Een moeilijk Dictee, ook als je spiekt

Het Dictee, geschreven door Kristien Hemmerechts, was voor velen dit jaar een kwestie van veelvuldig gokken...

Van onze verslaggeefster Samira Ahli

Den Haag ‘Dat schrijven wij gewoon met een c, kijk maar’, zegt Luc Panis (57), terwijl hij zijn colbert opengooit. In de voering is een label met zijn naam genaaid. Luc met een c, op zijn Vlaams, want de winnaar van het negentiende Groot Dictee der Nederlandse Taal is een Vlaming.

Panis zegt geen woordenlijsten uit het hoofd te hebben geleerd, alleen een paar dagen van tevoren de leidraad uit het Groene Boekje nog eens te hebben doorgenomen. Het dictee, dat mede door de Volkskrant wordt georganiseerd, is dit jaar door de Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts opgesteld. Luc Panis maakte acht fouten. ‘Bij een stuk of acht woorden had ik zo mijn twijfels’, zegt Panis, die in het dagelijks leven advocaat is. ‘Ik had niet gedacht dat het Onzevader met een hoofdletter was.’

Anneke Neijt, hoogleraar taalkunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en het nieuwste jurylid van het Dictee, zou hem eerder hebben geadviseerd om lijstjes met moeilijke woorden te leren. Want de leidraad van het Groene Boekje is wat Neijt betreft niet helder en streng genoeg.

En moeilijk is het, spellen, zegt Neijt. Wat heet, de Nederlandse spelling na de laatste twee spellingswijzigingen is ‘een opzoekspelletje’ geworden. Het is meer dan eens een kwestie van gokken welke schrijfwijze de juiste is.

Dat deelnemers naar de spelling van woorden hebben moeten gissen, staat vast. ‘Er zaten blijkbaar veel woorden in die de mensen niet kenden’, concludeerde jurylid Ludo Permentier. ‘Men gaat gokken en dan komen er de wonderlijkste dingen uit. Je hebt zó vier of vijf fouten in een woord.’

Het gemiddelde aantal fouten komt met 34 niet aan het record van 2003 (39 fouten). Maar een moeilijk Dictee was het: vorig jaar was het gemiddelde aantal fouten 19. Zoals gewoonlijk was het de score van de Nederlandse prominenten die het gemiddelde naar beneden – of, om precies te zijn, naar boven – haalde. Zij maakten gemiddeld 48 fouten.

‘En dan te bedenken dat ik vroeger bij dictees de beste van de klas was’, zegt acteur Ali Cifteci na afloop. ‘Ik was nog beter dan mijn Nederlandse klasgenoten!’ Nu wil hij over zijn uiteindelijke score liever niet uitweiden. En daarin is hij niet de enige.

De enige Nederlandse prominenten die nog enigszins met opgeheven hoofd de Eerste Kamer konden verlaten, zijn actrice Carine Crutzen en wielrenster Marianne Vos, die samen de tweede plek innemen onder hun landgenoten. ‘Maar het zweet stond me wel in de handen’, zegt Vos.

Alleen dichter en negenvoudig deelnemer Bart Chabot was met 27 fouten een nog betere speller dan Crutzen en Vos. Maar ook hij haalde het niet bij de Vlamingen. De Vlaamse prominenten stalen de show door overtuigend de eerste, tweede en derde plaats te veroveren onder de prominenten van beide landen.

Onder de niet-prominente deelnemers wist de Bossche architect Jasper Dekker de Nederlandse eer te redden. Hij eindigde met twaalf fouten op een met twee Vlamingen gedeelde tweede plaats.

‘Dat wordt lachen op kantoor’, zegt Dekker. ‘Ze komen nu al steeds aan mij vragen hoe je woorden spelt.’

Meer over