Mysterieuze pluimen op Mars mogelijk veroorzaakt door zonsuitbarstingen

De mysterieuze 'pluimen' die in 2012 en (naar later bleek) in 1997 op grote hoogte in de ijle dampkring van Mars zijn waargenomen, werden mogelijk veroorzaakt door uitbarstingen op de zon.

De Hubble ruimtetelescoop maakte 12 mei deze foto van Mars. Beeld ap
De Hubble ruimtetelescoop maakte 12 mei deze foto van Mars.Beeld ap

De pluim in het voorjaar van 2012 werd ontdekt door amateursterrenkundigen. Hij ontwikkelde zich in een periode van nog geen 10 uur, besloeg een oppervlak van 1000 x 500 kilometer, bereikte een hoogte van 250 kilometer - een hoogte waarop geen normale wolkenvorming kan voorkomen - en bleef anderhalve week zichtbaar. Uit archiefwaarnemingen van de Hubble Space Telescope bleek later dat er voorjaar 1997 een vergelijkbare pluim waarneembaar is geweest.

Onderzoek aan metingen van de Europese Marsverkenner Mars Express heeft nu uitgewezen dat de planeet eind maart 2012, op het moment dat de pluim zich ontwikkelde, getroffen werd door een snel bewegende wolk van elektrisch geladen deeltjes van de zon - een zogeheten coronale massa-ejectie (CME), die de ruimte in wordt geblazen bij een krachtige uitbarsting op de zon. Ook in mei 1997 was er sprake van zo'n CME, al waren er toen geen ruimtesondes in een baan rond Mars actief om die te registreren.

Wellicht veroorzaakt de coronale massa-ejectie een ingrijpende verstoring in de ionosfeer van Mars, waardoor stofdeeltjes een elektrostatische lading krijgen en tot grote hoogte opgetild worden. Het precieze mechanisme wordt echter niet begrepen, en er zijn ook gevallen bekend waar wél sprake was van een CME die bij Mars aankwam, zonder dat er sprake was van een stofpluim.

www.allesoversterrenkunde.nl

Meer over