Napoleon

Leeshonger, bibliomanie, een passie voor romans en poëzie - zulke kwalificaties hoor je maar zelden als het over hoofden van staat gaat....

ED SCHILDERS

In een bericht in de Volkskrant las ik dat de keizer nu zijn eigen boekententoonstelling in het kasteel van Fontainebleau heeft. Vanuit dat kasteel vertrok hij in 1814 naar Elba, maar niet dan nadat hij uit de bibliotheek zevenhonderd banden had ontvreemd. Een mens wil wat te lezen hebben in ballingschap. Ook tijdens zijn veldtochten had hij altijd boeken meegenomen, en als de inhoud hem niet beviel, gooide hij het werk uit het raam van zijn rijtuig.

Op Elba liet hij de paleiswacht een aantal boeken met bajonetten doorsteken: ze waren gebonden in de verkeerde kleur leder. Soms las hij twintig boeken in drie dagen, schrijft zijn secretaresse, madame de Montholon, in haar memoires. Ze voegt eraan toe hoe: hij bladerde snel, sloeg veel over en liet zijn rechterduim langs de pagina lopen. Hij las, zegt ze, 'avec le pouce', met de duim.

Zou er verband zijn geweest, vroeg ik me af, tussen Napoleons leesplezier en zijn staatkundige carrière? Las hij onderweg naar Austerlitz, waar hij de veldslag won, romans en gedichten die hem bevielen? Kon hij na tien maanden strijdvaardig uit Elba terugkeren dankzij de kwaliteit van de gestolen boeken?

Geschiedschrijvers hebben het vaak over 'het mysterie van Waterloo', de vraag waarom Napoleon daar zowel lichamelijk als geestelijk in slechten doen was. Sommige artsen beweren zelfs dat hij die veldslag verloor, doordat hij last had van aambeien. Ik sluit niet langer uit dat het ongemak ergens anders zat: in zijn rechterduim.

Ed Schilders

Meer over