Gemiddeld is de massa best slim

Een van de valkuilen waarvoor de commissie De Wit, die voor de Tweede Kamer onderzoek gaat doen naar de kredietcrisis, moet oppassen is het geloof in het superieure intellect van de enkeling....

Elk brein afzonderlijk kan slechts een beperkt beeld van de werkelijkheid vormen, ieder individu heeft zijn eigen blinde vlekken. In groepsverband kun je die echter camoufleren, zoals ook wordt aangetoond in de televisiequiz ‘Lotto Weekend Miljonairs’. Kandidaten kunnen, als ze het antwoord op een vraag niet weten, de hulp inroepen van het publiek dat op kastjes het juiste antwoord (A, B of C) indrukt. De gedachte is dat het juiste antwoord de meeste stemmen krijgt – wat overigens niet altijd het geval is.

Door een gemiddelde te destilleren uit de meningen van verschillende experts vallen veel van de individuele fouten tegen elkaar weg. Daarom ook zijn in de commissie De Wit verschillende politieke en ideologische stromingen vertegenwoordigd.

De wijsheid van de massa is superieur aan individuele kennis. Maar wat moet je doen als je het advies van de massa niet bij de hand hebt? De Zwitserse psycholoog Stefan Herzog liet studenten de data schatten van verschillende historische gebeurtenissen. Geheel volgens verwachting blijkt de gemiddelde schatting van twee studenten in de regel zorgvuldiger dan individuele schattingen.

Herzog liet vervolgens een deel van hen een poging doen om de wijsheid van de massa individueel na te bootsen. De instructie luidde: ‘Veronderstel dat je eerste schatting verkeerd was. Welke overwegingen zouden daar de oorzaak van kunnen zijn geweest. En wat zou dat betekenen? Was de eerste schatting te hoog of te laag? Maak op basis van deze overwegingen een nieuwe schatting.’

Herzog toont aan dat je door het gemiddelde te nemen van zo’n eerste en tweede schatting dichter bij de waarheid komt. Zo betrouwbaar als het gemiddelde van de schattingen van twee verschillende breinen wordt het niet, maar een individu kan de wijsheid van de massa wel benaderen. Ook als de commissie De Wit onderling blijft bekvechten, is er hoop op een zinvol eindrapport.

Reageren? psychologie@hartenziel.nl

Meer over