Laf

Er komt maar geen einde aan de commotie over de affaire-Sokal. Ook in Nederland kan deze Amerikaanse natuurkundige op veel medestanders rekenen....

Sokal zag met lede ogen aan hoe in de Verenigde Staten de belangstelling voor de natuurkunde bleef afnemen, terwijl de zogenoemde postmoderne filosofie en sociologie steeds meer invloed kregen.

Sokal verzon een list. Hij stuurde een manuscript vol filosofische onzin naar Social Text, een onopvallend, postmodern Amerikaans filosofenblad. Hij hoopte dat zijn artikel geplaatst zou worden, want dan zou hij daarmee hebben aangetoond dat alle postmoderne filosofie onzin is.

En zo geschiedde. Het verhaal was nog niet verschenen of Sokal maakte zo trots als een aap bekend dat het een valstrik was.

Wat heeft hij nu eigenlijk aangetoond? Niet veel. Hij had een paar jaar moeten wachten en kijken of zijn onzin-artikel veel zou worden geciteerd. Afwachten, of hij zou worden uitgenodigd op conferenties. Dan pas, en niet eerder, zou hij iets hebben bewezen.

Ook in wetenschappelijke natuurkunde-tijdschriften, zelfs in de meest prestigieuze als Physical Review Letters en Optics Letters, kom je af en toe onzin tegen. Artikelen waarin de wet van behoud van energie wordt geschonden. Of waarin je kan lezen dat luchtbellen in een vloeistof sneller in elkaar kunnen klappen dan met de lichtsnelheid. Einstein zou er zijn tong naar uitsteken.

Sokal kan er maar geen genoeg van krijgen. Hij publiceert nu artikelen over het waarom van zijn grap. We moeten maar aannemen dat die nieuwe artikelen niet ook bedrog zijn. Bij hem weet je het maar nooit. Bedriegen kan hij als de beste. En de vele wetenschappers en journalisten die de Amerikaanse natuurkundige lof toezwaaiden, zullen we ook maar op hun woord geloven. Of waren hun bijdragen ook valkuilen?

Sokal heeft nu een nieuw boek geschreven samen met zijn Waalse collega Jean Bricmont. Het behandelt het intellectuele bedrog van de postmoderne filosofen.

Ik heb voor het duo maar één woord over: lafaards. Hun hele actie is gratuit. Het gebeurt vanuit de veilige ivoren toren. Schieten op pseudo-wetenschappers, wichelroedelopers, astrologen, of Franse sociologen. Het is zo gemakkelijk: altijd raak. En ook altijd met instemming van de meeheulende collega's.

Sokal zoekt verheven doelen in het leven. Hij heeft zelfs een paar keer zijn vakantie opgeofferd om wiskunde te doceren aan de toenmalige Sandinistische Universiteit van Nicaragua. Maar als hij zo progressief wil zijn, waarom veegt hij dan niet de vloer aan met de knoeiers uit eigen kring?

Dat gebeurt niet omdat hij dat niet durft. Want dan zouden zijn collega's ineens veel minder vriendelijk tegen hem zijn.

Waarom zeggen de twee zedenmeesters niet dat de hooggeleerde natuurkundige Roger Penrose de zaak flest met zijn theorie over de werking van de hersenen? Volgens Roger berust die werking op quantumzwaartekracht. Die theorie bestaat nog niet eens.

Waarom wordt de Belgische burggraaf en Nobelprijswinnaar voor de scheikunde (1977), Ilya Prigogine, niet aangepakt? Hier is de rol van de Waal Bricmont zeer interessant. In een interview in La Recherche zegt deze dat in hun boek ook Prigogine ter sprake zal komen, maar voegt hij er onmiddellijk aan toe: bij Prigogine ligt het allemaal een stuk genuanceerder.

Ja, dank je de koekoek. Prigogine heeft in België een onaantastbare positie en is oppermachtig. In interviews vergelijkt de burggraaf zich graag met Newton en Einstein en komt dan uiteraard tot de conclusie dat die twee heren het bij het verkeerde eind hadden.

Ik heb het nieuwste populair-wetenschappelijke boek van Prigogine The End of Certainty (The Free Press, 1997) gelezen. Voor mij helemaal geen einde aan de zekerheid: gewoon onzin. Dan lees ik liever de Franse postmoderne socioloog Bruno Latour.

Als Bricmont de Nobelprijswinnaar echt zou aanpakken, dan zou hij merken hoe ver de invloed van deze burggraaf reikt. Ik heb het boek van het tweetal nog niet te pakken kunnen krijgen, maar ik durf te wedden dat er niet meer dan één zin in staat over Prigogine. Gewoon laf dus.

Meer over