NieuwsNeanderthaler en Homo Sapiens

Leerde neanderthaler gereedschap maken van homo sapiens?

De vondst van een 46 duizend-jaar oude kies suggereert dat de moderne mens veel langer dan gedacht in contact heeft gestaan met zijn voorgangers, de neanderthalers. Wetenschappers zien het als bewijs dat de neanderthalers hun kunsten van de homo sapiens leerden.  

De opgraving in de Batsjo Kirogrot in Bulgarije, waar de tand, botten, gereedschap en sieraden werden gevonden. Beeld AP

Tienduizenden jaren geleden deed de moderne mens, homo sapiens, zijn intrede in Europa en verdrong de neanderthaler. Het lijkt erop dat zijn duizenden jaren langer samen leefden dan vermoed. Dat concluderen wetenschappers na de ontdekking van een kies en een paar botresten in een grot in Bulgarije. De tot dusver oudste Europese vondst (in Roemenië) die direct in verband kon worden gebracht met homo sapiens is 41 duizend jaar oud. De overblijfselen in het grottencomplex de Batsjo Kiro in de Bulgaarse bergen zijn 46 duizend jaar oud, schrijven wetenschappers in Nature en Nature Ecology & Evolution. Dit zou bewijzen dat homo sapiens, afkomstig van het Afrikaanse continent, zich duizenden jaren eerder op het Europese continent heeft gemeld dan tot dusver kon worden aangetoond.

Berentand

Elders in Europa zijn eerder menselijke resten gevonden uit die periode, maar altijd was er onzekerheid over de datering. Een vorig jaar gerapporteerde vondst in Griekenland van een 210 duizend jaar oude, incomplete schedel van homo sapiens is zeer omstreden.

De botfragmenten in de Batsjo Kirogrot zijn aan de hand van dna-analyse toegeschreven aan homo sapiens. De ouderdom is bepaald met koolstofdatering en moderne dna-technieken. ‘We hebben het dna van die jongens, we hebben de directe data van de menselijke botten’, zegt hoofdonderzoeker Jean-Jacques Hublin, directeur van het Max Planck instituut voor Evolutionaire Antropologie in Leipzig. ‘Ik denk dat het moeilijk wordt onze bevindingen te bestrijden.’

De intrede van homo sapiens in Europa zette een culturele verandering in gang, aldus Hublin, die daarmee suggereert dat de neanderthaler heeft geleerd van homo sapiens. ‘Voor mij is het duidelijk dat interactie tussen die groepen heeft geleid tot nieuw gedrag bij de neanderthalers.’

Bij de menselijke resten in de grot werd een groot aantal stenen gebruiksvoorwerpen, sieraden van been en dierlijke botten gevonden. Dat er gereedschappen en hangers van berentanden zijn aangetroffen die een grote gelijkenis vertonen met objecten die later in West-Europa werden gemaakt door neanderthalers, zou bewijzen dat er wisselwerking was tussen de moderne mens en de neanderthaler.

Assimilatie en ondergang

Volgens Hublin zit tussen het opduiken van de eerste moderne mens in Oost-Europa en het verdwijnen van de laatste neanderthalers in West-Europa ongeveer 8.000 jaar. Dat zou betekenen dat de periode van contact tussen neanderthaler en homo sapiens aanzienlijk langer heeft geduurd dan de 3.000 jaar waarvan veel wetenschappers tot nu toe zijn uitgegaan.

Archeoloog Marie Soressi, hoogleraar aan de Universiteit Leiden, spreekt van een ‘solide’ toevoeging aan onze kennis over de komst van de moderne mens naar Europa. Ze wijst erop dat er bijzonder weinig overblijfselen van homo sapiens in Europa zijn die samenvallen met ‘de assimilatie en ondergang’ van de neanderthalers.

Minder te spreken is paleo-antropoloog João Zilhão, als onderzoeker verbonden aan de Universiteit van Barcelona. Hij maakt zich sterk voor het idee dat neanderthalers verstandelijk de gelijke waren van de moderne mens. De vraag ‘wie deed wat?’ vindt hij achterhaald. Sieraden maken, voorwerpen decoreren, grotten beschilderen gebeurde al ver voor de intocht van homo sapiens. ‘Of de stenen voorwerpen in de Batsjo Kirogrot van de neanderthalers zijn, van de moderne mens of van een gemengd volk is weinig relevant voor ons begrip van de neanderthalers.’ Dat Hublin de ontdekking in Bulgarije gebruikt als bewijs voor zijn stelling dat de neanderthalers culturele kenmerken hebben overgenomen van de moderne mens, noemt hij in een lange e-mail ‘een hardnekkige oude gewoonte’.

Meer over Neanderthalers en Homo sapiens

Onze prehistorische voorouders hadden herhaaldelijk seks met Neanderthalers

Homo sapiens sjokte al millenia door Afrika voordat hij de wereld in trok.

Meer over