De doula helpt baren

Ze masseert, stelt gerust, puft mee, zet kopjes thee: bevallen gaat beter met de doula. Door Maud Effting..

Bevallen is voor de meeste vrouwen geen lolletje. Maar tijdens de bevalling is er één die het soms nog zwaarder heeft dan de aanstaande moeder: de aanstaande vader. Hij drentelt zenuwachtig op en neer, brengt liefdevol ‘kleine hapjes’ waarvan de aanblik alleen al doet kokhalzen, en zegt op het verkeerde moment: ‘Gaat het nog popje?’

‘Mannen hebben vaak meer moeite met de pijn van een bevalling dan de vrouw zelf’, zegt Mariël Croon, verloskundige, auteur en uitgever van bevallingsboeken. ‘Ze hebben het gevoel dat ze iets moeten doen. Mannen zijn ook vaak de eersten die roepen om pijnstilling.’

Maar er is een nieuw fenomeen in Nederland dat verbetering moet brengen in al die onmacht: de doula. Oftewel: de bevallingscoach. De doula – Grieks voor ‘dienende vrouw’ – staat de moeder bij gedurende haar bevalling. Ze masseert, stelt gerust, puft mee, zet kopjes thee, en is er vanaf begin tot einde bij.

En dat werkt, beweert Croon, uitgever van Het Doulaboek, dat geschreven werd door de drie Amerikaanse grondleggers van de beweging. ‘Als verloskundige was ik eerst sceptisch. Tót ik de cijfers zag. Met een doula bij de bevalling krijg je de helft minder keizersnedes, minder tangverlossingen en kortere bevallingen.’

Hoogleraar Verloskunde Gerard Visser van het UMC Utrecht: ‘Het blijkt dat het helpt als er een vrouw naast je zit die zegt dat het goed gaat. Dat werkt geruststellend. Het is onderzoek uit Amerika en Latijns-Amerika – dus niet helemaal vergelijkbaar met Nederland – maar het toont wel aan hoe belangrijk de zorgfactor en de psyche zijn. Door stress krijg je namelijk een slechtere doorbloeding van de baarmoeder, waardoor de weeën afnemen en de kans op keizersnedes toeneemt.’

Doula’s zouden daarom hun intrede moeten doen in Nederland, vinden verschillende kenners. Want het zijn niet alleen de mannen die moeite hebben met hun taak, het is vooral de zorg van professionals zoals verloskundigen en kraamverzorgenden die de afgelopen jaren is afgenomen.

‘De zorg is slechter geworden’, aldus Visser. ‘Vroedvrouwen moeten tegenwoordig twee of drie bevallingen tegelijk doen. Wie heeft er nog de tijd voor een hele bevalling?’ Croon: ‘Vrouwen kunnen getraumatiseerd raken na hun bevalling omdat ze zich verwaarloosd voelen. Vooral in het ziekenhuis.’

Bovendien is de kraamzorg afgekalfd, vindt Beatrijs Smulders, Nederlands bekendste verloskundige. ‘Dat komt doordat de zorgverzekeraars steeds meer zijn gaan beknibbelen. Vroeger kwam de kraamverzorgster al bij het begin van de bevalling en bleef ze er de hele tijd bij. Nu komt ze pas op het moment dat er geperst moet worden.’

In de VS en Engeland is de doula een bekend verschijnsel, in Nederland zijn pas enkele tientallen doula’s actief. De eerste doula-opleiding is dit jaar gestart. Er komen waarschijnlijk ook korte doulacursussen voor moeders, zussen en vriendinnen. Nadeel van de professionele doula: het kost gemiddeld 30 euro per uur en er is geen zorgverzekeraar die het vergoedt. ‘Dat maakt de doula tot iets elitairs’, zegt Croon.

Het beroep van de doula’s kan daarom beter ingevuld worden door kraamverzorgenden, vindt Beatrijs Smulders. ‘Ik ben er helemaal niet voor dat we nu weer een nieuw beroep in het leven gaan roepen. We hébben die doula’s namelijk allang: dat zijn onze kraamverzorgsters. ’ In februari begint Smulders daarom met het bijscholen van kraamverzorgenden tot doula’s. In het UMC Utrecht bestaan plannen om onderzoek te doen naar doula’s.

Zouden aanstaande vaders ook als doula’s kunnen fungeren? Nee, verwachten de kenners. ‘Mannen zijn gewoon onhandig’, zegt hoogleraar Visser. ‘Er is een video-onderzoek gedaan naar de rol van doula’s en vaders. De doula bleek de vrouw 90 procent van de tijd te ondersteunen, terwijl de aanstaande vaders dat maar 20 procent van de tijd deden. Mannen bakken er helaas niet zoveel van. En ik mag het zeggen, want ik ben er zelf een. ’

Meer over