Liefdevolle documentaire over dementie

Iemand die langzaam verdwijnt, zondag, Nederland 3, 21.46 uur...

'Vindt u trouwen onzin, en bovendien ouderwets? Bel de KRO Aso Show. Was u vroeger heel mager? Praat er over mee in televisieprogramma.' Terijl haar man in de keuken staat te koken, leest Wil Schrage voor uit de krant. Eerst een paginagrote Peugeot-advertentie, daarna de Oproepen. Het zou een heel gewoon, huiselijk tafereel kunnen zijn: samen de krant doorsnuffelen op zoek naar koopjes of rare berichten.

Maar mevrouw Schrage heeft het tegen niemand, en in haar stem klinkt geen verbazing door over wat ze tegenkomt. Haar ogen vinden de woorden en haar mond spreekt ze automatisch uit. Wil Schrage heeft de ziekte van Alzheimer, ze is aan het dementeren. Ze wordt verzorgd door haar man Ben. Die verkeert met z'n 78 jaar nog in redelijk goede gezondheid. Maar hij wacht op het moment dat er voor zijn vrouw plaats is in een verpleegtehuis. 'Als het lang duurt, kan ik meteen met haar mee', zegt hij lachend.

Het dagelijks leven van het echtpaar Schrage staat centraal in de liefdevolle documentaire van Maarten Schmidt en Thomas Doebele. Het duo maakt al meer dan tien jaar films over over sociaal-maatschappelijke onderwerpen. In hun bekroonde documentaire 4 Havo, een klas apart gaven zij een beeld van het hedendaagse onderwijs, en van de problemen waar leraren mee te maken hebben. En meer dan eens namen zij aspecten van de verzorgingsstaat onder de loep.

Iemand die langzaam verdwijnt gaat over dementie. Over de stand van zaken in de opvang van demente ouderen: de lange wachtlijsten voor verpleegtehuizen en het streven patiënten zo lang mogelijk thuis te verzorgen. Van de circa 200 duizend dementerende mensen in Nederland worden er 150 duizend thuis opgevangen, melden de documentairemakers. Dat is dan ook het enige feitenmateriaal dat ze geven. Ze maken die abstracte cijfers concreet door nauwgezet in beeld te brengen hoeveel zorg één van die 150 duizend demente thuisblijvers behoeft.

Opstaan, wassen, aankleden, haren kammen, eten - er is eigenlijk niks dat Wil Schrage zelf kan doen. Voor iedere vanzelfsprekende handeling heeft ze haar man Ben nodig, die haar met liefde en geduld verzorgt. Het schrijnende is, dat Wil haar verwarring juist op hem afreageert. Tegen mensen die verder van haar afstaan kan ze heel beminnelijk zijn. Maar haar Ben krijgt de volle laag. 'Klootzak, zeikerd, rotzak', sist ze tegen hem, de hele dag door. Maar als hij vraagt waarom ze zo boos is, weet ze niet waarover hij het heeft.

De documentaire weerspiegelt de rust en het geduld dat Ben Schrage moet opbrengen. De makers stellen weinig vragen, ze kijken en registreren. Hoe rusteloos de handen van Wil door haar eten roeren. Hoe gericht de handen van Ben een draad door een naald friemelen, waarmee hij een jurk van zijn vrouw verstelt. Eindeloos lijkt de wc-scène te duren, waarbij Ben in de deuropening aanwijzingen geeft en je Wil alleen maar hoort mopperen en schelden. 'Het maakt de dag erg lang', verzucht Ben tegen de makers. Maar daar hadden Schmidt en Doebele ons al van overtuigd.

Marijn van der Jagt

Meer over