Nieuws

Hoogste prijzen Nederlandse wetenschap voor onderzoek naar vaccins, vergroening en inclusief opvoeden

Studies naar kansenongelijkheid in de samenleving, naar de invloed van algoritmes op de democratie, naar infectieziekten en naar groenere energie: alle zes de wetenschappers die dit jaar de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap krijgen, doen onderzoek dat maatschappelijke impact heeft.

Judi Mesman krijgt een Stevinpremie voor haar onderzoek naar inclusief opvoeden en haar inzet voor sociale rechtvaardigheid. Beeld Erik Smits
Judi Mesman krijgt een Stevinpremie voor haar onderzoek naar inclusief opvoeden en haar inzet voor sociale rechtvaardigheid.Beeld Erik Smits

Vrijdagochtend heeft onderzoeksfinancier NWO de zes winnaars bekendgemaakt van de jaarlijkse Spinoza- en Stevinpremies. Zij ontvangen elk een budget van 2,5 miljoen euro, vrij te besteden aan wetenschappelijk onderzoek.

Hoogleraar Katalyse en oppervlaktechemie Marc Koper van de Universiteit Leiden doet onderzoek op het terrein van elektrochemie dat een fundamentele bijdrage levert aan een groenere energievoorziening. José van Dijck, hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht onderzoekt wat de invloed is van digitale platforms, data en algoritmes op de democratie. Zij ontvangen beiden een Spinozapremie, waarbij de nadruk ligt op fundamenteel wetenschappelijk onderzoek dat kan worden ingezet voor maatschappelijke vraagstukken.

Ook een Spinozapremie krijgen quantumnanowetenschapper Lieven Vandersypen van de TU Delft en Maria Yazdanbakshsh van de Universiteit Leiden. Yazdanbakshsh deed de spectaculaire ontdekking dat parasitaire infecties mensen niet alleen ziek, maar ook beter kunnen maken doordat het immuunsysteem weerbaarder wordt. Dankzij haar onderzoek wordt het mogelijk zowel betere vaccins te ontwikkelen tegen parasitaire infecties als betere geneesmiddelen tegen ontstekingsziekten.

Genderstereotypering

Bij de Stevinpremies wordt in de eerste plaats de maatschappelijke impact van wetenschappelijk onderzoek beloond. Die prijzen gaan naar cybersecurityspecialist Bart Jacobs, hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen, en naar Judi Mesman, die aan de Universiteit Leiden onderzoek doet naar inclusief opvoeden en naar hoe vooroordelen en genderstereotyperingen ontstaan. Mesman ‘zet zich breed in voor sociale rechtvaardigheid’, schrijft de Stevincommissie en is ‘als bestuurder en wetenschapper actief in het bestrijden van racisme’.

In een uitgebreid interview in de Volkskrant zegt Mesman dat activisme en wetenschap bij haar in elkaar over lopen. ‘Ik kan niet de neutrale wetenschapper uithangen. Dat kan niemand, trouwens: geen enkele wetenschapper is volstrekt neutraal.’

Meer over