ColumnMaarten Keulemans

Keelpijn, kuchje: zelftest? Nee, stop! Dan juist niet!

null Beeld

Een coronazelftest? De mevrouw van de apotheek had er zelf ook al een gebruikt, vertelde ze. ‘Want je hebt allemaal wel eens zo’n dagje dat je je niet zo lekker voelt, hè?’ Dus had ze thuis een wattenstaafje in haar neus gedaan, er in elk neusgat viermaal mee in de rondte gedraaid en het geheel vermengd met testvloeistof in een ‘sars-cov-2 rapid antigen test’ van fabrikant Roche gedruppeld.

De sneltests die sinds kort te koop zijn, zijn immers bedoeld voor ‘mensen waarvan vermoed wordt dat ze besmet zijn met covid-19’, zo staat te lezen in de bijsluiter. Dus als je keelpijn krijgt en je ruikt opeens minder: sneltestje ertegenaan, nietwaar?

Nee, stop! Dan juist niet!

‘Ze zijn niet bedoeld om te testen bij klachten’, luidt de tweede zin van een informatiefolder van de Rijksoverheid over de coronazelftest. ‘Zelftesten zijn bedoeld als extra zekerheid, voor mensen die geen klachten hebben.’

De reden is simpel: bij ongeveer een op de vijf mensen mét corona zal de test ten onrechte negatief uitslaan. Waarna zo iemand gerustgesteld naar kantoor gaat, naar opa en oma, of in de apotheek sneltests gaat staan verkopen.

Jammer alleen dat je die informatie er niet gewoon bij krijgt, als je bij de apotheek een sneltest koopt. De overheidsfolder ligt niet bij de apotheek, maar staat ergens op internet, verstopt tussen de webshops die de tests verkopen. ‘De thuistest voor corona heeft veel voordelen’, lees ik bij een zo’n winkel. ‘U hoeft geen afspraak te maken en naar een teststraat te rijden.’

Nee! Bij klachten moet je dus juist wél naar de teststraat!

Gelukkig is het niet overal even erg. De thuistest van Biosynex, zelftest nummer twee die is toegelaten tot de markt, heeft een bijsluiter die wél klopt. En sommige apotheken geven een eigen bijsluiter mee, waarin het ook goed staat.

Maar anders zit dat weer op de website van Hulptroepen.nu, de ‘alliantie’ van Sywert van Lienden en Bernd Damme, die de zelftests importeert. Bij de vraag-en-antwoordsectie klik ik op de vraag: ‘Voor wie is deze sneltest bedoeld?’ Het antwoord: ‘Deze sneltesten kunnen in principe bij iedereen afgenomen worden. Of dat nou een patiënt, collega of omwonende is met of zonder klachten.’

Nee! Niet met, maar zónder klachten! Zónder!

Welke oelewapper is eigenlijk op het lumineuze idee gekomen die zelftests zonder goede uitleg te koop te leggen in de winkel? Je kunt toch op je klompen aanvoelen dat iemand die € 8,95 voor zo’n test neertelt, dat misschien doet omdat hij ergens naartoe moet, maar een beetje hoesterig is? Daar moet toch met koeienletters op staan: niet gebruiken bij corona-achtige klachten? Ik zie de snotterende en kuchende coronapatiënten al rondlopen: ‘Maar ik ben negatief hoor, ik heb mezelf vanochtend nog getest’!

‘Vanuit volksgezondheidsperspectief zou ik willen dat er maximaal wordt ingezet op het bieden van de juiste informatie’, vindt Alma Tostmann, epidemioloog te Nijmegen. Ze loopt zich al weken het vuur uit de sloffen om de juiste informatie over te brengen. ‘Al hang je posters op bij alle verkooppunten, met de informatie van VWS.’

Het ministerie reageert geschrokken – en voortvarend. ‘We hebben contact opgenomen met de fabrikanten van de zelftesten’, reageert de woordvoerder van minister Hugo de Jonge, een etmaal nadat de Volkskrant foto’s van de bijsluiter opstuurde. ‘Zij zullen hun bijsluiter aanpassen, zodat helder is dat wie klachten heeft geen zelftest kan doen.’ Ook heeft het ministerie de zaak aangekaart bij de brancheverenigingen van de apothekers, drogisterijen en supermarkten. ‘Zij nemen dit mee in de informatievoorziening richting de leden, zodat iedereen goed wordt geïnstrueerd bij de aanschaf van een zelftest.’

Mooi natuurlijk. Maar ook raar, dat ze dat nu pas doen, na vragen van de Volkskrant. ‘Mij gaat het om het gevoel van urgentie dat je uitstraalt als je dit vanaf het begin goed op orde hebt’, vindt Tostmann. ‘Ik denk dat dit mij er zo in raakt: dat dit voor mij afbreuk doet aan het urgentiegevoel dat we nog steeds zouden moeten hebben.’

Meer over