ColumnJasper van Kuijk

Leasefietsen en strooistepjes: boeien hoe je stuurt, hij is toch gehuurd

null Beeld
Jasper van Kuijk

Het lijkt me geen toeval dat ik wéér bijna op mijn bek ga over een platliggende Swapfiets. De leasefietsen met de blauwe band lijken toch net wat vaker horizontaal gestald dan hun broertjes en zusjes in privé-eigendom.

Voordat ze het bijltje erbij neergooiden, maakten de strooifietsen van Mobike en Obike het nog bonter. Strooifietsen zijn deelfietsen die je niet op een bepaalde locatie terug hoeft te brengen, zoals bij de ov-fiets, of terug moet zetten op aangewezen plekken in de stad, zoals de Parijse Velib, maar die je overal achter mag laten. Tenminste, van de strooifietsaanbieder. Gemeenten en hun inwoners dachten daar al heel snel anders over, toen men plotseling slalommend tussen de deelfietsen door over de stoep moest. Eenzelfde parkeergedrag zie je bij de nog een slag grotere deelscooters van Felyx, Check of Go.

En komend jaar krijgen we in Nederland de volgende deelmicromobiliteitshausse: de elektrische strooistepjes. De stepjes zijn de afgelopen jaren al in veel buitenlandse steden geïntroduceerd. Of, geïntroduceerd: gestort. Afgelopen zomer zag ik in Stockholm stepjes van zeker vier aanbieders rondslingeren. In de stad Västerås kwam een 85-jarige man om het leven toen hij ’s avonds op een op het fietspad rondslingerend deelstepje reed. Stadsbesturen zoeken nu naar oplossingen voor strooivervoer, zoals parkeren in bepaalde gebieden niet toestaan middels geofencing, of door juist zogenoemde dropzones aan te wijzen.

null Beeld

Sommigen, zoals architect Thomas Rau, zien lease of huur als een verdienmodel dat kan zorgen voor producten die langer meegaan en daardoor duurzamer zijn. Want als je je wasmachine van de fabrikant leaset, dan heeft die er meer belang bij dat het ding zo lang mogelijk meegaat dan als je hem koopt. Een beetje afhankelijk van de gegeven garantie natuurlijk.

Maar aan dat niet-eigenaarschap zit ook een andere kant. Bij deelvervoer hebben gebruikers minder belang om er netjes mee om te gaan. ‘Don’t be gentle, it’s rental,’ zo luidt de Engelstalige uitdrukking. ‘Boeien hoe je stuurt, hij is toch gehuurd.’ Logisch. Als je met je eigen fiets van stoepen af beukt en hem op straat gooit, dan resulteert dat in kostbare reparaties. Doe je hetzelfde met een deel- of strooifiets, dan is de kans klein dat iemand de schade op jou komt verhalen. Dat werkt minder zorgvuldig rijgedrag in de hand. En parkeergedrag. Daar komt nog bij dat nadat jij als gebruiker het vervoermiddel hebt weggezet, een ander het nog een zet of beuk kan geven, omdat het in de weg staat, of gewoon uit baldadigheid.

Eigenlijk is het dit: hoe minder eigenaarschap, hoe slordiger je parkeert. Een eigen fiets staat meestal netjes, de lease-Swapfiets wil nog wel eens plat liggen en voor de strooistep lijkt liggen een tweede natuur. Irritant voor de omgeving, maar ook niet goed voor de levensduur van die producten. Misschien heeft eigenaarschap toch ook zo z’n voordelen.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk