ColumnJoost Zaat

Hugo, het is hartstikke decadent om zo veel vaccins te verspillen

Huisarts Joost Zaat Beeld
Huisarts Joost Zaat

‘Er liggen nog vier volle flacons AstraZeneca-vaccins in de koelkast’, zegt de assistente in de piepkleine plattelandspraktijk waar ik deze week werk. Die hadden elders in de wereld in 44 armen gespoten kunnen worden. Eerder berichtte een huisarts op Twitter al dat er 11 duizend vaccins in een middelgrote regio met 150 huisartsen over waren. En zo liggen er in heel Nederland naar schatting nog 100- tot 200 duizend vaccins in huisartsenkoelkasten te wachten. Daar kun je dus 100 duizend mensen mee beschermen.

Coronachef Hugo de Jonge heeft het draagvlak voor AZ-vaccins met buitengewoon veel ijver ondermijnd met vaccinatiestops, rare leeftijdsverdelingen en boodschappen als ‘ook andere vaccins zijn mogelijk als u het vraagt’. Intussen zegt hij wel dat ‘niet vaccineren decadent is’. Al maanden wisten huisartsen dat ze door dit geharrewar voor de tweede ronde minder vaccins nodig zouden hebben, maar ze konden hun bestelling niet aanpassen. Computer says no: u moet hetzelfde aantal als de eerste keer bestellen.

Maandagmiddag bracht het ministerie met veel bombarie een bericht naar buiten dat niet-gebruikte vaccins naar Tanzania en Namibië gaan. Zoals vaker bij Hugo’s coronaboodschappen is het schoonpoetserij, want alleen de vaccins die nog niet aan huisartsen zijn geleverd gaan nu met zijn zegen het vliegtuig in. Bij huisartsen ‘kan het overgebleven vaccin door RIVM-vaccinmakelaars worden opgehaald om in Nederland nog te worden gebruikt’, schreef een van Hugo’s berichtenschrijvers. Hallo minister, er is geen enkele Nederlander over die een AZ-vaccin nodig heeft. De vaccins moeten dus de gehaktmolen in, want ze zijn van Hugo en niet van huisartsen, laat staan van mensen elders.

Terwijl dit persbericht hun eigen deur uit ging, overlegden ambtenaren nog met huisartsen over een alternatief. In de weken daarvoor maakten beroepsverenigingen, ziekenhuizen, prullenbakvaccinhuisartsen met hun systeem om verspilling te voorkomen en het ministerie van Volksgezondheid in Namibië al wel echte plannen. Alles geregeld, toestemming van Inspectie, gekoelde autootjes, centraal inzamelen via ziekenhuizen en hup het vliegtuig in. Huisartsen kunnen dingen simpel regelen.

Op het allerlaatst liep het juristen van VWS dun door de broek. Toen kwamen ze met het argument dat huisartsen de vaccins misschien niet koud genoeg hadden bewaard en fabrikanten willen weten waar vaccins blijven. Hugo heeft er een handje van huisartsen de schuld van alles te geven: voordringen, vaccins verkwisten, te eigenmachtig dat prullenbakvaccinsysteem uit de grond stampen en niet doorgeven van data aan het RIVM (wat ook ons probleem niet was maar van ict-leveranciers).

Hallo minister, eerst werkten huisartsen zich over de kop, persten hun assistentes na je Twitterberichtjes nieuwe groepjes te vaccineren mensen uit hun systemen, verzonnen enthousiaste dokters – tegen je zin – de prullenbakvaccinwebsite. En nu zetten we zeker al die flacons in de vensterbank om daar lekker op te warmen? Allemaal lulkoekargumenten en beledigende wartaal.

Ik ben een ouwe man, maar hier word ik pislink om. Hugo, het is hartstikke decadent om zoveel vaccins te verspillen. Voorlopig komt het niet meer goed tussen huisartsen in het veld en VWS. Mark, doe er vandaag nog wat aan.

Joost Zaat is huisarts

Meer over