Een groene flits in het park

In de loop der eeuwen is de vaderlandse natuur door de mens verrijkt met tal van exotische diersoorten. Onder meer met halsbandparkieten....

HET Nederlandse vogelbestand is van een nogal grauw gevederte, maar langzaam komt daar verbetering in. Wie bijvoorbeeld door het Vondelpark in Amsterdam loopt, hoort volop gezellig heen en weer gekrijs in de bomen. Af en toe schiet er een groene bliksemflits over de vijvers.

Sinds de jaren zeventig zijn papegaai-achtigen niet meer voorbehouden aan dierentuinen of verre jungles. In heel Europa, tot in Noorwegen aan toe, heeft deze diergroep zich weten te nestelen. In de meeste gevallen gaat het om halsbandparkieten, tot ruim veertig centimeter lange, heldergroene vogels, waarvan de helft uit staart bestaat.

Met hun schriele postuur, heldere kleur en lange staart, zijn het zeer opvallende vliegers. Als ze in het groene bladerdak neerstrijken, ontrekken ze zich aan het oog. Maar zeker niet aan het oor. Ze zijn veel luidruchtiger dan je van zo'n smal vogeltje zou verwachten.

Volgens de boeken had Den Haag in Nederland eind jaren zestig de primeur van een vrij levende populatie halsbandparkieten. Vermoed wordt dat de dieren de nazaten zijn van bij kwekers ontsnapte of door particulieren vrijgelaten vogels. Meestal betekent dat een langzame dood voor de betrokken dieren, maar in dit geval wisten sommige halsbandparkieten zich te handhaven in ons gure klimaat en er lustig op los te broeden.

En niet alleen in Den Haag en Amsterdam; ook andere grote steden in het westen hebben inmiddels deze fors uitgevallen parkieten in hun stedelijk groen. De dieren kiezen vooral oude, hoge bomen om in holtes hun nest te bouwen. Bij een Duits onderzoek bleek dat een typische stadsboom als de plataan daarvoor erg in trek is.

En eten is er genoeg. De parkieten lusten vooral vegetarische kost: bloemblaadjes, boomknoppen, bessen, zaden, en soms wat insecten en slakken toe. En niet te vergeten de vetbollen die in de winter worden opgehangen of allerlei lekkernijen die voor de dieren worden gestrooid. Binnenkort zit de vrouw die iedere morgen in het Vondelpark present is om de halsbandparkieten te voeren, precies 25 jaar in het 'vak'.

Mede dankzij haar inspanningen telt de Amsterdamse populatie (inmiddels verspreid over de stad), honderden dieren. En dat is geen uitzondering. In veel Europese steden huizen ferme populaties; bij Brussel werden ooit meer dan duizend dieren op één rustplaats geteld.

In Duitsland is wel gesuggereerd dat de vogels schade kunnen veroorzaken doordat ze de knoppen van de bomen eten, maar de beheerder van het Vondelpark heeft daar nog niet mee te kampen gehad. Mogelijk zijn de dieren wel andere vogels tot last. Zo pikken de parkieten waarschijnlijk broedholtes in die anders zouden toevallen aan inheemse soorten.

De Stichting Nederlandse Opvang Papegaaien (NOP) in Veldhoven denkt dat de halsbandparkieten in de grote steden kunnen overleven dankzij de hoge dichtheid aan voedertafels.

Volgens het opvangcentrum zijn er onbevestigde berichten dat op de Veluwe ook een wilde groep muisparkieten leeft, en bij Heerlen zouden een tiental lori's vrij rondvliegen. Duurdere soorten papegaaien krijgen geen kans want die worden meteen weer gevangen. In Duitsland gaat het wat beter met de 'bijkleuring' van de avifauna. Daar zijn al vier verwilderde papegaaisoorten vertegenwoordigd, zij het vaak met een populatie van slechts enkele tientallen dieren.

Of die ook een stevige winter overleven, is nog maar de vraag. Voor de halsbandparkiet lijkt de kou, althans in de warme stad, geen probleem, de dieren hebben hier al twee Elfsteden-winters doorstaan. Bizar is echter wel het op Internet circulerende verhaal dat in België op een winterdag de halsbandparkieten als bevroren pakketjes uit de boom tuimelden, de vleugels tegen het lijf gevroren, maar verder in prima conditie.

In Europa leven halsbandparkieten die thuishoren bij verschillende ondersoorten, zowel uit Azië als Afrika. Uit de onvermijdelijke vermenging die zal optreden, komt misschien wel een nieuwe, echt Europese parkietenvariant tevoorschijn: Psittacula krameri europensis, aangepast aan vetbollen en stadslucht.

Meer over