Een kleine stap

Uit een NASA-bunker vol onbekend archiefmateriaal stelde de Amerikaanse fotograaf Michael Light het boek Full Moon samen. Foto's van maanlandingen zijn genoegzaam bekend, maar Light maakt er een spectaculair beeldverhaal van....

Wie ouder is dan pakweg 36 jaar en het boek Full Moon doorneemt, hoort opnieuw het piepje-met-ruis dat de gesprekken tussen de bemanning van de Apollo 11 en Houston Mission Control begeleidde. Mogelijk krijgt hij het opnieuw benauwd bij de gedachte dat er drie kwartier lang geen contact met de aarde mogelijk is, als de Command Service Module zich achter de maan begeeft. En anders ziet hij zich vast op de vroege ochtend van 21 juli 1969 (20 juli Amerikaanse tijd) opnieuw voor de tv zitten, voor de rechtstreekse uitzending van Neil Armstrongs small step/giant leap op de maan.

Die maanvlucht zal dit jaar in terugblikken op de eeuw of het millennium nog vaak worden genoemd. De Saturnus V, 120 meter hoog, drie miljoen kilo zwaar, volgestouwd met brandstof. NASA's 'antwoord op de Egyptische piramiden', resultaat van het werk van een team van 400 duizend mensen. Overbrugt een afstand van 382 duizend kilometer in 66 uur; de tijd die een oceaanstomer nodig had om de Atlantische Oceaan over te steken.

En dan die touchdown, waarbij de piloten van de maanlander Eagle - het laatste stukje op handbediening - zich tussen rotsblokken en kraters in de Sea of Tranquility moeten manoeuvreren:

Eagle: 540 feet, down at 30 (voet per seconde, red.). . . down at 15. . . 400 feet down at 9. . . forward... 350 feet, down at 4. . . 300 feet, down 31/2. . . 47 forward. . . 11/2 down. . . 13 forward. . . 11 forward? coming down nicely. . . 200 feet, 41/2 down. . . 51/2 down. . . 5 percent. . . 75 feet. . . 6 forward. . . lights on. . . down 21/2. . . 40 feet? down 21/2, kicking up some dust. . . 30 feet, 21/2 down. . . faint shadow. . . 4 forward. . . 4 forward. . . drifting to right a little. . . OK. . .

Houston: 30 seconds (resterende brandstof, red.).

Eagle: Contact light! OK, engine stop. . . descent engine command override off. . .

Houston: We copy you down, Eagle.

Eagle: Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed!

Houston: Roger, Tranquility. We copy you on the ground. You've got a bunch of guys about to turn blue. We're breathing again. Thanks a lot.

De Amerikaanse fotograaf Michael Light was amper 6 jaar toen bovenstaand gesprek zich afspeelde. Zijn fascinatie voor landschapsfotografie bracht hem vier jaar geleden terug bij het Apollo-project. Hij mocht de betonnen bunker in Houston, Texas binnen, waar de ruimtevaartorganisatie NASA 32 duizend negatieven en dia's bewaart van de elf Apollo-vluchten die tussen oktober 1968 en december 1972 werden gemaakt.

Light selecteerde uiteindelijk 129 foto's. Hij zette de beelden van de elf ruimtereizen in een zodanige volgorde, dat de lezer de maanreis zelf lijkt mee te maken, van de lancering tot en met de plons in de Stille Oceaan. Het bijzondere van Full Moon is dat de foto's zijn uitgezocht door een fotograaf/kunstenaar die ervaring heeft in het visueel vertellen van een verhaal (eerder stelde hij de fotoroman Ranch samen) en een uitgesproken visie heeft op schoonheid en beeldende kracht.

De reis die Light samenstelde uit de bunkerfoto's lijkt een andere dan die in de bekende foto's die NASA eerder publiceerde (en nu ook voor een groot deel op Internet te bekijken zijn). Ze komen uit dezelfde camera's en werden gemaakt door dezelfde astronauten en machines - maar door Lights selectie is het effect vele malen meeslepender en overrompelender.

Michael Collins, de astronaut van de Apollo 11 die niet op de maan landde: 'Dag 4 gaf ons een heel ander gevoel. Onze eerste schok komt als we de maan in beeld krijgen. We hebben de maan een dag niet gezien en de verandering is electrifying. De maan die ik mijn leven lang kende, die platte gele schijf in de lucht, is veranderd in de ontzagwekkendste bol die ik ooit zag. Hij vult het hele raam. En is driedimensionaal. Alsof ik hem kan aanraken.'

Light kon gebruik maken van de originele dia's en negatieven. Mede door hun grote formaat (70 mm in plaats van de 35 mm kleinbeeldfilm) bevatten ze veel scherpe details, die in Full Moon door de perfecte afdrukken (en de toepassing van geavanceerde computer- en scanapparatuur in Lights studio) optimaal tot hun recht komen. Dankzij deze technische bewerking kun je spreken van een nieuwe blik op het Apollo-project.

Deels zijn de foto's gemaakt met automatisch bediende camera's, deels door de astronauten met Hasselblad-camera's. Voor de maanwandelingen waren camera's voorzien van extra grote knoppen voor scherpstellen en instellen van de sluitertijd. De handschoenen van de ruimtepakken boden weinig bewegingsruimte. Fotograferen was pijn lijden. Een druk op de knop leverde de astronauten een gevoel op alsof ze urenlang in een tennisbal hadden geknepen.

Op de maan heersen andere lichtomstandigheden dan op aarde. Door het vrijwel ontbreken van atmosfeer is het licht hard en direct. De oppervlakte is muizig bruin tot grijs. De hemel lijkt diepzwart. Astronauten omschreven het als een fluwelen doek die je niet kunt aanraken.

Buzz Aldrin: 'We openden de klep en Neil kroop op mijn aanwijzingen achterwaarts het gat uit. Het leek een kleine eeuwigheid voordat ik Neil hoorde zeggen: That's one small step for man. . . one giant leap for mankind. Na een kwartier daalde ik ook de trap af en stond Neil, zoals elke toerist zou doen, klaar om mijn aankomst te fotograferen. Hij had de camera meestal bij zich en de meeste foto's die op de maan zijn gemaakt met een astronaut erop tonen mij. Pas toen we op aarde de foto's bekeken, beseften we dat er weinig foto's waren met Neil erop. Mijn fout misschien, maar dit hadden we nooit geoefend tijdens onze training.'

Meer over