Deep Blue?

Computer Deep Blue heeft voor het eerst een tweekamp gewonnen van de wereldkampioen schaken Gary Kasparov. Is dit een schokkende ontwikkeling?...

Jaap van den Herik, hoogleraar kennistechnologie aan de Universiteit van Maastricht: 'Voor het grote publiek is dit de omslag, maar de insiders wisten allang dat het stond te gebeuren. De vraag was alleen: wanneer? De meesten hadden dit nog niet verwacht. Ik ook niet. Wat me heeft verbaasd is de stijl waarmee Kasparov Deep Blue te lijf is gegaan. Kennelijk had Kasparov de indruk dat hij het met zijn eigen stijl niet zou redden. Je kunt daarom zeggen dat Deep Blue Kasparov vooral psychologisch verslagen heeft. Terwijl de meeste schakers juist stuklopen op Kasparovs grote ego.

'Dit is wel een doorbraak op het gebied van kunstmatige intelligentie. Dat is geen zwart scenario, we moeten het juist met blijdschap bejegenen. Wij mensen ontwikkelen computers om voor ons slimme beslissingen te nemen, en dan doen ze dat en dan schrikken we ervan. De mens blijft de grenzen bepalen. Het vreemde is: mensen beginnen pas over grenzen te praten als dat wat ze voor onmogelijk hielden toch mogelijk blijkt.'

John van der Wiel, grootmeester en deelnemer aan het EK voor landenteams in Kroatië: 'Het is wel schokkend, ja, er wordt hier vandaag ook veel over gesproken. Kasparov heeft van zichzelf al een computerachtige stijl, gebruikt zelf ook veel de computer om varianten door te rekenen. Maar er zijn genoeg schakers die nog van Deep Blue winnen, daar ben ik van overtuigd. Iemand als Karpov bijvoorbeeld. En het klinkt wat aanmatigend, maar ik denk dat ik zelf ook van Deep Blue kan winnen. Ja, er wordt nu wat gelachen hier.'

Gert Ligterink, schaakmedewerker de Volkskrant: 'Het is niet schokkend. Kasparov lijkt te hebben geleden onder een haast heiligverklaring van de computer. Zoals hij in de tweede partij in remisestand opgaf, hij leek wel verlamd. Heel vreemd. Maar ik had zo graag eens een ander gezien dan Kasparov. Goed mogelijk dat die wel zou winnen. In een toernooi met de vijf beste spelers denk ik niet dat Deep Blue wint. Nog niet. Ik vond het niveau niet indrukwekkend. De computer is goed als veel moet worden uitgerekend, maar in sommige stellingen opereer je veel beter als het om intuïtief aanvoelen van de stelling gaat.'

Hans Böhm, schaakdeskundige: 'Voor de amateurschaker is dit leuk. Die programma's waarmee hij kan oefenen worden steeds beter. Maar voor de grote professionele schakers betekent het toch een ontmythologisering. De schaaktop stond op een voetstuk. Ik zie een beeld voor me van een WK met twee schakers op het podium en een computer in de perskamer die vertelt hoe de wedstrijd zal verlopen. Iedereen weet hoe het zal gaan, behalve die twee op het podium. Dat is een rare situatie.'

'Ik denk dat de schaaksport nu wel is uitgemolken door de wetenschap. Men mag de schaaksport hartelijk bedanken. Het heeft ons veel geleerd. Wij denken altijd dat we briljant bezig zijn, juist door onze zogenaamde intuïtie. Al die uitdrukkingen: ik voel het aan mijn water, enzovoorts. Maar die computer maakt duidelijk: dit heb je in je jeugd meegemaakt en die film heb je eens gezien en dat boek gelezen, en je weet het wel niet meer, maar het is allemaal ergens opgeslagen en daarom reageer je nu zo.'

Frans Morsch, ontwerpt schaakcomputers: 'Mijn 'Fritz' heeft inderdaad wel eens van Deep Blue gewonnen, maar toen was dat nog een prototype. Ik had deze uitslag nog niet verwacht. Kasparov heeft wel heel slecht gespeeld. En de computer is juist goed in het tactische spel van Kasparov. Maar het langzaam manoeuvrerende strategische spel van iemand als Karpov, daar is Deep Blue nog niet goed genoeg voor. Of we ooit intelligent gedrag kunnen maken, gebaseerd op rekenen in combinatie met het herkennen van stemmen en van beelden en spraak. . . Ik denk dat het mogelijk is, maar het zal er altijd anders uitzien dan we nu denken.'

S. Doorman, emeritus hoogleraar wijsbegeerte van de TU Delft: 'Het is heel belangrijk, al was het maar omdat velen altijd hardnekkig hebben voorspeld dat het niet kon. Als mensen dit ontluisterend voor de mens vinden, zegt dat iets over het zelfbeeld van de mens. Maar volgens mij is het dat niet. Het menselijk denken is iets anders dan alleen het berekenen van een probleem en het vinden van een creatieve oplossing, er spelen ook sociale overwegingen mee en interactie met de omgeving, dit alles tegen de achtergrond van een complexe geschiedenis. Dit leert ons veel over het menselijk denken, namelijk dat het juist veel complexer is dan we dachten. Het is niet een machine, zoals eerder wel werd gedacht.'

Hans Ree, schaakmedewerker van NRC Handelsblad: 'Ik denk niet dat de beste computer nu beter is dan de beste schaker. Maar de buitenwereld zal er wel zo'n beeld aan overhouden. Dat vind ik niet prettig. Het moedigt alleen maar aan om computers een oordeel te laten geven over een spelstand. Maar dat kunnen ze niet. Hij kan wel zeggen welke zet het beste is, maar niet beoordelen: wie staat er beter en waarom. Ik moet wel zeggen: het strategische spel van de tweede partij van Deep Blue vond ik verrassend goed. Maar toch, Karpov, en een hoop anderen, zouden nog gewonnen hebben van Deep Blue. Kasparov was absoluut zichzelf niet. Opgeven in een remisestelling, dat heeft een wereldkampioen nog nooit gedaan. Een merkwaardige achteloosheid. Doorgestoken kaart? Ik zeg niks.'

Robin Gerrits

Meer over