Kruistocht moet eikenprocessierups uitroeien

Ze heeft er een n bij gekregen, de eikeprocessierups. Maar verder is ze precies wat ze in 1996 ook was: de schrik van alle gemeenten in Midden- en Oost-Brabant....

Van onze verslaggever

LAGE MIERDE

Het beestje vreet bomen kaal met honderdduizenden in processie. Met haar kleine brandhaartjes bezorgt de rups de mens vervelende huidirritaties. Zeker drie miljoen gulden gaven Brabantse gemeenten vorig jaar uit ter bestrijding van de kwelgeest. Zuigen, branden, chemisch spuiten en pogingen om sekslokstoffen in te zetten, het hielp weinig tot niets. 'Omdat er geen beleid achter zat', meent deskundige H. Stigter van de Plantenziektekundige Dienst Wageningen. Dat gaat nu dus veranderen.

De provincie Noord-Brabant heeft besloten de bestrijding te coördineren. Alle gemeenten in Brabant en Noord-Limburg (en twee Belgische provincies) krijgen les in rupsbestrijding. Als ze de aanwijzingen opvolgen, kan de overlast 'met 75 procent teruggebracht worden', vertelde Stigter dinsdag tijdens een persconferentie.

De processierups is de larve van een onbeduidend grijs vlindertje. Zij vreet eikenbladgroen. Omdat de vlinders verschrikkelijk veel eitjes leggen, hebben de daaruit voortkomende larven aan één eik niet genoeg. Ze trekken van boom tot boom om zich te voeden. De rups veroorzaakt sinds 1991 overlast in vooral Zuidoost-Brabant.

Een onderzoek door de GGD onder 162 huisartsen met 432 duizend patiënten in dat gebied leverde een totaal van 6745 klachten op. De brandhaartjes van de rups veroorzaken huidirritatie en jeuk, die overigens meestal met een eenvoudige zalf te bestrijden is. De GGD denkt op basis van de gegevens dat in heel Brabant (1,3 miljoen inwoners) tussen de achttienduizend en twintigduizend mensen met huidirritaties bij de dokter zijn geweest en dat nog veel meer mensen last hebben gehad, maar voor het zalfje naar de drogist zijn gegaan.

Bestrijding is dus in het belang van de volksgezondheid, concludeerde de provincie. Ze vond ook nog een economisch belang: het Brabants Bureau voor Toerisme denkt dat toeristen uit angst voor de rups massaal zullen wegblijven.

De bestrijding van de rups is voor deskundigen al jarenlang een probleem. Er is één heel eenvoudige methode van bestrijding, geeft deskundige Stigter onomwonden toe: de natuur zijn gang laten gaan. 'Het beste is om niks te doen. Je moet zo'n plaag in principe gewoon laten uitrazen. Als we dat hadden gedaan, was hij waarschijnlijk vorig jaar al voorbij geweest.

Door de ad hoc-bestrijding kan de populatie echter niet zo veel groeien dat ze zichzelf uitroeit en blijft het zoeken naar de 'grote verdelger' van buiten. Tegen de eitjes zelf werkt geen middel, dat niet ook de omgeving flink belast. De Plantenziektekundige Dienst heeft onlangs wel in Zuid-Europa een sluipwespje gevonden dat de eitjes vreet, maar weet nog niet of dat ingezet kan worden.

Of en wanneer er (biologisch) gespoten, gezogen of gebrand moet worden, hangt af van de hoeveelheid eitjes die op de bomen in een gebied aanwezig zijn. De gemeenten moeten dat nog deze maand uitzoeken via uitgebreide steekproeven. Daarvoor is zoveel deskundigheid vereist, dat een speciaal eitellings-team de plantsoenendiensten komt opleiden.

De gemeenten draaien zelf op voor alle kosten (waarschijnlijk meer dan drie miljoen). Ze hebben het rijk gevraagd bij te springen, maar dat zegt dat de rupsbestrijding een regionale taak is. 'Ja ja, tot de rups het westen bestormt', zegt een bozige burgemeester Straatsma van Hilvarenbeek (vijftienduizend inwoners), dat sinds 1989 al zeker vijftigduizend gulden aan rupsbestrijding uitgaf.

Meer over