Nieuws

Meer donorharten beschikbaar dankzij externe ‘oplader’ die hart na stilstand weer laat kloppen voor ander lichaam

Nederlandse artsen zijn er voor het eerst in geslaagd om harten te transplanteren van donoren die waren overleden na een hartstilstand. Het hart werd daarvoor buiten het lichaam in een machine opgeladen en weer aan de praat gebracht.

Transport van donororganen in het Radboudumc in Nijmegen. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen
Transport van donororganen in het Radboudumc in Nijmegen.Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

De verwachting is dat met die techniek jaarlijks veertig extra donorharten beschikbaar komen, een verdubbeling van het huidige aantal. Nu overlijdt een op de zeven patiënten op de wachtlijst voor een donorhart.

De eerste transplantaties hebben de afgelopen weken plaatsgevonden, zo maakte de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) donderdag bekend. Tot nu toe werd alleen het hart getransplanteerd van donoren die hersendood waren, bijvoorbeeld na een verkeersongeval of een bloeding in het hoofd. Dat is het geval bij minder dan de helft van het aantal orgaandonoren. Bij zo’n patiënt wordt het hart met een vloeistof gecontroleerd stilgelegd, waardoor de schade beperkt blijft. Bij donoren die na het stoppen van de beademing overlijden door een hartstilstand leek die schade altijd veel groter, zegt hart-longchirurg Michiel Erasmus (UMCG), waardoor hun hart nooit geschikt werd geacht voor transplantatie.

Lege batterij

‘Het hart probeert in de stervensfase uit alle macht nog bloed te blijven rondpompen, maar er is geen zuurstof meer. Dat kost heel veel energie, die niet meer wordt aangeleverd. Het is alsof de batterij razendsnel leegloopt.’ En zo’n bijna lege batterij transplanteren, dat kan niet, legt hij uit: terwijl andere organen na transplantatie rustig op gang kunnen komen, moet een hart in het lichaam van de ontvanger meteen aan de slag. ‘Dat stelt hoge eisen aan de kwaliteit.’

Nu het tekort aan donorharten oploopt (er staan 140 patiënten op de wachtlijst) is ook in Nederland een techniek geïntroduceerd die in andere landen al wat langer met succes wordt toegepast. Heart in a box, heet die Amerikaanse vinding, waarmee een hart in een paar uur tijd kan worden gerepareerd. Het hart wordt in een machine gelegd waarna er zuurstofrijk bloed doorheen wordt gespoeld dat na het overlijden bij de donor is afgenomen, zegt hart-longchirurg Niels van der Kaaij (UMC Utrecht). Uit dat bloed zijn schadelijke stoffen gefilterd en er zijn voedingsstoffen aan toegevoegd. Door het toedienen van dat bloed, en vooral het aanbod van zuurstof, gaat het hart automatisch weer pompen. ‘We dachten altijd dat de schade niet te repareren was’, zegt Erasmus, ‘maar nu blijkt dat de meeste cellen in het hart gewoon overleven.’

Rondreizende machine

In Australië zijn patiënten na transplantatie van zo’n gerepareerd hart vijf jaar gevolgd: hun hart blijkt het net zo goed te doen als het hart van hersendode donoren. Onlangs maakten Britse artsen bekend dat ze dankzij de techniek het leven van zes kinderen hebben gered.

Drie academische ziekenhuizen, de NTS en het ministerie van Volksgezondheid hebben samengewerkt om de techniek naar Nederland te halen. De machine, die wordt geleased van de Amerikaanse fabrikant, reist nu het land door, zegt Van der Kaaij: in het ziekenhuis waar de donor is opgenomen, gaat het hart in de machine, waarna machine plus hart op doorreis gaan naar het ziekenhuis waar de ontvanger wacht op transplantatie.

Het bijzondere, zegt Erasmus, is dat dankzij de nieuwe techniek voortaan ook het hart kan worden gebruikt van mensen die na euthanasie hun organen willen doneren. Die groep groeit, de organen van die donoren zijn vaak in goede conditie omdat ze op een rustige manier overlijden. ‘Maar hun hart konden ze niet doneren en dat was een teleurstelling, juist dat orgaan wilden ze gevoelsmatig zo graag aan een ander geven.’

Meer over