Meest bekroonde Nederlandstalige auteur bagatelliseert oordeel van jury; Claus wint Libris-prijs met De Geruchten

Hugo Claus is de winnaar van de vierde Libris Literatuur Prijs. Dat heeft juryvoorzitter W. Dik maandagavond bekendgemaakt tijdens een rechtstreekse televisie-uitzending vanuit het Park Plaza in Amsterdam....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

Claus (Brugge, 1929) krijgt de Libris-prijs ter waarde van 100 duizend gulden voor zijn vorig jaar verschenen roman De Geruchten: volgens de jury een 'meesterlijke, vileine, poëtische en barmhartige' roman. Eerder dit jaar was het boek genomineerd voor de Vlaamse boekenprijs De Gouden Uil. Die prijs ging naar A.F.Th. van der Heijden voor de twee laatst verschenen delen van diens romancyclus De Tandeloze Tijd.

Van der Heijden gold ook nu weer als een van de grote kanshebbers, samen met J.J. Voskuil. Hun namen vielen de afgelopen weken dikwijls als er werd gespeculeerd over de winnaar van de Libris Prijs. De andere genomineerden, Margriet de Moor, Abdelkader Benali en Wanda Reisel, werden minder kansrijk geacht.

De jury bleek opvallend eensgezind in haar oordeel. Voorzitter Dik verklaarde namens de leden Graa Boomsma, Dick van Halsema, Monika van Paemel en Hanneke Wijgh dat er niet gestemd hoefde te worden. Claus, 'de satirische taalvirtuoos', werd unaniem als winnaar aangewezen. Dik, in het dagelijks leven voorzitter van de raad van bestuur van KPN, roemde de schrijver 'die schijnbaar moeiteloos alle registers van de taal bespeelt'.

De Geruchten, uitgegeven door de Bezige Bij, gaat over René Catrijsse die in de jaren zestig als deserteur uit Kongo terugkeert naar zijn Vlaamse geboortedorp Alegem. De ziekte die hij uit de tropen meebrengt, waart als de pest door de provincieplaats. Zo trekt Claus de beerput open. In korte fragmenten laat hij meer dan twintig personages aan het woord, een procédé dat doet denken aan zijn vroegere werk als De Metsiers (1950) en Omtrent Deedee (1963).

Volgens de jury dringt Claus, in een tijd waarin geruchten rondom de Dutroux-affaire België in de greep houden, door tot de krochten van zijn beminde vaderland. Het maakt zijn boek actueel en confronterend. 'De lezer wordt al lezend medeplichtig', aldus Dik.

Claus, de meest bekroonde auteur uit het Nederlandse taalgebied, reageerde terughoudend op de lof van de Libris-jury. Vooraf dichtte hij zichzelf geen enkele kans toe op de overwinning, als enige Belg in het gezelschap van een vrouw en vier Nederlandse mannen. 'Een Belg is misschien wel twee Nederlanders waard, maar vier? Nee.'

De toekenning van de prijs ontlokte de alom gelauwerde Claus (twee weken geleden werd hij in Parijs bekroond met de internationale Pasolini-prijs) een kort, ironisch dankwoord: 'Gerechtigheid bestaat niet. Deze eminente jury heeft beslist het slechtste van de zes boeken gekozen, en daar dank ik de jury voor.'

Vandaag zet Claus zich plichtsgetrouw aan het derde hoofdstuk van zijn nieuwe boek, beloofde hij. Om de zoveel woorden zal hij een spelletje patience spelen: 'Alles om niet te hoeven werken, om niet te hoeven beginnen aan die hemeltergende activiteit.'

Meer over