ruimtevaart

In astronautenpak op de maan (in Pila, Polen)

Voor zes mensen is de maan twee weken lang niet die heldere bol aan de nachtelijke hemel, maar een klein onderzoekscentrum in Polen. Daar, op een voormalig militair vliegveld, simuleren de zes een ruimtemissie naar onze trouwste kosmische metgezel. Inclusief onhandige astronautenpakken, luchtsluizen en totale sociale isolatie.

George van Hal

Wie straks met een groepje astronauten op de maan wil verblijven of een reisje naar Mars wil ondernemen, moet – los van alle technologische uitdagingen – hier alvast rekening mee houden: heel gezellig wordt het niet.

Wie de buik al snel vol had van alle coronalockdowns, waar je tenminste nog fatsoenlijk kon videobellen met je familieleden en een ommetje in het dichtstbijzijnde park kon maken, moet niet aan een langdurige reis door de kosmos beginnen.

Maandenlang zit je, op reis naar Mars, in een claustrofobisch klein ruimteschip met een handjevol collega’s. En hoewel een retourtje maan wat korter duurt, en het idee van op de maan zijn een hoop vergoedt, is de dagelijkse praktijk opnieuw doorbijten. Want daar zit je dan, in je maanbasis. Wil je een stap buiten de muren zetten, dan moet je jezelf in een oncomfortabel ruimtepak hijsen. Ben je eenmaal, buiten dan zie je nergens rustgevende bomen, kabbelende beekjes of vrolijk fluitende vogeltjes. Je blikveld vult zich slechts met grijze stofhopen, kraters en stenen – waar je ook kijkt.

Hoe mensen zich in zo’n situatie gedragen en of ze het isolement psychologisch ook aankunnen, is nog niet volledig bekend. Vandaar dat vrijwilligers zich met enige regelmaat laten opsluiten om een ruimtemissie te simuleren – zo goed en zo kwaad als dat gaat.

Het beroemdste voorbeeld is vermoedelijk missie Mars-500, waarbij een groep van zes vrijwilligers van verschillende nationaliteiten 520 dagen lang in een klein, nagebouwd ruimteschip verbleef. Hoewel die fictieve reis zonder conflicten verliep, kregen meerdere bemanningsleden gedurende de ‘reis’ last van slaapproblemen en begonnen ze steeds minder te bewegen.

Daarmee vergeleken valt de twee weken durende Eirene-missie in het Poolse onderzoekscentrum Lunares dan nog mee, al is het effect van het fictieve maanverblijf op de persoonlijke levenssfeer net zo groot.

Zes studenten van verschillende nationaliteiten simuleerden het leven op een toekomstige maanbasis en werden daarvoor totaal afgesloten van de buitenwereld. Elke dag hesen ze zich in ruimtepakken om via een luchtsluis het ‘maanlandschap’ te betreden, gehuisvest in de atoombunker naast de koepel waarin de astronauten verbleven. Een beeldverslag van een bijzonder experiment.

