Komen we misschien toch niet uit Afrika

Het gangbare verhaal dat de eerste oermensen vanuit Afrika de wereld zijn ingetrokken in de richting van Azië, is een versimpeling....

Dit schrijft de Leidse archeoloog Wil Roebroeks met een Britse collegavandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Ze komen tot huncontroversiële opvattingen na een inventarisatie van het bewijsmateriaalvoor de zogeheten Out of Africa-theorie. Dat is volgens Roebroeks en RobertDennell van de universiteit van Sheffield minder overtuigend dan in hunvakgebied gemakshalve wordt aangenomen.

Weliswaar zijn er relatief veel fossielen van het geslacht homo inOost-Afrika gevonden, de zogeheten homo ergaster die rechtop liep engereedschappen maakte. Maar daar is dan ook zeer intensief gegraven. InAzië is veel minder onderzoek gedaan en zijn er niettemin ook alvergelijkbare fossielen aangetroffen, onder meer het type-exemplaar vanhomo erectus. Dat is ongeveer een miljoen jaar oud. Het werd in 1891 doorde Nederlander Eugene Dubois gevonden op Java. Ook uit China zijn zulkehomo-vondsten bekend.

Volgens Roebroeks en Dennell is vooral een vindplaats in Georgië, bijDmanisi, binnen de gangbare paleoantropologische theorie onbegrijpelijk.Daar zijn de laatste jaren resten van 1,8 miljoen jaar oude kleine rechtoplopende mensachtigen gevonden. Die lijken op een tussenvorm van de oudereprimitieve voorlopers van de homo in Afrika, Australopithecus. Maar in degevestigde opvattingen is hij te fragiel om daar vanuit Afrika terecht tezijn gekomen.

Volgens Roebroeks en Dennell is de mens van Dmanisi wel degelijk deontbrekende schakel tussen de primitieve Australopithecen en de rechtoplopende gereedschapsmens homo ergaster uit Afrika. Die schakel is in Afrikanog nooit gevonden.

De vroege mensachtige van Dmanisi zou juist vanuit Azië via de Kaukasusnaar Afrika zijn getrokken. Hoe hij in Azië terecht kwam en zichontwikkelde, is nog een open vraag, aldus Nature.

Mogelijk is Azië zelfs het echte kerngebied in de opkomst van de eerstemensachtigen. Intensiever onderzoek in dat werelddeel zou dat kunnenophelderen.

De nieuwe twijfels aan de Out of Africa-theorie staat los van de opkomstvan de moderne mens, homo sapiens, vooral in Europa. Die is volgens demeeste paleontologen nog steeds zo'n 200 duizend jaar geleden inOost-Afrika ontstaan en via het Midden-Oosten Europa binnengetrokken.

Meer over