ColumnIonica Smeets

Ik viel de vergadering binnen bij: ‘Dat was het laatste onderwerp.’ Het bleek al zomertijd bij de Amerikanen

null Beeld

Dit jaar kreeg ik eerder dan verwacht te maken met de zomertijd. Twee weken terug logde ik op maandagmiddag in bij een Amerikaanse vergadering die volgens de aankondiging om 8.00 AM Pacific Time zou beginnen. Ik had de vrijdag daarvoor netjes opgezocht dat dit in onze tijdzone 17.00 uur was. Maar ik viel de vergadering binnen bij de zin: ‘Dat was het laatste onderwerp. Hebben jullie nog vragen?’ De Amerikanen bleken dat weekeinde te zijn overgegaan op zomertijd en ik was dus een uur te laat.

Ik maakte hier een grapje over op Twitter. Nu is dat medium vaak een bak vol haat en ellende, maar mijn tijdlijn was weer eens een haven van leerzame en vrolijkmakende berichten. Zo weet ik nu dat er handige sites zijn waar je de tijd voor een bepaalde locatie en dag kunt omrekenen.

Ik leerde ook dat de zomertijd in de Verenigde Staten niet overal hetzelfde gaat. Sikke Kingma meldde dat dit tot verwarrende toestanden kan leiden: ‘Ik kwam eens erachter dat Arizona, anders dan Utah waar ik was, geen zomertijd heeft, behalve in Navajo Nation (waar m’n geboekte rondrit léék te beginnen), m.u.v. Hopi Nation dáárbinnen, m.u.v. de Navajo-exclave dáárbinnen... ik ben toen gewoon maar een uur eerder op pad gegaan.’

Maar het heerlijkste was het essay van Benjamin Franklin dat Ad Fijtam me aanraadde, waarin hij bepleitte dat mensen handiger gebruik moesten maken van zonlicht. Nadat Franklin de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring en grondwet had helpen opstellen, werd hij ambassadeur in Frankrijk. In 1784 schreef hij een schertsende brief naar Journal de Paris over een mogelijke bezuiniging die hij per toeval ontdekte.

‘Een toevallig schielijk gedruisch deed mij omtrent zes uur in den morgen ontwaken.’ Tot Franklins grote verbazing bleek op dit idioot vroege tijdstip de zon al op én licht te geven. Met vrolijke zelfspot sloeg Franklin aan het rekenen. Normaal lag hij tot twaalf uur ’s middags in bed met de luiken dicht en zat hij vervolgens ’s avonds uren bij kaarslicht. En dat terwijl kaarsen duur zijn en de zon gratis is! Hij becijferde dat Parijzenaren, als ze net zo’n ritme hadden als hijzelf, tussen maart en september 128.100.000 uur onnodig bij kaarslicht zaten – een verspilling van miljoenen!

Franklin deed allerlei geestige voorstellen om Parijzenaren aan te moedigen om eerder op te staan en zonlicht in plaats van kaarsen te gebruiken: een belasting op ramen met verduisterende luiken of een maximaal aantal kaarsen per gezin per week. Hij kwam ook met een optie die verdacht veel als een avondklok klinkt: ‘Men zette van ’s gelijken posten uit om alle rijtuigen enz. optehouden die de straat na zonnenondergang mogten overrijden, uitgezonderd de rijtuigen van Geneesheren, Heelmeesters en Vroedvrouwen.’

Franklin verzon van alles, maar hij kwam nog niet op het idee om de klok te verzetten. Het duurde tot 1907 voor iemand dat serieus opperde. Ik weet in elk geval wat ik ga doen met dat extra uur licht in de avond: meer werk van Benjamin Franklin lezen.

Meer over