Nieuws

Johnson krijgt gelijk: sterftekans ‘Britse variant’ tóch hoger

Opnieuw hebben wetenschappers aanwijzingen gevonden dat de in Engeland ontdekte variant van het coronavirus B.1.1.7 niet alleen besmettelijker is, maar ook dodelijker.

Een ambulancemedewerker helpt een patiënt het Royal London-ziekenhuis in. Beeld AFP
Een ambulancemedewerker helpt een patiënt het Royal London-ziekenhuis in.Beeld AFP

Mensen die de variant oplopen, zouden een 40 tot 60 procent hogere kans hebben om in het ziekenhuis te belanden en om aan covid-19 te overlijden. Concreet zou de verhoging betekenen dat het overlijdensrisico van iemand tussen de 70 en de 85 jaar die positief test, omhoog zou gaan van 5 procent bij de oude variant, naar 7 of 8 procent bij de nieuwe variant. Voor 85-plussers zou de overlijdenskans oplopen van ongeveer 17 procent naar ruim een op de vier bij B.1.1.7.

Dat laat overigens onverlet dat ook B.1.1.7 veruit de meeste mensen niet meer bezorgt dan een griep- of verkoudheidachtige ziekte.

Al vorige maand maakte Boris Johnson bekend dat de nieuwe variant dodelijker lijkt. Aan die uitspraak zaten toen echter veel haken en ogen. Maar nu, na enkele duizenden sterfgevallen, is het bewijs dat de variant ‘geassocieerd is met een toegenomen risico van ziekenhuisopname en sterfte’ alleen maar sterker geworden, schrijft het Britse adviespanel Nervtag in een dit weekeinde gepubliceerd rapport.

Dat ‘gaat tegen de heersende virologische ideeën in’, zegt Marc Bonten, hoogleraar moleculaire epidemiologie bij het UMC Utrecht. ‘Eigenlijk verwacht je dat de evolutie gaat naar minder virulentie, minder schadelijkheid. Maar de cijfers suggereren hier duidelijk iets anders.’

Twaalf onderzoeken

Nog altijd zijn er onzekerheden, tekent de Britse groep aan: zo is het denkbaar dat de resultaten vertekenen doordat B.1.1.7 vaker heeft toegeslagen onder bewoners van verzorgingshuizen. Bovendien heeft men maar voor minder dan een op de tien sterfgevallen kunnen vaststellen welke virusstam erachter zit.

Daar staat tegenover dat de diverse deelanalyses haast allemaal uitkomen op dezelfde, verhoogde sterftekans. Twaalf studies van zes universiteiten en gezondheidsorganisaties, beoordeelde Nervtag. Daarvan vinden er slechts twee géén verhoging van het sterfterisico. Bonten is in elk geval overtuigd: ‘Dit zijn wel heel veel analyses die dezelfde kant op wijzen. Ze zijn stelliger in hun conclusie dan de vorige keer, en dat lijkt me terecht. Dit is geen goed nieuws’, zegt hij.

Virusvariant B.1.1.7 heeft zich inmiddels over 82 landen verspreid, waaronder ook Nederland. De variant is 35 tot 45 procent besmettelijker dan het ‘gewone’ coronavirus, volgens de laatste gegevens. Waarschijnlijk komt dat doordat hij stekels heeft waarmee hij gemakkelijker cellen binnendringt, zodat geïnfecteerden meer virusdeeltjes aanmaken.

Alleen vrouwen

Wat dat betreft is het niet eens zo heel onlogisch dat de variant dus ook dodelijker is, denkt hoogleraar epidemiologie Frits Rosendaal (LUMC). ‘Dit zijn moeilijke analyses’, tekent hij aan. ‘Maar het is op zich best voor te stellen dat als een virus gemakkelijker infecteert, het ook tot ernstigere ziekte leidt.’

Overigens gold de verhoogde overlijdenskans volgens een van de deelstudies die Nervtag aanhaalt alleen voor vrouwen. Een andere analyse, van het London School for Hygiene and Tropical Medicine, kwam weer uit op een sterfterisico van 71 procent hoger voor mannen en vrouwen.

Beter turven

Hoeveel Brits virus er inmiddels rondgaat in Nederland, is niet geheel duidelijk. Volgens de prognoses zou inmiddels zo’n acht op de tien besmettingen in ons land worden veroorzaakt door B.1.1.7, maar dat kan een vertekend beeld zijn, doordat men wat meer aandacht heeft voor plaatsen waar de variant extra rondgaat.

In het Verenigd Koninkrijk heeft men wat dat betreft betere cijfers: de wattenstaafjestest die men daar veel gebruikt slaat stomtoevallig voor B.1.1.7 anders uit dan voor de klassieke variant. Daardoor kan men in Groot-Brittannië de variant veel beter turven dan in andere landen.

Lees ook

Dit zijn vijf redenen waarom de ‘testsamenleving’ voorlopig een visioen blijft
Het was een lonkend perspectief: een ‘testsamenleving’ om de periode te overbruggen tussen het einde van de huidige lockdown en het moment waarop Nederland goeddeels ingeënt is. Waarom zien we er dan in de praktijk nog zo weinig van terug – terwijl er eindelijk testcapaciteit te over is en slimme sneltests klaarliggen?

Virus komt misschien niet van de markt in Wuhan, maar waarvandaan wel?
De WHO-missie in China is beëindigd. Harde conclusies zijn er nog niet, ideeën voor vervolgonderzoek wel. En daaruit blijkt eens te meer dat de missie onder druk van China staat. Zo kregen de wetenschappers deze opmerkelijke opdracht: onderzoek de theorie dat het virus niet uit China, maar uit het buitenland afkomstig is.

Meer over