columntonie mudde

Kom maar door met die suikertaks

null Beeld

In het buitenland is het allang een bewezen succes: de suikertaks. Dus waarom wil ons nieuwe kabinet die belasting pas ‘op termijn’ invoeren?

Tonie Mudde

In de aanbieding bij de Albert Heijn: vier flessen cola van anderhalve liter voor 5,99 euro. Het Voedingscentrum berekende ooit hoeveel suikerklontjes je binnen krijgt bij het drinken van cola. Wie bezwijkt voor deze aanbieding van de Albert Heijn haalt het equivalent van 156 suikerklontjes in huis voor consumptie.

Drankjes als cola zitten bomvol suiker. Beeld Getty
Drankjes als cola zitten bomvol suiker.Beeld Getty

Jarenlang overheerste in politiek Den Haag het idee dat het de eigen verantwoordelijkheid is van burgers om gezonde keuzes te maken en de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven om hun voedingswaren en drankjes niet vol te pompen met calorieën, zout, vet en andere dingen die weliswaar lekker zijn, maar niet goed in de hoeveelheden dat veel mensen ze inslaan.

In 1981 had volgens het CBS 28 procent van de Nederlanders ‘matig overgewicht’. Inmiddels is dat 37 procent. Daarbovenop steeg het aantal landgenoten met ernstig overgewicht in diezelfde periode van 5 naar 14 procent. Dan kun je als regeringsleiders blijven volhouden dat het de schuld van mensen zelf is en van die dekselse voedingsfabrikanten. Maar je kunt ook concluderen: dit kan zo niet langer doorgaan, de overheid moet ingrijpen.

Dat gaat nu eindelijk gebeuren, blijkt uit het nieuwe regeerakkoord. Al is het nog wel in voorzichtige bewoordingen: ‘We bezien hoe we op termijn een suikerbelasting kunnen invoeren en de BTW op groente en fruit naar 0 procent kunnen verlagen.’

Uit het buitenland zijn sterke aanwijzingen dat zo’n suikertaks werkt. Mexico verhoogde via belastingen in 2014 de prijs van drankjes met toevoegde suikers met ongeveer 10 procent. Het gevolg: mensen gingen 8 procent minder van die caloriebommen kopen, en 2 procent meer gezondere dranken. Het leverde de schatkist binnen twee jaar 2,3 miljard euro extra inkomsten op, waarvan Mexico een deel weer uitgaf aan het aanleggen van tappunten met drinkwater bij scholen. Een win-win-win situatie.

Dichterbij huis, in Groot-Brittannië, viel er ook succes te melden. In The British Medical Journal concludeerden wetenschappers dat invoering van een belasting op suikerhoudende dranken ‘precies deed wat de bedoeling was’. Consumenten krijgen minder suiker binnen. En fabrikanten voegen soms zelfs minder suiker toe aan hun drankjes om onder een lager belastingregime te vallen.

Terwijl onze nieuwe regering ‘op termijn’ zo’n suikertaks wil invoeren, is het in het buitenland al een bewezen succes en dendert de problematiek van overgewicht door. In Nederland leidt ongezonde voeding naar schatting tot 12.900 doden per jaar en zes miljard euro aan zorgkosten, is te lezen in een rapport van het RIVM. Zonder extra maatregelen stijgt het percentage volwassenen dat te zwaar is naar verwachting van 50 procent nu, naar 62 procent in 2040.

Het RIVM-rapport is van 2020, de woorden ‘covid’, ‘beperkende maatregelen’ of ‘lockdown’ komen er niet in voor. Terwijl die ook hun stempel drukken, blijkt onder meer uit vragenlijstonderzoek van Maastricht UMC. Driekwart van de kinderen gaf aan minder te bewegen dan voor de uitbraak van de pandemie, thuisonderwijs en gesloten sportverenigingen. Eén op de drie zegt meer ongezonde snacks te eten.

In het zogeheten Nationaal Preventieakkoord spraken Rijksoverheid en meer dan zeventig organisaties de ambitie uit om het aantal Nederlanders dat te zwaar is omlaag te krijgen, van 50 procent nu, naar 38 procent in 2040.

Dat is extreem ambitieus, en dat is goed. Maar dan zou ik die suikertaks maar heel snel invoeren.

Meer over