Wild ideeplaneet negen

Een grote planeet verbergt zich in ons zonnestelsel

De wetenschap barst van wilde ideeën die nog onbewezen zijn. Maar hoe overtuigend zijn ze? Deze week: houdt een grote planeet zich schuil in een donkere uithoek van ons zonnestelsel?

null Beeld Olivier Heiligers
Beeld Olivier Heiligers

Wat is het idee?

In een afgelegen buitenwijk van ons zonnestelsel, ver buiten het zicht van aardse telescopen, zweeft een kolos: planeet negen. Althans, dat vermoeden de Amerikaanse astronomen Mike Brown en Konstantin Batygin sinds enkele jaren. Planeet negen moet redelijk zwaar zijn, zo’n drie tot vijf keer het gewicht van de aarde. Alleen met de zwaartekracht daarvan valt volgens de twee te verklaren hoe kleine ruimterotsen, extreem ver weg en nét binnen het zicht van telescopen, allemaal ongeveer dezelfde kant op wijzen als ze rond de zon trekken.

Wat is er zo wild aan?

Het is nogal wat, een planeet toevoegen aan de ogenschijnlijk rotsvaste lijst met Mars, Venus, Jupiter en de rest. Tot nu kent het rijtje sinds 1930 maar één wijziging: Pluto, de bekende bevroren ijsbol aan de rand van ons zonnestelsel, mag sinds 2006 geen planeet meer heten. Want Pluto blijkt slechts een van tientallen objecten van hetzelfde formaat, ruimterotsen die toch al geen planeten mochten heten.

Waarom zou het kunnen kloppen?

Laat planeet negen nou juist alles te maken hebben met de bewegingen van objecten ver voorbij Pluto en zijn vriendjes, waar Brown en Batygin expert in zijn. Dan is het niet vergezocht dat ze op basis van hun waarnemingen planeet negen voorspellen, zegt astronoom Daphne Stam van de TU Delft. ‘Brown is een heel solide wetenschapper. Hij heeft dit niet nodig om nog succesvoller te zijn.’ Brown ontdekte immers de dwergplaneet Eris, vertelt Stam, wat ertoe leidde dat Pluto niet zo bijzonder bleek en daarom de titel planeet niet meer waard was.

Aanvankelijk wou Brown zelfs bewijzen dat planeet negen een verzinsel was. Andere astronomen hadden diens bestaan terloops geopperd om de opmerkelijke draaiing van zes ruimterotsen te verklaren die achter in de zogeheten Kuipergordel zweven. Brown begon met Batygin serieus met die en andere objecten te rekenen en kon er niet meer omheen: die rotsen draaien zo gek, het lijkt alsof een forse planeet ze aantrekt.

Wat spreekt de theorie tegen?

Toch is niet iedereen overtuigd. Als planeet negen bestaat, moet-ie veel geluk hebben gehad om zo ver buiten het zonnestelsel te blijven zweven zonder eruit te vliegen, zegt de Canadese astronoom John J. Kavelaars, die zich net als Brown specialiseert in onze planetaire buitenbuurt. ‘Ik zeg niet dat het onmogelijk is, maar het vereist wel erg veel toevalligheden.’

Kavelaars oppert een andere verklaring: die ruimterotsen draaien helemaal niet richting planeet negen, dat líjkt alleen maar zo. Dat kan komen doordat astronomen maar een heel klein van hun baan kunnen waarnemen: met zo’n korte momentopname mis je altijd iets.

Het is dus wachten op nieuwe waarnemingen van draaiende ruimterotsen. Een nieuwe telescoop in Chili kan dat vanaf volgend jaar leveren: hoewel die niet groot genoeg is om planeet negen direct te kunnen fotograferen, kan deze wél baantjes van ruimterotsen preciezer meten. ‘Ik geloof persoonlijk niet dat planeet negen bestaat’, zegt Kavelaars, ‘maar ik zou het geweldig vinden als ze hem straks toch ontdekken.’

Meer over