postuumClive Sinclair

‘Europese Steve Jobs’ Clive Sinclair stond aan de wieg van de betaalbare computer

Sir Clive Sinclair in zijn elektrische C5, 1985. Beeld Getty
Sir Clive Sinclair in zijn elektrische C5, 1985.Beeld Getty

Sir Clive Sinclair maakte zich veertig jaar geleden onsterfelijk met de betaalbare thuiscomputer ZX Spectrum. Met andere uitvindingen was hij zijn tijd te ver vooruit. De Britse uitvinder overleed donderdag op 81-jarige leeftijd.

‘Het waren de ideeën, de uitdagingen, die hij spannend vond. Hij kwam met een idee en zei dat het geen zin heeft om te vragen of iemand het wil, omdat ze het zich toch niet kunnen voorstellen.’ Deze woorden van dochter Belinda Sinclair in The Guardian typeren de uitvinder misschien wel het best.

Die houding – die zowel grote successen als grandioze mislukkingen opleverde – doet denken aan die van die andere, veel beroemdere computerpionier: Steve Jobs. De Apple-oprichter moest ook niets van marktonderzoek hebben: ‘Vaak weten mensen niet wat ze willen, totdat we ze het laten zien.’

Uitvinder pur sang

Sir Clive Sinclair overleed donderdag op 81-jarige leeftijd. De Brit was uitvinder pur sang; tot vorige week nog werkte hij aan nieuwe vindingen. Het bekendst is hij van zijn goedkope thuiscomputers, die hij vanaf 1980 op de markt bracht. Dat begon met de Sinclair ZX80, die in zijn thuisland nog geen honderd pond kostte. Het was een simpel kastje met toetsenbord dat op een tv-toestel moest worden aangesloten.

Sinclair met zijn succesvolste vinding, de ZX Spectrum. Beeld Getty
Sinclair met zijn succesvolste vinding, de ZX Spectrum.Beeld Getty

Het grote succes kwam in 1982 met de ZX Spectrum. Ook deze thuiscomputer werkte in combinatie met een tv-toestel, terwijl de programma’s werden opgeslagen en geladen met een cassetterecorder, zoals toen gebruikelijk was. De Spectrum had een opvallend ontwerp en een typerend rubberen toetsenbordje. De nog altijd lage aanschafprijs zorgde ervoor dat die computer een hit werd. Andere thuiscomputers, zoals de Apple II, kostten destijds veel meer. Het bedrijf van Sinclair was het eerste ter wereld dat meer dan een miljoen computers verkocht.

Voor veel mensen was de ZX Spectrum of de concurrerende Commodore 64 dan ook de eerste kennismaking met een computer. Je kon erop programmeren, maar er waren ook meer dan duizend games voor de ZX beschikbaar.

Voorbeeld voor Musk

Van het allereerste concert dat de Britse punkband Sex Pistols gaf, gaat het verhaal dat iedere bezoeker later een bandje begon. Van de jonge eigenaren van de ZX Spectrum kan met een vergelijkbaar gevoel voor overdrijving gezegd worden dat ze later een techbedrijf oprichtten. Elon Musk is een van hen. ‘Ik hield van die computer’, schrijft de Tesla-voorman op Twitter in een eerbetoon aan Sinclair, die in 1983 werd geridderd vanwege zijn bijdrage aan de Britse computerindustrie.

Het succes van de ZX Spectrum kwam niet uit de lucht vallen. Begin jaren zestig van de vorige eeuw startte Sinclair zijn eigen bedrijf, Sinclair Radionics, na enkele jaren als techjournalist te hebben gewerkt. Hij ontwikkelde kleine en goedkope rekenmachines, waaronder de dunne en succesvolle Sinclair Executive. Deze staat te boek als de eerste zakrekenmachine.

Na het succes van de ZX Spectrum volgde echter een serie opmerkelijke flops. De bekendste is waarschijnlijk de elektrisch aangedreven C5-driewieler uit 1985. Sinclair had hoge verwachtingen en dacht minimaal honderdduizend karretjes per jaar te verkopen.

Dat lukte bij lange na niet: de slome en weinig krachtige C5 flopte totaal, en de miljoenen die Sinclair ooit met de verkoop van zijn homecomputers had binnengeharkt, verdampten in rap tempo. Het weerhield hem er niet van zich ook daarna op vervoer te richten, met bijvoorbeeld de vouwbare Zike-e-bike.

De C5 in Londen, 1985. Beeld Getty
De C5 in Londen, 1985.Beeld Getty

Baanbrekende producten

Ook andere vindingen tonen zijn visionaire karakter aan. Zo bracht de Brit al in 1983 een draagbare mini-tv met plat scherm op de markt, de TV80. Het werd geen succes. Zijn vindingrijkheid heeft ervoor gezorgd dat Sinclair ook de boeken ingaat als iemand die zijn tijd té ver vooruit was. Het zal hem vermoedelijk weinig hebben geïnteresseerd. Het ging hem immers altijd om het bedenken van nieuwe, baanbrekende producten.

Sir Clive Sinclair met de voorganger van de later geflopte TV80, de Sinclair MTV1 Micro Vision ‘pocket television’ uit 1977. Beeld Getty
Sir Clive Sinclair met de voorganger van de later geflopte TV80, de Sinclair MTV1 Micro Vision ‘pocket television’ uit 1977.Beeld Getty
Meer over