De buitenkant van Lunares. Links de bunker met het maanlandschap waarin de astronauten experimenten en expedities kunnen simuleren. De koepel rechts is de habitat, waarin de vrijwilligers twee weken leefden en sliepen.   Beeld Jurriaan Brobbel
De buitenkant van Lunares. Links de bunker met het maanlandschap waarin de astronauten experimenten en expedities kunnen simuleren. De koepel rechts is de habitat, waarin de vrijwilligers twee weken leefden en sliepen.Beeld Jurriaan Brobbel
Het zijn voorwerpen die je niet dagelijks bij elkaar ziet: schoonmaakspullen, helmen zoals men die draagt op de gemiddelde bouwplaats en een authentieke helm van een Russische straaljagerpiloot – die hier moet doorgaan voor ‘astronautenhelm’. De sfeer in Lunares kun je daarom nog het best omschrijven als retro-futuristisch.  Beeld Jurriaan Brobbel
Het zijn voorwerpen die je niet dagelijks bij elkaar ziet: schoonmaakspullen, helmen zoals men die draagt op de gemiddelde bouwplaats en een authentieke helm van een Russische straaljagerpiloot – die hier moet doorgaan voor ‘astronautenhelm’. De sfeer in Lunares kun je daarom nog het best omschrijven als retro-futuristisch.Beeld Jurriaan Brobbel
Een dagelijks terugkerend ritueel is het aantrekken van het ruimtepakken voordat je van de koepel naar de maanbunker mag. Hier helpen de Mexicaanse ingenieur Marcos Eduardo Rojas Ramirez (helemaal links) en zijn collega en landgenoot Diego Pérez Reyes (helemaal rechts) de Poolse medische officier Karina Kijak in haar pak.  Beeld Jurriaan Brobbel
Een dagelijks terugkerend ritueel is het aantrekken van het ruimtepakken voordat je van de koepel naar de maanbunker mag. Hier helpen de Mexicaanse ingenieur Marcos Eduardo Rojas Ramirez (helemaal links) en zijn collega en landgenoot Diego Pérez Reyes (helemaal rechts) de Poolse medische officier Karina Kijak in haar pak.Beeld Jurriaan Brobbel
Het mag dan  niet echt zijn, maar ook tijdens een gesimuleerde missie moet je een wandeling op het maanoppervlak bloedserieus nemen. Hier overlegt vicecommandant Agnieszka Elwartowska met de missieleiding voorafgaand aan haar wandeling in de tot maan omgetoverde voormalige bunker.  Beeld Jurriaan Brobbel
Het mag dan niet echt zijn, maar ook tijdens een gesimuleerde missie moet je een wandeling op het maanoppervlak bloedserieus nemen. Hier overlegt vicecommandant Agnieszka Elwartowska met de missieleiding voorafgaand aan haar wandeling in de tot maan omgetoverde voormalige bunker.Beeld Jurriaan Brobbel
Je ziet er de aarde nooit boven de maanhorizon opkomen en de zwaartekracht is er niet anders dan je gewend bent. Toch helpt het grijze gruis op de grond en de ‘maanrover’ voor de voeten Elwartowska wel bij het inleven tijdens deze gesimuleerde maanwandeling.  Beeld Jurriaan Brobbel
Je ziet er de aarde nooit boven de maanhorizon opkomen en de zwaartekracht is er niet anders dan je gewend bent. Toch helpt het grijze gruis op de grond en de ‘maanrover’ voor de voeten Elwartowska wel bij het inleven tijdens deze gesimuleerde maanwandeling.Beeld Jurriaan Brobbel
Wie wil eten op de maan, moet niet rekenen op verse tomaten of sappige komkommers. Elke kilogram die je vanaf de aarde naar de ruimte moet versturen met een raket, kost zodanig veel brandstof dat astronauten zich in werkelijkheid moeten voeden met iets logistiek verantwoorder materiaal. In Lunares staat dit zakje gevriesdroogd voedsel daarom op het menu voor de lunch. Beeld Jurriaan Brobbel
Wie wil eten op de maan, moet niet rekenen op verse tomaten of sappige komkommers. Elke kilogram die je vanaf de aarde naar de ruimte moet versturen met een raket, kost zodanig veel brandstof dat astronauten zich in werkelijkheid moeten voeden met iets logistiek verantwoorder materiaal. In Lunares staat dit zakje gevriesdroogd voedsel daarom op het menu voor de lunch.Beeld Jurriaan Brobbel
Hoe je van zo’n zakje gevriesdroogd spul dan toch nog wat lekkers maakt? Met heet water en de nodige fantasie. Hier bereiden medische officier Karina Kijak uit Polen en de Cypriotische hoofd data Eleonora Kaiser de lunch voor met waterkokers. Het plastic bestek geeft de maaltijd letterlijk wat extra kleur.  Beeld Jurriaan Brobbel
Hoe je van zo’n zakje gevriesdroogd spul dan toch nog wat lekkers maakt? Met heet water en de nodige fantasie. Hier bereiden medische officier Karina Kijak uit Polen en de Cypriotische hoofd data Eleonora Kaiser de lunch voor met waterkokers. Het plastic bestek geeft de maaltijd letterlijk wat extra kleur.Beeld Jurriaan Brobbel
Uiteraard zit de leefkoepel niet direct vast aan de maanbunker. Wie een maanwandeling wil ondernemen moet eerst nog door een heuse luchtsluis, zoals Kijak en Kaiser hier doen.  Beeld Jurriaan Brobbel
Uiteraard zit de leefkoepel niet direct vast aan de maanbunker. Wie een maanwandeling wil ondernemen moet eerst nog door een heuse luchtsluis, zoals Kijak en Kaiser hier doen.Beeld Jurriaan Brobbel
Maanwandelingen zijn niet zomaar doelloos achter een rover aanwandelen, de simulatieastronauten oefenen tijdens hun verblijf óók allerlei taken die astronauten straks tijdens een langdurig verblijf op de maan ook in werkelijkheid moeten doen. Zo zetten Kaiser en Kikjak hier bijvoorbeeld een zonnepaneel in elkaar, terwijl één van hun collega's de handelingen vastlegt voor het thuisfront op aarde.   Beeld Jurriaan Brobbel
Maanwandelingen zijn niet zomaar doelloos achter een rover aanwandelen, de simulatieastronauten oefenen tijdens hun verblijf óók allerlei taken die astronauten straks tijdens een langdurig verblijf op de maan ook in werkelijkheid moeten doen. Zo zetten Kaiser en Kikjak hier bijvoorbeeld een zonnepaneel in elkaar, terwijl één van hun collega's de handelingen vastlegt voor het thuisfront op aarde.Beeld Jurriaan Brobbel

Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Meer over