doe mij er ook zo een

Kunnen we binnenkort groenten en aardappelen verbouwen op Mars?

Wetenschapsredacteur George van Hal bespreekt begerenswaardige uitvindingen uit sciencefictionfilms en -series en zoekt uit of ze realiteit kunnen worden. Vandaag: een kas op buurplaneet Mars.

Beeld uit The Martian Beeld rv
Beeld uit The MartianBeeld rv

Wat?

Een kas met groenten en aardappelen. Alleen dan niet op de aarde, maar op Mars.

Waar gezien?

In The Martian kweekt astronaut Mark Whatney (gespeeld door Matt Damon) zijn eigen aardappels in een kas op Mars nadat hij per ongeluk op de planeet wordt achtergelaten. Op die manier houdt hij zichzelf in leven.

Hoe dichtbij zijn we?

‘Gelukkig ben ik een botanicus.’ Het is een zin die je niet vaak hoort in een Hollywoodfilm, maar in The Martian is-ie zeer toepasselijk. Want wat doe je wanneer je weet dat je langdurig moet overleven op een andere planeet, met slechts een eindige voorraad astronautenvoeding tot je beschikking? Juist: je eigen voedsel verbouwen in een handige Marskas.

Maar kan dat eigenlijk wel, aardappelen kweken op Mars? Als je het de Wageningse plantkundige Wieger Wamelink vraagt, die al jaren sleutelt aan de beste methode om dat soort kassen op Mars werkelijkheid te maken, is het antwoord simpel: ja. Geen probleem.

Al in 2014 bleken zijn planten het op nagebootste Marsgrond – aangeschaft bij de Nasa – beter te doen dan op bijvoorbeeld nagebootst maangruis. Die grond, een mengsel van vulkanische bodem uit Hawaii en woestijnzand uit Arizona, is op papier vergelijkbaar met wat je aantreft op de rode planeet.

Sindsdien laten Wamelink en collega’s er van alles op groeien. Rogge en tuinkers, worteltjes en doperwtjes, radijsjes en rucola, quinoa, tomaten en – uiteraard – ook aardappelen, de voedzame hoofdrolspeler van elk kosmisch overlevingsdieet. Zelfs wormen krioelden in zijn experimenten al door de nagebootste Marsgrond, omdat die beestjes de grond gezond kunnen houden. Zo brengen ze onder meer mineralen en stikstof terug de bodem in. En de bemesting dan? Die wordt geleverd door astronautenpoep (net als in de film) en gerecyclede urine. Ook handig: doperwten telen. Die bleken bij experimenten in 2018 zelf namelijk óók mest te produceren.

Al dat pionierswerk levert de toekomstige Marsbewoner voldoende gastronomisch potentieel op, zo toonde Wamelink bij wijze van stunt in 2016 al aan, toen hij in Wageningen een heuse Marsmaaltijd serveerde, bestaand uit een groentenproeverij en aardappelsoep.

Overigens moet je bij een Marskas niet meteen denken aan een glazen exemplaar, zoals op aarde. Deze maand nog liet Wamelink samen met collega’s van onder meer de TU Delft zien dat de krachtiger straling op het Marsoppervlak, onder meer afkomstig van de zon, planten weinig goed doet. In vakblad Frontiers in Astronomy and Space Sciences tekenden ze op hoe bladeren bruine plekken kregen en hoe de uiteindelijke opbrengst van de kas minder was dan gehoopt. Waar op aarde het magneetveld van onze planeet ons tegen kosmische straling beschermt, kun je een Marskas dus maar beter goed beschermen. Het liefst bouw je ze zelfs onder de grond.

Rest nog wel één probleem: de chloorverbinding perchloraat, die niet in de gekochte Nasabodem, maar wel in de échte Marsbodem voorkomt. Duikt dat spul ook diep op Mars in de grond op, dan moeten Wamelink en collega’s op zoek naar een oplossing. De verbinding is namelijk niet alleen giftig voor planten, maar ook voor mensen. Daar helpt zelfs de zelfverzekerde Hollywoodglimlach van Marsbotanicus Matt Damon niet tegen.

Meer over