NieuwsLa Palma

La Palma groeit met 30 voetbalvelden lava, maar dat moet nog wel even afkoelen: ‘Enkele jaren voor je erop kunt’

De lavastroom die de vulkaanuitbarsting op het Spaanse eiland La Palma teweegbracht, stortte deze week in zee. Hete lava koelt af, stolt en vormt nieuw land. En zo kon het dat het Canarische eiland er ineens een oppervlakte van bijna dertig voetbalvelden bij kreeg.

De lavastroom op La Palma heeft de zee bereikt. Vulkaanexpert Rob Govers: ‘Alsof je een stuk evolutie met je eigen ogen kunt zien.’ Beeld Hollandse Hoogte / EPA
De lavastroom op La Palma heeft de zee bereikt. Vulkaanexpert Rob Govers: ‘Alsof je een stuk evolutie met je eigen ogen kunt zien.’Beeld Hollandse Hoogte / EPA

Op het moment dat de lavastroom het koele zeewater raakte, kolkten grote wolken witte stoom de lucht in. De giftige gassen en explosies waar de autoriteiten voor vreesden, bleven uit. De gunstige wind blies de dampen richting zee, omwonenden hadden er geen last van. Een geluk bij een ongeluk, want het natuurgeweld trok eerder een spoor van verwoeste gebouwen. Ruim zesduizend mensen moesten hun huizen verlaten, nadat op 19 september de Cumbre Vieja-vulkaan vuur begon te spuwen.

De stollende lavastroom heeft inmiddels een nieuw schiereiland gevormd met een omvang van 20 hectare. ‘Alsof je een stuk evolutie met eigen ogen kunt zien’, zegt Rob Govers, universitair hoofddocent in Tektonofysica aan de Universiteit Utrecht. Bijzonder, want ‘normaal zijn deze geologische processen zo langzaam als ik weet niet wat’.

Hoe heet de lava nu nog is, valt lastig te bepalen, zegt Govers. Toen de lava aan de mond van de vulkaan naar buiten stroomde, bedroeg de temperatuur meer dan 1.000 graden. Op haar weg naar beneden koelde de massa af, om nog meer warmte te verliezen in het koele water.

Afkoelen

Toch is het nieuw gevormde land voorlopig nog veel te warm om te betreden. Govers: ‘Over een jaar zal het gestolde lava aan het strand wel genoeg afgekoeld zijn om je erop te begeven. Althans, de oppervlakte. Een halve meter diep is de temperatuur nog makkelijk een paar honderd graden.’

Voordat mensen het land kunnen gebruiken, moet de vulkanische grond dus nog enkele jaren afkoelen. Govers: ‘Voorlopig moet je je sowieso afvragen waarom je daar überhaupt iets wil beginnen. Het nieuw gevormde land is op den duur zeer vruchtbaar, maar nu is het nog een gortdroog maanlandschap.’

La Palma is niet het enige eiland dat opeens een paar hectare aan land wint. Wereldwijd ontstaan regelmatig nieuwe stukken land door vulkaanuitbarstingen: IJsland dijt om de zoveel tijd wat uit door vulkaanuitbarstingen en ook Hawaii ziet haar oppervlakte af en toe toenemen.

In Hawaii leidde 3 hectare in 1955 gestold lava tot een rechtszaak. Een echtpaar wiens landgoed aan het stuk nieuwe, vulkanische grond grensde, vond dat het land hen toebehoorde. De rechter gaf het echtpaar uiteindelijk geen gelijk: iedereen op het eiland moest van het nieuwe land kunnen genieten.

Vrijdag ontstond op de Cumbre Vieja-vulkaan een derde scheur waardoor twee nieuwe lavastromen zich een weg naar buiten banen, melden Spaanse media. De nieuwe stromen hebben op hun pad naar beneden al meerdere huizen verzwolgen. Het is de vraag of de twee extra lavastromen zich bij de hoofdstroom voegen, of dat ze hun eigen pad naar beneden volgen. In het tweede geval zullen nieuwe huizen getroffen worden en nog meer mensen geëvacueerd moeten worden.

Correctie 4 oktober 2021: In een eerdere versie van dit artikel stond een foutieve vergelijking tussen het oppervlak van Terschelling en La Palma, die is verwijderd.

Satellietbeelden tonen de weg die de lava aflegt: van vulkaan naar zee. Beeld Foto: ESA
Satellietbeelden tonen de weg die de lava aflegt: van vulkaan naar zee.Beeld Foto: ESA
Meer over