ColumnIonica Smeets

Een gedicht dat je kijk op de wereld een beetje verandert

null Beeld

Ik maak nooit iets mee. Maar schrijver Edward van de Vendel wel. Hij las namelijk een gedicht dat zijn kijk op de wereld een beetje veranderde. Hij vertelde laatst in de kinderboekenpodcast Leesbeesten & Luistervinken waarom hij zo van poëzie houdt en noemde toen een gedicht van Remco Ekkers. In dat gedicht beschrijft Ekkers een merel die oranje besjes eet en zegt dat je je moet voorstellen dat jij een zak met twintig sinaasappels leeg eet. Nu denkt Van de Vendel bij een merel die besjes eet dus altijd aan hoe hijzelf van die grote sinaasappels zou wegslikken.

Toen ik dit hoorde, was ik een beetje jaloers. Ik heb altijd van poëzie gehouden. Als kind leerde ik vrolijke gedichten van Ivo de Wijs uit mijn hoofd, het gedicht over oom Bob uit Sassenheim kan ik nog steeds opzeggen. Als puber leerde ik allerlei dichters kennen in de avonturen van Guus Middag, waarbij elk verhaal begon met ‘Ik maak nooit iets mee’ en afsloot met ‘En nu nog even een gedicht’. Als student zwolg ik met J.C. Bloem en Hans Lodeizen. Later ontdekte ik ook internationale poëzie, zoals het opbeurende Two Cures for Love van Wendy Cope: 1. Don’t see him. Don’t phone or write a letter. 2. The easy way: get to know him better.

Kortom, ik houd enorm van poëzie. Geregeld word ik diep geraakt door een gedicht, laatst nog door Doe het toch maar van Babs Gons. Maar ik geloof niet dat ik ooit een gedicht las dat mijn wereldbeeld veranderde. Zelfs niet een heel klein beetje en ik was jaloers op Edward van de Vendel.

Tot ik bedacht dat het gedicht van Ekkers dat hij aanhaalt niet alleen poëzie is, maar ook een vergelijking. Kijk, daar weten we in de wetenschapscommunicatie alles van. Vaak kun je iets heel goed uitleggen door iets ingewikkelds te vergelijken met iets heel gewoons. Ooit schreef Martijn van Calmthout over hoe in de quantummechanica deeltjes zich soms als een deeltje gedragen en soms als een golf. En dat dit helemaal niet zo raadselachtig is. ‘De verwarring zit in het alledaagse idee dat de dingen maar één ding tegelijk kunnen zijn. Dat is een misverstand. Een biljartbal is zwaar en rood. In valproeven valt het zware op, bij kleurenfotografie het rode. Maar niemand vraagt of hij nou echt zwaar is, of echt rood.’ Sindsdien is mijn wereldbeeld een klein beetje veranderd, want nu denk ik bij elke biljartbal aan quantummechanica.

En nu nog even een gedicht. Het is natuurlijk dat gedicht van Remco Ekkers over die merel en die besjes. Ekkers overleed in juni van dit jaar, maar zijn gedichten hebben de wereld een klein beetje veranderd.

Vuurdoorn

Stel dat jij een zak

met twintig sinaasappels

leeg eet – je pakt ze

met je lippen en slikt

zo’n oranje bal in één

keer door – dan de volgende.

Zo zag ik een merel

op een tak met zijn snavel

in de weer – af en toe

keek hij om zich heen

of het wel mocht.

Meer over