Ginkgo-boom moet zich nog bewijzen

Extracten van de ginkgo-boom helpen niet tegen geheugenklachten, lijkt nieuw onderzoek uit te wijzen. Lijkt, want zekerheid is er niet....

MENSEN MET dementie of geheugenklachten, zo beweren onderzoekers al jaren, hebben baat bij extracten van de ginkgo-boom. Die stelling is nu voor het eerst ondergraven. Volgens een studie van de Universiteit Maastricht (UM) werken de extracten helemaal niet.

Tien jaar geleden deed de universiteit al een uitgebreide literatuurstudie naar de effectiviteit van alternatieve geneeswijzen en voedingssupplementen. Het viel op dat ginkgo-extracten er zeer gunstig uitsprongen. Enkele tientallen onderzoeken gaven aan dat de extracten een positief effect hebben op geheugenstoornissen en dementie. Andere studies toonden aan dat ginkgo ook helpt tegen etalagebenen, waarbij de benen onvoldoende zijn doorbloed.

De bevindingen leken destijds te mooi om waar te zijn, vertelt ir. Martien van Dongen, docent bij de vakgroep Epidemiologie in Maastricht. Daarom werd besloten een nieuw onderzoek naar ginkgo te doen, nu voor het eerst in Nederland. De Duitse firma Willmar Schwabe in Karlsruhe, die ginkgo-extracten produceert, liet weten de studie, waarop Van Dongen afgelopen vrijdag promoveerde, te willen financieren.

Ginkgo-extracten worden gemaakt van de bladeren van de boom Ginkgo biloba. Al drieduizend jaar voor Christus gebruikten de Chinezen deze bladeren als heilzaam middel tegen allerlei ziekten, zoals astma, longaandoeningen, geheugenklachten en impotentie. In de achttiende eeuw haalde West-Europa de ginkgo in huis als sierheester. Willmar Schwabe lukte het in 1965 om medicinale ginkgo-extracten te maken. Vanaf dat moment is vooral in Duitsland het gebruik enorm gestegen. In Nederland is ginkgo veel minder bekend. Wel zijn hier allerlei ginkgo-preparaten te koop bij apotheek, drogist of reformwinkel. Eén ervan is vorig jaar officieel geregistreerd als middel tegen etalagebenen.

De hypothese is dat ginkgo-extracten de doorbloeding bevorderen. Ze zouden het samenklonteren van bloedplaatjes afremmen, de viscositeit (stroperigheid) van het bloed verlagen en bloedvaten verwijden. Los daarvan zouden ze ook de stofwisseling van zenuwcellen gunstig beïnvloeden.

Bij de effectstudie ging de Maastrichtse onderzoeker ervan uit dat ginkgo waarschijnlijk iets in het lichaam doet. Daarom besloten ze niet alleen na te gaan of ginkgo-extracten effectief zijn bij beginnende dementie en geheugenklachten, ze wilden ook kijken of een hogere dosering beter werkt dan een lagere.

Voor de studie werden 214 bewoners van verzorgingstehuizen onderzocht: 63 met beginnende dementie en de overigen met geheugenklachten. De gemiddelde leeftijd bedroeg 82 jaar. De proefpersonen werden onderverdeeld in drie groepen: één die 24 weken lang dagelijks neppillen kreeg, één die per dag 160 milligram ginkgo moest slikken en één die 240 milligram daarvan gebruikte.

Van Dongen: 'Het effect van ginkgo was nihil. Zowel in de placebogroep als in de ginkgogroepen gingen mensen licht voor- of achteruit. Uiteraard waren we toch verbaasd, omdat al die vorige studies zo gunstig uitvielen voor ginkgo. Bovendien zijn de laatste jaren in het buitenland nog andere, goede onderzoeken gedaan waaruit bleek dat ginkgo positief werkt.'

Twijfel alom, geeft Van Dongen toe. Samen met de firma Willmar Schwabe - volgens dit bedrijf zeggen de Maastrichtse onderzoeksresultaten niet zoveel - is gekeken of er geen fouten zijn gemaakt tijdens de studie. Die werden niet gevonden. Verdere studie moet opheldering verschaffen, denkt Van Dongen.

Meer over