Geen sjoege van een watjekouw

Era Gordeau, de winnares van het Groot Dictee, is lerares Nederlands in Emmen. Na vijf jaar werden eindelijk weer de favoriete Vlamingen geklopt....

Morrend drommen de Vlaamse deelnemers het gebouw van de Eerste Kamer uit. Voor het eerst in vijf jaar komt de winnaar van Het Groot Dictee der Nederlandse Taal niet uit hun midden, en dat is wennen. 'Hoe laat vertrekt de bus naar huis?', vraagt Lotte Dries met een gezicht waarvan valt af te lezen dat het haar niet vroeg genoeg kan zijn.

In het Nederlandse kamp is de timide houding van vóór het Dictee omgeslagen in bravoure. 'De zogenaamd onaantastbare Vlamingen zijn verslagen', roept een trotse Nederlander. Een andere gaat op zoek naar de Vlaming met wie hij in de pauze had gewed dat dit toch echt de avond was dat er weer eens een Nederlander zou gaan winnen. 'Een grote gok, inderdaad, maar sommige Vlamingen gedroegen zich zo hooghartig, ik moest wel.'

Zelfs juryvoorzitter Henk Vonhoff kon bij de bekendmaking zijn enthousiasme over de nationaliteit van de winnaar nauwelijks verhullen. Enkele minuten daarvoor had hij nog trots gesproken over de tot Belg genaturaliseerde Nederlander Jef Rademakers (27 fouten). 'Hebben we eindelijk een goeie Hollander, wordt-ie Belg.'

Winnares Era Gordeau, lerares Nederlands uit Emmen, was extra gebrand op een overwinning. 'Ik las vanmorgen zo'n vervelend artikel over het Dictee. Iedereen ging er al van uit dat de Nederlanders zouden worden ingemaakt. Toen wist ik: ik moest hier maar eens gaan winnen.'

Gordeau maakte vijf fouten en bleef daarmee vier Vlamingen voor: Robert van Hollebeke had zes fouten en Steven Pype zeven. De Vlaamse programmamaker Jan Leyers (met elf fouten de beste prominent) eindigde samen met Johan Ervyn op de vierde plaats.

De winnares bereidde zich met haar leerlingen voor op het Groot Dictee. 'Zij hebben míj voor de verandering eens overhoord.' De moeilijkheidsgraad viel Gordeau, ondanks het recordaantal fouten (gemiddeld 33), mee. 'Vorige jaren was het lastiger.'

De titel van het Dictee luidde Het jachtige bestaan. De deelnemers hadden vooral moeite met de woorden watjekouw, jantje-van-leiden, benedictijner monniken en balkenbrij.

De meeste Vlamingen hebben het gevoel te zijn benadeeld door een veelheid aan 'Nederlandse woorden'. Collectief struikelden zij over sjoege, voor de meeste Nederlanders wel bekend, voor Vlamingen abracadabra. 'Ik heb het opgeschreven als shuge', zegt de Vlaamse Margot Vingerhoedt, met vijftien jaar de jongste deelnemer aan het Dictee.

Jef Rademakers, die tien jaar geleden het televisieconcept voor het Groot Dictee bedacht, windt zich er enorm over op. 'Mijn land- en lotgenoten zijn sterk benadeeld door dat soort krankzinnige woorden. En wat dacht je van watjekouw, dat kennen wij Vlamingen helemaal niet.' Híj wel, natuurlijk, hij heeft er genoeg gekregen in zijn leven.

D66-ministers Roger van Boxtel en Laurens-Jan Brinkhorst ('Tuurlijk doen wij mee, D66 is immers een open en transparante partij') ontgaat deze opwinding, zij hebben genoeg aan hun eigen fouten. Brinkhorst: 'Ik lees al jaren het tijdschrift Onze taal, maar er zat een groot aantal woorden tussen dat ik niet kende.'

Van Boxtel, die voor alle zekerheid onderweg naar Den Haag nog even de eerste pagina's van het 'Groene boekje' heeft doorgenomen, wil niet uitweiden over zijn score. 'Laten we het erop houden dat ik er hard over denk op bijles te gaan.'

Tot grote problemen leidde ook het gsm'etje. TMF-veejay Sylvana Simons ('Heel veel fouten, meer zeg ik er niet over') schreef G.S.M.-tje, FNV-voorzitter Lodewijk de Waal (32 fouten) noteerde gsm-etje. Bijna goed. De jury besloot het maximumaantal fouten voor dit ene woord op drie te stellen. Tot grote opluchting van nagenoeg iedereen.

Ook grote moeite met de opgaven hadden de vijf buitenlanders die door de organisatie waren uitgenodigd, omdat het de tiende aflevering was van het Dictee. De Zuid-Afrikaanse schrijver André Brink dacht aanvankelijk dat hij was uitgenodigd voor een conferentie over de Nederlandse taal.

'Wij kennen in Zuid-Afrika het woord dictee helemaal niet. Maar nu blijkt dat ik op televisie kom! Ik ben blij dat ik nog net voor vertrek naar Nederland een groen boekje te pakken heb kunnen krijgen.' Het resultaat valt hem niet tegen, maar ook dit jaar geldt: over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd.

Meer over