Jagende bruinvis, molecuul in volle glorie en Chinees bier

Wat gebeurde er op wetenschappelijk gebied deze week?

Redactie
De bruinvis. Beeld anp
De bruinvis.Beeld anp

Bijna altijd raak happen, de bruinvis is er meester in

De bruinvis is een uitstekende jager, en vangt dagelijks meer dan drieduizend visjes. Dat blijkt uit een studie in Current Biology. De bruinvis is het kleinere neefje van de dolfijn en komt ook in de Waddenzee voor. De onderzoekers bevestigden met zuignappen sensoren aan vijf dieren om hun jaaggedrag in het wild te observeren.

Ze analyseerden de klikgeluiden die het zeezoogdier maakt om de prooi via echolocatie te vinden. Bruinvissen blijken alleen op kleine visjes te jagen. Om aan hun hoge energiebehoefte te voldoen, jagen ze de hele dag door met meer dan 550 pogingen per uur, waarvan meer dan 90 procent lukt. Daarmee behoort de bruinvis tot de meest efficiënte jagers op aarde.

Utrechtse fysici hebben ontdekt hoe je elektronen van een molecuul kunt zien

Soms is het probleem van de ene onderzoeker de oplossing voor een ander. Het overkwam de Utrechtse nanofysicus Ingmar Swart en zijn groep. Zij publiceren deze week in Nature Communications een artikel over het waarnemen van de wolk elektronen die zich bevindt om de atoomkernen in een molecuul. Met supergevoelige tastmicroscopen konden tot nog toe wel de posities van de atomen in beeld worden gebracht. Maar de elektronenwolk niet, terwijl die juist de hoofdrol speelt in chemische reacties tussen moleculen. In feite zit de negatief geladen wolk onderzoekers in de weg, hij geeft storingen bij de metingen met de tastmicroscopen, waarbij een ragfijne naald vlak boven het molecuul beweegt en de krachten registreert. Swarts realiseerde zich als eerste dat die storingen ook iets zeggen over de plaats van de elektronenwolk. Door de metingen te doen met een geladen en ongeladen naaldje ontstaan twee vertekende beelden van het molecuul, waarna het verschil in de vertekeningen de wolk verraadt. De onderzoekers hebben voor het eerst de wolken rond twee ingewikkelde koolwaterstoffen in beeld.

null Beeld
Beeld

Duizenden jaren oud 'recept' voor bierbrouwen ontdekt

Zo'n duizend jaar voordat ze gerst gingen gebruiken als voedsel importeerden de Chinezen deze graansoort al om er bier mee te brouwen. Dat ontdekten archeologen die in het noorden van China restanten vonden van voorwerpen die zouden zijn gebruikt bij de productie en opslag van bier. In stukken van potten, trechters en amfora troffen ze sporen van granen als gierst en gerst. Daarmee lijken ze een 5000 jaar oud bierrecept te hebben ontdekt. De voorwerpen zijn gedateerd rond 3000 jaar voor Christus. Opmerkelijk omdat gerst, afkomstig uit het westen van Eurazië, pas na 2000 voor Chr. in China werd gebruikt als hoofdvoedsel. De ontdekking is gepubliceerd in PNAS.

Meer over