte 'zure mist' een langdurige missie wellicht onmogelijk? Is er nieuws waar niemand aan heeft gedacht?

Het nieuws bleek uiteindelijk iets te zijn dat velen al wisten: de atmosfeer van Mars, de schil van stikstof en CO2 die ook het leven op aarde beschermt, is weggeblazen door de zonnewind. Dat komt vermoedelijk doordat de rode planeet eerder zijn magnetische veld verloor, dat - alweer net als op aarde - de atmosfeer beschermt tegen de zonnewind, zonnedeeltjes die met 1,5 miljoen kilometer per uur op de dampkring inbeuken.

NASA, toen afgelopen zomer de sonde New Horizons langs Pluto scheerde. Een socialemediastrategie was van tevoren precies uitgestippeld. Beeld EPA
NASA, toen afgelopen zomer de sonde New Horizons langs Pluto scheerde. Een socialemediastrategie was van tevoren precies uitgestippeld.Beeld EPA

Atmosfeer

De sonde Maven (671 miljoen dollar) die vorig jaar aankwam bij Mars, had dat bewezen. Interessant, maar dat wisten we eigenlijk al. Het enige wat niet bekend was, was hoe snel de atmosfeer vandaag de dag verdwijnt. Dat blijkt met ruim 100 gram per seconde te gebeuren, ofwel een quarter pound. Waarop een van de wetenschappers die betrokken is bij de missie zei dat hij zich maar niet kon onttrekken aan het beeld van hamburgers (quarter pounders, bedankt McDonald's) die elke seconde de ruimte in worden geslingerd.

Is dit de grote doorbraak waarop wetenschappers zaten te wachten? Nee, reageerde planeetonderzoekster Daphne Stam van de TU Delft. 'Dit was allemaal wel zo'n beetje bekend.' Stam vond NASA's vooraankondiging 'nogal hyperig', net als de vorige keer, toen met veel tamtam de vondst van vloeibaar water op Mars werd aangekondigd als een majeure ontdekking. 'In feite wisten we dat ook al.'

In de krant van de dag erop viel het NASA-bericht weg tegen het nieuws dat Sesamstraat van de publieke zender verdwijnt.

null Beeld EPA
Beeld EPA

50 miljoen

De NASA en Groot Nieuws, het is vaak een lastige combinatie. Zeker omdat niet elk onderzoeksproject, elke Marssonde, elke nieuwe draagraket een giant leap for mankind is. Vaak is het verhaal ingewikkeld en een stuk minder sexy. Maar het Amerikaanse Congres, altijd eropuit het toch al afgeknepen budget van de ruimtevaartorganisatie verder terug te dringen, verwacht waar voor zijn geld, en kennelijk geregeld spektakel.

Dus daar is NASA's machtige pr-machine om zaken een gunstige wending te geven. De publicrelationsafdeling van de ruimtevaartorganisatie heeft behoorlijk wat vuurkracht, vorig jaar bedroeg het budget 47 miljoen dollar, en de komende jaren zal dat bedrag vermoedelijk groeien tot ruim 50 miljoen.

Vergeleken bij een multinational als Coca-Cola, die jaarlijks ruim 3 miljard dollar stukslaat, en het totale NASA-budget van 18 miljard dollar, is 50 miljoen misschien een schijntje, maar NASA hoeft niet te adverteren rond de Super Bowl. Het meeste geld kan worden gestoken in de beïnvloeding van publiek en politiek via de eigen website en sociale media. En natuurlijk in de elfduizend jojo's met NASA-logo die de afgelopen jaren zijn verspreid.

Nooit een voet op Mars

Dus kan het gebeuren dat een zoektocht naar nieuwe astronauten wordt gepresenteerd als 'NASA zoekt astronauten voor reis naar Mars'. Klinkt goed, maar klopt niet. Astronauten die nu worden opgeleid zullen nooit voet op de planeet zetten. Wat ze wel gaan doen: nieuwe bemande ruimtecapsules testen: de Crew Dragon van SpaceX en Boeings CST-100 Starliner. Mogelijk zullen ze daarmee om de maan vliegen en wellicht een ruimtekei bezoeken. Enorm spannend. Maar Mars zit er voor de 'nieuwe generatie ruimtepioniers', zoals NASA's pr-afdeling ze noemt, niet in.

Robert Zubrin, oprichter van de Mars Society, een organisatie die een nederzetting op Mars nastreeft, noemde NASA's zoektocht naar nieuwe astronauten tegenover New Scientist 'een pr-oefening in doen alsof we bezig zijn mensen op Mars te krijgen'.

Zubrin heeft een punt. Want NASA zal op zijn vroegst in 2035 iemand op Mars zetten. En zelfs dat is onzeker, want volgens een intern onderzoek dat eind oktober werd gepresenteerd, heeft NASA nauwelijks zicht op veel van de risico's die een dergelijk lange reis met zich meebrengen, laat staan op de oplossingen daarvoor, en is het de vraag of het gaat lukken er op tijd inzicht in te krijgen. Niet helemaal hetzelfde als 'een ruimtereis naar Mars is duidelijk geen sciencefiction meer', zoals ANP noteerde.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Boodschap

Het knappe aan de pr-strategie van NASA is dat er weinig valt aan te merken op de 'officiële' aankondigingen. In de zoektocht naar astronauten staat nergens dat ze worden opgeleid om als eerste mens voet op de rode planeet te zetten. Maar door buzz op sociale media te creëren, al dan niet via een van de vijfhonderd accounts die NASA heeft, wordt de boodschap toch de juiste richting in gespind.

NASA heeft een merkbrede socialemediastrategie die even ambitieus en zorgvuldig gepland is als een Hollywood blockbuster, schreef Wired onlangs. Dat bleek ook toen afgelopen zomer de sonde New Horizons langs Pluto scheerde. Enkele maanden voor de passage werd samen met de missieleiding een socialemediastrategie uitgestippeld, waarbij precies werd vastgelegd wat wanneer via welk platform naar buiten zou worden gebracht.

null Beeld AP
Beeld AP

Instagram

De uitgekiende strategie werkte: door de eerste Plutofoto een uur voor de officiële persconferentie alvast op Instagram te zetten, kreeg NASA er in één klap 300 duizend volgers bij. Dat zijn 300 duizend mensen die de organisatie een warm hart toedragen en die NASA in mogelijk zware tijden kan inschakelen om hun stem te laten horen aan het Congres, of aan de volgende president, die zomaar weer een streep door alle plannen voor een Marsreis kan halen.

'Als dat gebeurt, zijn we denk ik ten dode opgeschreven', zei NASA's directeur Charles Bolden onlangs. Ook hem is gevoel voor pr in elk geval niet vreemd.

Meer over